AZƏRBAYCANÇILIQ MƏFKURƏSİNİN ƏSASI OLAN DİLİMİZİ QORUMALIYIQ
Ankara, 7 fevral (AZƏRTAC). Türkiyə filmlərinin Azərbaycanın televiziya kanallarında tərcüməsiz göstərilməsi ilə bağlı son vaxtlar mətbuatda gedən yazılar, bunu “dillərimiz arasında fərq yoxdur” deyə əsaslandırmaq cəhdləri qardaş ölkədə yaşayan və işləyən azərbaycanlıların da təəccübünə səbəb olmuşdur.
“Mən həmişə fəxr etmişəm, bu gün də fəxr edirəm ki, mən azərbaycanlıyam!” - deyən ən böyük azərbaycanlı, ulu öndərimiz Heydər Əliyev müstəqil dövlətimizin ilk Konstitusiyası hazırlanarkən dilimizin Azərbaycan dili olduğunu və belə də adlanacağını bəyan edəndə, məhz azərbaycançılıq məfkurəsini əsas tutmuşdur. Bəli, “bir millət, iki dövlət” kəlamı da ümummilli liderimizə məxsusdur. Amma, bu, xalqımızın dünya xalqları arasında kimlik vəsiqəsi olan Azərbaycan dilini başqa dillərlə qarışdırmaq anlamına gəlmir. Ulu öndərimiz ana dilini qiymətləndirməməyi xalq qarşısında böyük qəbahət hesab edirdi.
Türkiyə türkcəsi ilə Azərbaycan dili arasında fərqlər kifayət qədər çoxdur. Azərbaycan mətbuatında müzakirələrin getdiyi günlərdə Türkiyə qəzetlərində də AzTV kanalında nümayiş etdirilmiş “Titanik” filminin dilimizə dublyajı ilə bağlı maraqlı yazılar dərc olunmuşdu. Bizim ana dilimizdəki bəzi kəlmələr türk qardaşlarımıza, öz təbirləri ilə desək, bir az gülməli gəlmişdi. Bizim futbol terminlərimiz, məişətdə işlətdiyimiz kəlmələrimiz də bəzən onlara qəribə gəlir. Ankaradakı həmkarlarım (“həmkar” kəlməsi də burada yanlış anlaşıla bilər) tez- tez bu barədə mənimlə zarafat edəndə, mən də türk dilindəki bəzi kəlmələri xatırladaraq deyirəm ki, bunlar da bizə çox qəribə gəlir. Cavabında türk qardaşlarımızın xoş bir təbəssümü ilə qarşılaşıram. Dillərimiz arasındakı əsaslı fərqləri hiss etmək istəyənlər türk seriallarını deyil, Türkiyə televiziyalarının siyasət və iqtisadiyyat proqramlarını seyr etsələr bunu daha aydın anlaya bilərlər.
Son yüz ildə türk dilləri arasında dərinləşən fərqlər dünyaya baxış, müxtəlif ictimai-siyasi formasiyalar, məişət və ədəbiyyat amilləri ilə də şərtlənir. Hələ oğuz qolu olan Türkiyə türkcəsi və Azərbaycan dilində danışanlar normal anlaşsalar da, qıpçaq qoluna mənsub olan qırğızlar, qazaxlar Türkiyədə danışan zaman tərcüməsiz bir-birilərini anlaya bilmirlər. Bü gün türklərin də etiraf etdiyi kimi, Türkiyədə rəsmi dil olan türkcə ilə qədim türk dili və bizim dilimiz arasında olan fərqi klassik ədəbiyyatdan kiçik bir misalla xatırlatmaq istərdim. Dahi şair Yunus Əmrənin Türkiyədə nəşr olunmuş şeir kitablarında bu gün Azərbaycan dilində çox işlənən “şərik” kəlməsi anlaşılmadığına görə, səhifənin aşağısında izahla “eş”, “ortaq” kimi, “cəhd” kəlməsi isə “qayret” kimi verilir. Bu cür misallar istənilən qədərdir. Biz “qayret” və “eş” sözlərini də öyrənə bilərik. Amma, mənim övladım ilk növbədə atamın, babamın dilindən gələn kəlmələri bilməli və işlətməlidir.
Doğrudur, bu gün teleməkanımızda türk serialları kimi yüksək professional səviyyədə çəkilmiş seriallar azdır. Lakin türk qardaşlarımız da bu səviyyəyə bir gündə çatmayıblar. Onlar da illər uzunu amerikalı və avropalı həmkarlarından öyrənmişlər. İnanırıq ki, bizim kinomuz da bu inkişaf yolunu keçəcəkdir. Lakin ən başlıcası, auditoriyası, əhatə dairəsi getdikcə genişlənən televiziya kanallarımızda doğma ana dilimizin qorunması və onun incəliklərinin gələcək nəsillərə çatdırılmasıdır.
Oqtay Bayramov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Ankara
Bölmənin digər xəbərləri
