MUZEY MENECMENTİNƏ DAİR BEYNƏLXALQ SEMİNARIN NƏTİCƏLƏRİ AZƏRBAYCAN MUZEYLƏRİ ÜÇÜN FAYDALI OLACAQDIR
Mədəniyyət nazirinin müavini Sevda Məmmədəliyeva seminarda çıxış edərək demişdir ki, mədəni irsin qorunması hər bir dövlətin siyasətinin tərkib hissəsidir. Müstəqillik qazandıqdan sonra Azərbaycanda bu iş dövlətçiliyimizin əsas amillərindən biridir. Bu sahədə mühüm rolu mədəni irsi mühafizə edən və bilikləri yayan muzeylər oynayır. Muzey işi sahəsində münasibətlər 2000-ci ildə qüvvəyə minmiş “Muzeylər haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə tənzimlənir.
Azərbaycanın qədim və özünəməxsus mədəniyyətə malik bir ölkə olduğunu xatırladan Sevda Məmmədəliyeva bildirmişdir ki, hazırda respublikada 7 minədək tarixi abidə qorunur. Fəaliyyət göstərən 160-dək muzeydə 660 mindən artıq əşya qorunub saxlanılır. 15 tarix-mədəniyyət qoruğu Azərbaycan xalqının inkişafının bütün tarixi dövrlərini əks etdirir. Ölkənin mədəni irsinin əsil təbliğatçısı və baş mühafizi olan respublika muzeylərində tarixi keçmişimizi əks etdirən nadir kolleksiyalar toplanmışdır. Onlar nəinki respublika, hətta dünya miqyasında böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ölkənin iqtisadi-siyasi vəziyyəti mədəni irsin mühafizəsi problemi ilə, o cümlədən muzeylərlə birbaşa əlaqəlidir.
Nazir müavini demişdir ki, Azərbaycanın Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş ərazilərində respublikamızın 22 muzeyi talan edilmiş, dünya əhəmiyyətli XI-XIX əsrlərə aid olan 40 minə yaxın qiymətli və nadir muzey eksponatları aparılmışdır. Erməni işğalçıları Kəlbəcər tarix-diyarşünaslıq muzeyini, nadir eksponatlara malik Şuşa şəhərinin və Qarabağın tarixi muzeylərini, dünyada ikinci olan Ağdam çörək muzeyini, Zəngilandakı daş heykəllər muzeyini yerlə yeksan etmişlər. Təcavüzə məruz qalmış torpaqlarımızda erməni separatçılarının özbaşınalığı, tarix və mədəniyyət abidələrimizin dağıdılması və qəsdən korlanması “Hərbi münaqişə zamanı mədəni dəyərlərin qorunması haqqında” 1954-cü il Haaqa Konvensiyasına, “Arxeoloji irsin mühafizəsi haqqında” 1992-ci il Avropa Konvensiyasına, “Dünya mədəni və təbii irsin mühafizəsi haqqında” YUNESKO-nun 1972-ci il Konvensiyasına ziddir.
Daha sonra bildirilmişdir ki, YUNESKO və Avropa Şurası ilə mədəniyyət sahəsində qarşılıqlı əməkdaşlıq nəticəsində ölkəmizdə kifayət qədər təcrübə toplanmışdır. Azərbaycanın muzey mütəxəssisləri 2004-2005-ci illərdə YUNESKO-nun xətti ilə Yasnaya Polyanada, Tbilisidə, Sankt-Peterburqda keçirilmiş beynəlxalq seminarlarda, eləcə də Mədəniyyət Nazirliyi ilə Avropa Şurasının müvafiq qurumları arasında əməkdaşlıq çərçivəsində müxtəlif tədbir və proqramlarda, o cümlədən Avropa Şurasının “STEYC” regional layihəsi çərçivəsində 2001-ci ildə Tbilisidə, 2002-ci ildə Bakıda, 2003-cü ildə Afinada təşkil olunmuş seminar və treninqlərdə iştirak etmişlər.
Ölkəmizdə mədəni irsin və sərvətlərimizin qorunmasına, muzeylərin inkişafına böyük diqqətin təməlini ulu öndərimiz Heydər Əliyev qoymuşdur və bu siyasət hazırda Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilir. Ölkəmizdəki mövcud vəziyyətin hərtərəfli təhlili, onun qabaqcıl Avropa ənənələri ilə müqayisəsi nəticəsində muzey işi sahəsi Azərbaycanın mədəniyyət siyasətində birinci sıralara çıxarılmışdır. Əsas istiqamətlər “STEYC-2” fəaliyyət proqramında prioritet sahə kimi nəzərdə tutulmuş və çox mühüm addımlar atılmışdır. 2004-cü ilin mayında Avropa Şurasının Böyük Britaniyadan olan eksperti ölkəmizdə olmuş, muzeylərin vəziyyətinin təhlili və gələcək işlər barədə tövsiyələr ilə birlikdə müzakirə üçün ətraflı hesabat hazırlamışdır. Tövsiyələrə əsasən, muzey işinin daha yaxşı qurulması üçün Mədəniyyət Nazirliyinin tərkibində Muzey işi sektoru yaradılmışdır. Bu işlər indi bir çox ölkələrdə bəşər sivilizasiyasına artan maraqla paralel şəkildə görülür. Qərbin bir çox muzeyləri nəhəng mədəniyyət-təhsil mərkəzinə çevrilmişdir. Müasir tələblərə cavab verən şəraiti vardır. Həmin muzeylərdə menecment, marketinq, fandrayzinq, informasiya texnologiyaları, ictimaiyyətlə əlaqə, muzey dizaynı, nəşriyyat fəaliyyəti həyata keçirilir.
Sevda Məmmədəliyeva sonda bildirmişdir ki, Azərbaycanda muzey işi sahəsində menecment yeni tətbiq olunur. Bu mövzuda təşkil olunan tədbirlər böyük fayda verəcək, indiki seminarın nəticələri Azərbaycan muzeylərinin inkişafına kömək edəcəkdir.
Bakı, Naxçıvan, Gəncə, Quba, Şamaxı, Zərdab, Qazax və digər şəhər və rayon muzeyləri nümayəndələrinin də iştirak etdikləri seminarda Beynəlxalq Muzeylər Şurası Azərbaycan Milli Komitəsinin sədri Röya Tağıyevanın “İKOM müasir muzey siyasətində aparıcı qüvvədir”, YUNESKO-nun Fransa üzrə Milli Komissiyasının vitse-prezidenti Jak Peronun “Muzey və cəmiyyət: qloballaşma və peşəkarlıq” mövzularında məruzələri dinlənilmişdir.