Politoloq: Qlobal böhranların dərinləşdiyi dövrdə Azərbaycan sabitlik və əməkdaşlıq məkanı yaradır
Bakı,15 may, AZƏRTAC
Dünyada baş verən geosiyasi proseslər, xüsusilə dərinləşən münaqişələr və qlobal böhranlar istər-istəməz bütün dövlətlərin maraqlarına təsir göstərir və bu proseslərin nəticələri getdikcə daha geniş miqyas almağa başlayır. Beynəlxalq münaqişələrin dayanmaması, həmçinin bu proseslərə maraq göstərən böyük dövlətlərin ortaq mövqe və konsensus formalaşdıra bilməməsi nəticə etibarilə bütün ölkələrin üzərinə əlavə siyasi və iqtisadi yük gətirir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Tofiq Abbasov bildirib.
O hesab edir ki, böyük güclər bəzən qlobal kataklizmlərdən çəkinmirlər, əksinə müəyyən hallarda onları qidalandırırlar. Çünki anlayırlar ki, böhranlar nəticəsində zəif ölkələr iqtisadi cəhətdən çətin vəziyyətə düşəcək, resursları tükənəcək və nəticədə daha çox asılı vəziyyətə gələcəklər. Bu isə böyük güclərin təsir imkanlarını artırır. Bəzi hallarda iri dövlətlər böhranların yaranmasına dolayı və ya birbaşa təsir göstərir, daha sonra isə həmin proseslərdə “nizamlayıcı” və ya “vasitəçi” rolunda çıxış etməyə çalışırlar. Burada məntiq belədir ki, əgər qlobal iqtisadi və siyasi sarsıntılar baş verirsə, zəif dövlətlər daha ağır nəticələrlə üzləşəcək, güclü dövlətlər isə öz ehtiyatları və imkanları hesabına daha tez toparlana biləcəklər.
Tofiq Abbasov qeyd edib ki, mövcud böhranların ilk təsirləri dünya bazarlarında qiymət artımı, inflyasiyanın yüksəlməsi və enerji daşıyıcılarının bahalaşması ilə müşahidə olunur. Əgər bazarda neft, qaz və digər strateji resursların çatışmazlığı yaranırsa, bu avtomatik olaraq qiymət artımına gətirib çıxarır. Maliyyə və əmtəə bazarlarında bahalaşma qaçılmaz olur. Təbii ki, burada müxtəlif treyder və vasitəçi dairələr də vəziyyətdən öz maraqları naminə istifadə etməyə çalışırlar. Bütün bunlara baxmayaraq, qlobal böhranlar daimi xarakter daşımır və nəticə etibarilə beynəlxalq sistem müəyyən mərhələdə yenidən konsensus axtarışına qayıdır. Dünya tarixində bu kimi proseslər ilk dəfə baş vermir. Müharibələr və böhranlar zamanı hər zaman oxşar iqtisadi çətinliklər yaranıb. Ona görə də bütün tərəflər məsuliyyətli davranmalı və anlamalıdırlar ki, münaqişələrin nəticəsində yaranan ağır sosial-iqtisadi yük sonda hamıya təsir edir.
“Belə mürəkkəb geosiyasi şəraitdə Azərbaycan konstruktiv və balanslı siyasət yürüdən ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Bu gün enerji təhlükəsizliyi məsələsində Azərbaycanın Avropa üçün xüsusi əhəmiyyəti var. Avropa Rusiyadan enerji asılılığını azaltmağa çalışdıqdan sonra Azərbaycana maraq və ehtiyac daha da artıb. Lakin Azərbaycan bu vəziyyətdən sui-istifadə etmir. Çünki enerji bazarında vəziyyət daim dəyişir və uzunmüddətli tərəfdaşlıq qarşılıqlı etimad üzərində qurulmalıdır. Azərbaycan regionda heç vaxt gərginliyi artıran tərəf kimi çıxış etməyib. Biz qətiyyən qızışdırıcı mövqe tutmuruq. Halbuki Azərbaycana qarşı müəyyən dairələr tərəfindən bu cür yanaşmalar mövcuddur. Xüsusilə Fransa, Belçika və Niderland kimi bəzi Avropa dairələri yenidən Cənubi Qafqazda gərginlik yaratmağa və eskalasiyanı təşviq etməyə çalışırlar. Amma onlar anlamırlar ki, bu siyasət nəticə etibarilə regionla yanaşı, öz maraqlarına da zərbə vurur”, – deyə politoloq qeyd edib.
O bildirib ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda şəffaf və açıq siyasət yürüdən dövlətdir. Azərbaycanın heç bir ölkəyə qarşı ərazi iddiası yoxdur. “Əksinə, ölkəmiz uzun illər özü ərazi iddiaları ilə üzləşib. Buna baxmayaraq, biz iqtisadiyyatımızı inkişaf etdiririk, beynəlxalq inteqrasiyada fəal iştirak edirik və Avropa üçün etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edirik. Avropa İttifaqının rəhbərliyi Azərbaycanla münasibətlərin vacibliyini açıq şəkildə ifadə edir. Avropa Komissiyasının rəhbərliyi və digər rəsmi şəxslər Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş olduğunu etiraf edir və Bakı ilə münasibətlərin qorunmasının vacibliyini bildirirlər. Belə olan halda bəzi Avropa ölkələrinin Azərbaycana qarşı destruktiv siyasət yürütməsi ciddi ziddiyyət yaradır”, - deyə T.Abbasov vurğulayıb.
Prezident İlham Əliyevin Zəngilanda səsləndirdiyi mesajların da məhz bu reallıqlara əsaslandığını qeyd edən politoloq əlavə edib: “Prezident İlham Əliyev Zəngilanda çıxışı zamanı açıq şəkildə göstərdi ki, Azərbaycan regionda həm təhlükəsizlik, həm əməkdaşlıq, həm də iqtisadi inteqrasiya baxımından mühüm yük daşıyır. Azərbaycan həm ölkə daxilində, həm də regional səviyyədə böyük əməkdaşlıq məkanı formalaşdırır. Bu mesajlar, eyni zamanda, Ermənistana da ünvanlanmış ciddi siyasi çağırış idi. Ermənistan hələ də tam müstəqil və suveren siyasət həyata keçirməkdə çətinlik çəkir. Bundan istifadə edən bəzi xarici dairələr isə regionda sülh prosesini pozmağa və Azərbaycana qarşı təzyiq mexanizmləri formalaşdırmağa çalışırlar. Lakin bu cəhdlər nəticə verməyəcək. Azərbaycan bütün risk və çağırışlara qarşı adekvat addımlar atmaq gücünə malikdir”.
T.Abbasovun sözlərinə görə, Azərbaycan Ukrayna və İran ətrafında baş verən prosesləri də diqqətlə izləyir və regionda sabitliyin qorunmasını vacib hesab edir. Azərbaycan həm İranla, həm Rusiya ilə tərəfdaş münasibətlərini qoruyur. Ona görə də regionda yeni müharibə və qarşıdurmaların yaranması ölkəmizin maraqlarına uyğun deyil. Biz hesab edirik ki, problemlərin həlli üçün ən doğru yol atəşkəs, dialoq və danışıqlardır. Azərbaycan daim sülh təşəbbüslərini dəstəkləyən və vasitəçilik imkanlarından istifadə edən dövlət kimi çıxış edib. Ölkəmiz bir neçə dəfə regional və beynəlxalq dialoq platformalarının formalaşmasına töhfə verib. Türkiyə ilə Rusiya, Türkiyə ilə İsrail arasında təmasların qurulmasında Bakının konstruktiv rolu olub. Bu da göstərir ki, Azərbaycan öz strateji imkanlarından yalnız milli maraqları üçün deyil, eyni zamanda, regional və qlobal sabitlik naminə istifadə edir.
Politoloq sonda bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasi kurs Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində sabitləşdirici aktor kimi çıxış etməsinə imkan yaradır. Azərbaycan diplomatiyasının fəaliyyəti göstərir ki, ölkəmiz dünya proseslərini düzgün qiymətləndirir, riskləri vaxtında analiz edir və həm regionun, həm də beynəlxalq birliyin maraqlarına cavab verən siyasət həyata keçirir.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
