Bakı neftçiləri İkinci Dünya müharibəsində misilsiz şücaətlər göstəriblər
Bakı, 9 may, AZƏRTAC
Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 75-ci ildönümündə bu mühüm tarixi hadisənin təhlili ilə bağlı ölkədə müxtəlif tədqiqatlar aparılıb. AMEA-nın Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun alimləri də bu istiqamətdə fəaliyyət göstərir, bu işə töhfə verirlər.
İnstitutdan AZƏRTAC-a bildirilib ki, elmi müəssisənin Çap kitablarının tədqiqi şöbəsinin baş elmi işçisi, tarix elmləri doktoru Tahirə Həsənzadənin “Bakı neftçiləri müharibə illərində” məqaləsi də bu qəbildəndir. Məqalədə qəhrəman neftçilərimizin İkinci Dünya müharibəsi illərində misilsiz şücaətindən bəhs edilir.
Məqalədə qeyd olunur ki, 1939-cu il sentyabrın 1-də başlayan və 1945-ci il sentyabrın 2-də başa çatan İkinci Dünya müharibəsində dünya əhalisinin 75 faizi iştirak edib. Çoxlu sayda insanın həyatına son qoyulan bu müharibədə SSRİ-nin tərkibində olan Azərbaycan xalqının da mərd oğulları şəhid olub, yaralanıb və itkin düşüblər. Azərbaycan ərazisində elə bir ocaq tapılmaz ki, orada müharibə iz qoymamış olsun. Ona görə də hazırda müharibə şəraitində yaşayan Azərbaycan xalqı da hər il İkinci Dünya müharibəsində həlak olan həmyerlilərimizin xatirəsini hörmətlə anır, bu müharibənin az sayda qalmış veteranlarına ehtiram göstərir.
Biz 75 ildir ki, Vətən övladının canı və qanı bahasına qazanılan qələbəmizi bayram edirik. Bu qələbə heç də asan başa gəlməyib. Qələbədə qəhrəman neftçilərimizin də öz payı var. Müharibənin acılarını yaşayan həmyerlilərimizin bir qismi arxa cəbhədə fədakarlıq göstərir, neft hasilatını artırmaq üçün yeni yataqlar kəşf edir, istismara verirdilər. İş günü 12 saata qaldırılmışdı. Bakının Ramana, Zabrat, Sabunçu, Buzovna, Maştağa, Balaxanı qəsəbə və kəndlərində fədakarlıq göstərən neftçilərin adları tarix səhifələrində yaşamaqdadır.
Mənbələr göstərir ki, 1901-ci ildə Rusiya imperiyasında hasil edilən neftin 91,5 faizi Bakının payına düşürdüsə, müharibə illərində Bakı ölkə neftinin 75 faizini, benzinin 85 faizini verirdi.
İkinci Dünya müharibəsinin Qələbə ilə başa çatmasının 75 illiyini qeyd etdiyimiz bu günlərdə Bakının Ramana kəndində anadan olmuş və müharibə illərində fədakarlıq göstərmiş və qələbənin tezləşdirilməsində əməyi olmuş bir neçə həmyerlimi xatırlamaq istərdik.
Baba Babazadə (1911-1962) Ramana kəndində anadan olub. Neftçi-geoloq, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1944) kimi yüksək adlar almış, “Azərneft Birliyi”nin baş geoloqu vəzifəsində olarkən onun rəhbərliyi ilə bir sıra yeni neft yataqları, o cümlədən, Buzovna-Maştağa, Zirə, Qaradağ, Qum adası və digər yataqlar kəşf olunub. Baba Babazadənin müharibə illərində göstərdiyi xidmət dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib, adının əbədiləşdirilməsi üçün yeni kəşf edilmiş yataqlar onun adına verilib, hazırda Xəzər sularında üzən gəmi “Baba Babazadə” adlandırılıb.
Mirkazım Məmmədov (1911-?) Bakının Ramana kəndində doğulub. Geologiya-mineralogiya elmləri namizədi, Lenin mükafatı laureatı, Azərbaycan SSR Əməkdar mühəndisi, SSRİ-nin fəxri neftçisi kimi şərəfli adlara layiq görülüb. Müharibə illərində Azərbaycanda neft yataqlarının aşkar edilməsi və istismarı ilə məşğul olub, sonralar Azərbaycan Neft Sənayesi nazirliyinin Baş Geologiya idarəsində baş geoloq müavini, 1963-1974-cü illərdə Azərneft Birliyində rəhbər vəzifələrdə işləyib. Daha sonra dəniz neft yataqlarının kompleks mənimsənilməsi üsullarını tədqiq edib.
Müharibə illərində zəngin neft rayonu olan Suraxanının kəsirlə işləyən, ən geridə qalan mədənlərinin dirçəlməsində ixtiraçı mühəndis Dadaş Məmmədzadənin böyük əməyi olub. O, 1907-ci ildə Bakının Ramana kəndində neftçi ailəsində anadan olub. 15 yaşından Ramana neft mədənlərində işləməyə başlayıb, N.Nərimanov adına Neft Texnikumunu bitirdikdən sonra M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun neft-mədən fakültəsinə daxil olubdur. 1936-cı ildə ali təhsilli mütəxəssis artıq bacarıqlı və yüksək təşkilatçılıq qabiliyyətinə malik idi. Ona görə də Dadaş Məmmədzadə çox tez-tez ən çətin, geridə qalmış sahələrə göndərilirdi. Müharibə illərində arxa cəbhədə olub, fədakarcasına çalışıb. Böyük Vətən müharibəsi illərində dövlət plan tapşırığını kəsirlə yerinə yetirən “Siyəzənneft” trestinə rəis vəzifəsinə göndərilən D.Məmmədzadə burada işləri sahmana salıb, onu digər geridə qalan trestə - “Kaqanoviçneft”in (sonralar Qaraçuxur) 6-cı mədəninə müdir vəzifəsinə göndəriblər. D.Məmmədzadə 1949-cu ildən 1955-ci ilədək “Orconikidzeneft” (sonralar “Suraxanıneft”) trestinin 3-cü, 5-ci, 6-cı və 7-ci mədənlərində müdir vəzifələrində çalışıb, yeni üsullarla neft hasilatını tətbiq edib, bu mədənləri də qabaqcıllar sırasına çıxarmağa nail olub.
Qeyd etmək lazımdır ki, 1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində ön və arxa cəbhələrdə iştirak Azərbaycanda da ümumxalq xarakteri alıb. Azərbaycanlılar, o cümlədən bakılılar həm səngərlərdə canlı qüvvə ilə, həm arxa cəbhədə neft istehsalını artıraraq cəbhəni yanacaqla təmin etməklə, həm də müharibəni ədəbiyyatda əks etdirməklə misilsiz nümunələr yaradaraq Qələbəni yaxınlaşdırdılar.
Bölmənin digər xəbərləri
