Bakı, 23 iyul, AZƏRTAC

Prezident İlham Əliyevin müharibəni 44 gündən sonra dayandırmağa qərar verməsinin əsas səbəbi Ermənistanın kapitulyasiya sənədinə imza atması və Azərbaycan tərəfindən təqdim olunan bütün şərtləri qəbul etdiyini bildirməsi oldu. 2020-ci il noyabrın 10-da Rusiya və Azərbaycan prezidentləri, Ermənistanın baş naziri arasında imzalarla təsdiqlənən bu sənəddə Azərbaycanın milli maraqları tam əks olunur. Bu imzalanma mərasimində Rusiya sənəddəki bütün şərtlərin icrasına cavabdeh olacağını bəyan etdi. Ona görə də döyüş əməliyyatları dayandırıldı və Rusiya sülhməramlılarının gəlməsinə razılıq verildi. Bəyanatın doqquz bəndinin icrası göstərilmiş müddətlərdə yerinə yetirilməli idi. Bəyanatı imzalamaqla müharibənin sona çatdığını bəyan edən Azərbaycan digər məsələlərin də masa üzərində həll olunmasına razılaşdı. Çünki dünya praktikasında da bütün müharibələr son məqamda masada imzalanan sənədlərlə yekunlaşır.

Bu fikirləri Azərbaycanın xarici siyasəti ilə bağlı bəzi məqamları AZƏRTAC-a şərh edən Milli Məclisin deputatı Azər Badamov söyləyib.

Deputat qeyd edib ki, Azərbaycan heç vaxt müharibə istəməyib və keçmiş münaqişənin danışıqlar yolu ilə həll olunmasını dəstəkləyib. Amma ölkəmiz lazım gələn anda döyüş əməliyyatlarına başladı. Beynəlxalq ictimaiyyətin 30 ildə dövlətimizin ərazi bütövlüyünün təmin olunması ilə bağlı qərarlar qəbul etməsinə baxmayaraq, heç bir irəliləyiş əldə edə bilmədiyi bir məsələni Azərbaycan Ordusu 44 gündə həll etdi. Bu gün də Azərbaycanın iqtisadi, hərbi gücü və insanların Vətənə bağlılığı 10 noyabr Bəyanatının bütün bəndlərini öz gücü ilə qısa zaman kəsiyində icra etməyə imkan verir. Amma ölkəmiz yenə də məsələlərə səbirlə yanaşır və üçtərəfli bəyanatların imzalanmasına təşəbbüs göstərən tərəflərin səylərini gözləyir. Müharibənin başa çatdığı bir il səkkiz ay ərzində altı üçtərəfli bəyanat imzalanıb. Lakin hansısa aşkar irəliləyişin olduğu haqqında danışmaq çətindir.

“Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Azərbaycanın təqdim etdiyi 5 baza prinsipini qəbul etdiyini və sülh müqaviləsinin imzalanması üçün prosedurların icra edilməsinə razı olduğunu bildirsə də, reallıqda prosesi ancaq uzatmaqla məşğuldur. Müşahidələrimiz onu göstərir ki, üçtərəfli görüşlərdən sonra yenə susqunluq yaranır, hətta Ermənistan son vaxtlar “dil açaraq” yenidən statusdan danışır və ATƏT-in Minsk qrupunun iştirakını səsləndirir. 2020-ci il noyabrın 10-da N.Paşinyan başını əyərək kapitulyasiya aktını imzalayanda statusun adını bir daha çəkməyəcəyinə söz vermişdi. İndi isə müharibənin bitdiyi müddət uzandıqca Ermənistanın baş naziri yenidən dil açmağa başlayıb. Bu onu göstərir ki, ermənilər “dəmir yumruğ”un ağrısını yaddan çıxarmağa başlayıblar. Bu müddət ərzində müşahidə etdiyimiz yeganə irəliləyiş Baş nazirlərin birinci müavinlərin rəhbərliyi altında işçi qrupların və XİN rəhbərlərinin görüşləri olub. Azərbaycan sülh müqaviləsinin hazırlanması üçün işçi qrupu yaratmasına baxmayaraq, Ermənistan hələ də bu istiqamətdə hər hansı ciddi addım atmayıb. Sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası məsələləri hələ də danışıqların predmeti olaraq qalır. 10 noyabrda imzalanmış üçtərəfli Bəyanatın 4, 7 və 9-cu bəndləri hələ də icra olunmayıb və Ermənistandan bu bəndlərin icrası ilə bağlı heç bir hərəkət yoxdur”, - deyə A.Badamov əlavə edib.

Bəyanatın 4-cü bəndində Rusiya sülhməramlı kontingentinin erməni silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazisindən çıxarılması ilə paralel şəkildə yerləşdirildiyinin bildirildiyini xatırladan deputat deyib ki, sülhməramlı kontingentin qalma müddəti 5 ildir. Müddətin bitməsinə 6 ay qalmış hazırkı müddəanın tətbiqinə xitam verilməsi niyyətini tərəflərdən hər hansı biri bəyan etməzsə, o, avtomatik olaraq növbəti 5 illik müddətə uzadılır. Lakin erməni hərbi birləşmələri bu gün də torpaqlarımızda qalmaqdadır. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin yüksək rütbəli şəxsləri iyunun ortalarına qədər erməni hərbçilərinin ölkəmizi tərk edəcəyini bildirsə də, hələlik heç bir dəyişiklik yoxdur.

Diqqəti Prezident İlham Əliyevin cari ilin 6 ayının sosial-iqtisadi yekunlarına həsr olunmuş müşavirədə söylədiyi “Əgər Ermənistan Azərbaycan ərazisindən öz silahlı birləşmələrini çıxarmaq istəmirsə, onda bizə bunu açıq desin, biz də işimizi bilək. Bizim cavabımız nə olacaq? Onu bəlkə də indi demək yersizdir” fikirlərinə yönəldə Azər Badamov bildirib: “Bu o deməkdir ki, Rusiya sülhməramlıları öhdəsinə götürdüyü vəzifələri icra etmir. Belə olan halda, Azərbaycan yenidən bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürə bilər və əgər belə hal baş verərsə, o zaman nəticə Ermənistan üçün daha acınacaqlı olacaq.

Bəyanatın 7-ci bəndində məcburi köçkünlər Dağlıq Qarabağ ərazisinə və ətraf rayonlara BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının (BMT QAK) Ofisinin nəzarəti altında geri qayıdacağı qeyd olunub. Müharibənin bitməsindən bir il səkkiz ay keçməsinə baxmayaraq, köçkünlərimizin Qarabağın ermənilər yaşadığı ərazilərə geri qayıtması ilə bağlı hər hansı beynəlxalq təşəbbüs müşahidə etmirik.

Bəyanatın 9-cu maddəsinə əsasən, Zəngəzur dəhlizi və kommunikasiyalar açılmalıdır. Azərbaycan kommunikasiyaların açılması ilə bağlı bütün öhdəlikləri icra edir. Həmçinin ermənilər Laçın dəhlizi vasitəsilə maneəsiz hərəkət edirlər. Dəmir yolunun 70 faizi yenidən tikilmiş, avtomobil magistralları da başa çatmaq üzrədir. Ermənistanın öz üzərinə götürdüyü öhdəlik olan Zəngəzur dəhlizindən keçəcək dəmir və avtomobil yollarının tikintisinin iqtisadi əsaslandırılması belə aparılmayıb. Eyni zamanda, azərbaycanlılar Naxçıvana maneəsiz gedə bilmirlər. Bu, onu göstərir ki, Ermənistan Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı məsələni həll etmək istəmir. Həm də son vaxtlar status məsələsini səsləndirirlər ki, bunun da çox təhlükəli olduğunu anlamırlar. Əgər Ermənistan status məsələsini yenidən ortaya atarsa, biz də Qərbi Zəngəzurun statusunu tələb edəcəyik. Çünki 1920-ci ilin noyabrında Qərbi Zəngəzur Azərbaycandan zorla qoparılaraq ermənilərə verilib. Bu gün müstəqil Azərbaycan dövləti heç bir razılıq olmadan qoparılaraq Ermənistana birləşdirilmiş Qərbi Zəngəzuru geri tələb edə bilər.

Son vaxtlar Ermənistanda ATƏT-in Minsk qrupunun adını da tez-tez çəkirlər. Əvvəla qeyd edək ki, Minsk qrupunun fəaliyyəti münaqişənin dondurulmasına xidmət edir və 28 ildə bu qrupun heç bir fəaliyyəti olmayıb. Ona görə də Azərbaycan müharibə edərək 44 gündə öz ərazilərini erməni işğalçılarından təmizləməyə məcbur oldu və Minsk qrupunu birdəfəlik pensiyaya göndərdi, onların görməli olduğu işi rəşadətli Ordumuz gördü. İndi Minsk qrupu üçün görüləcək heç bir iş yoxdur. Bundan sonra iki ölkə arasında münasibətlərin qurulması imzalanmış üçtərəfli bəyanatlarla və Azərbaycanın təqdim etdiyi 5 baza prinsipə uyğun tənzimlənəcək. Əks halda, yeni müharibə qaçılmazdır və müzəffər Ordumuz qısa zaman kəsiyində qalan məsələləri də yoluna qoymağa qadirdir”.

O əlavə edib ki, Ermənistan Minsk qrupunun həmsədr ölkələri arasında düşmənçiliyin yaşandığını anlamaq istəmir. Düşünmür ki, onların yenidən bir qrupda təmsilçiliyi mümkün deyil. Yaxşı olardı ki, bu qrupun həmsədr ölkələri öz aralarında münasibətlərini qaydasına qoysunlar. Əgər bunun üçün köməyə ehtiyac yaranarsa, Azərbaycan töhfə verməyə hər zaman hazırdır. Çünki Azərbaycan dövlətinin məqsədi regionda və dünyada sülhün bərqərar olmasına töhfə verməkdir. “Düşünürəm ki, Minsk qrupunun həmsədr ölkələri bu məsələ ilə bağlı Azərbaycana müraciət edəcəklər. Çünki ölkəmiz ərazi baxımından kiçik olmasına baxmayaraq, beynəlxalq səviyyədə sülhün, əmin-amanlığın, tolerantlığın, multikulturalizmin möhkəmlənməsinə, qlobal təhlükələrin aradan qaldırılmasına verdiyi töhfələrinə görə böyük nüfuz və hörmət qazanmış ölkəyə çevrilib”, - deyə deputat qeyd edib.