Siyasi müttəfiqlikdən vahid geoiqtisadi gündəliyə - ŞƏRH
Bakı, 23 avqust, AZƏRTAC
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibə iki ölkə arasında münasibətlərin yeni keyfiyyət mərhələsinə daxil olduğunu göstərir. Söhbət yalnız yüksək siyasi etimaddan deyil, qarşılıqlı investisiyalar, istehsal kooperasiyası, nəqliyyat-logistika bağlantıları, enerji inteqrasiyası və regional bazarların əlaqələndirilməsinə əsaslanan iqtisadi əməkdaşlıq modelindən gedir.
Bu transformasiyanın əsas göstəricilərindən biri siyasi münasibətlərin konkret iqtisadi nəticələr yaratmasıdır. 2025-ci ildə Azərbaycan-Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsinin üç dəfədən çox artaraq 795 milyon ABŞ dollarına çatması, 2026-cı ilin ilk beş ayında isə daha 33 faiz artım qeydə alınması əlaqələrin davamlı xarakter daşıdığını göstərir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Tahir Mirkişili söyləyib. Deputat qeyd edib ki, burada əsas məsələ yalnız ticarət dövriyyəsinin artması deyil, onun arxasında formalaşan yeni iqtisadi modeldir. Əgər əvvəlki mərhələdə əlaqələr əsasən mal və xidmət mübadiləsi ilə məhdudlaşırdısa, hazırda birgə kapital, istehsal və uzunmüddətli investisiya layihələri ön plana çıxır. Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti bu modelin mühüm institusional ifadəsidir. Avtomobil istehsalı, neft-kimya, energetika, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrində həyata keçirilən layihələr iki ölkə arasında sənaye kooperasiyasının genişləndiyini göstərir. Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda turizm və daşınmaz əmlak layihələrinə sərmayə yatırması isə kapital axınlarının qarşılıqlı xarakter aldığını nümayiş etdirir.
“Azərbaycan və Özbəkistan iqtisadiyyatlarının bir-birini tamamlayan imkanları da bu əməkdaşlıq üçün əlverişli zəmin yaradır. Özbəkistan böyük daxili bazara və güclü istehsal potensialına, Azərbaycan isə kapital, logistika, enerji infrastrukturu və Avropa bazarlarına çıxış imkanlarına malikdir. Bu potensialların birləşməsi gələcəkdə üçüncü ölkələrə yönəlmiş birgə istehsal və ixrac təşəbbüslərinə də imkan yarada bilər.
Müsahibədə diqqətçəkən məsələlərdən biri də nəqliyyat və logistika əməkdaşlığıdır. Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolunun Orta Dəhliz və TRIPP ilə inteqrasiyası perspektivi Asiya ilə Avropa arasında alternativ və daha çevik nəqliyyat bağlantılarının formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu kontekstdə Azərbaycan və Özbəkistanın mövqeləri bir-birini tamamlayır. Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın mühüm istehsal və istehlak mərkəzi, Azərbaycan isə Xəzəri Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən logistika qovşağıdır. Bu əməkdaşlıq regional yük axınlarını genişləndirməklə yanaşı, logistika, sənaye və emal sahələrinin inkişafına da təkan verərək Azərbaycanın regional logistika və istehsal mərkəzinə çevrilməsi imkanlarını artırır. Enerji əməkdaşlığında da oxşar proses müşahidə olunur. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın iştirakı ilə yaradılan “Yaşıl Dəhliz Birliyi” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Mərkəzi Asiyanın bərpaolunan enerji potensialının Azərbaycan üzərindən Qərb bazarlarına çıxarılması baxımından perspektivli platformadır. Bu layihələrin reallaşması Azərbaycanın ənənəvi enerji ixracatçısı olmaqla yanaşı, regional yaşıl enerji bağlantılarında rolunu da gücləndirə bilər.
Müsahibənin siyasi-iqtisadi baxımdan mühüm mesajlarından biri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu şəkildə qoşulmasıdır. “C5” formatının “C6” formatına çevrilməsi Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında iqtisadi və siyasi əlaqələrin daha da dərinləşdiyini göstərir”,- deyə Tahir Mirkişili qeyd edib.
Deputat bildirib ki, uzunmüddətli inteqrasiya üçün iqtisadi əlaqələrin yalnız dövlət layihələri ilə məhdudlaşmaması vacibdir. Əməkdaşlığın özəl sektor, regionlar, universitetlər, media və vətəndaş cəmiyyəti səviyyəsində genişlənməsi qarşılıqlı etimadı və investisiya əməkdaşlığını gücləndirir. Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində təqdim olunan mənzərə Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin yeni mərhələsini üç əsas istiqamətin müəyyən etdiyini göstərir: yüksəksəviyyəli siyasi müttəfiqlik, ticarətdən birgə investisiya və istehsala keçən iqtisadi inteqrasiya, həmçinin Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən yeni nəqliyyat, enerji və regional əməkdaşlıq arxitekturasının formalaşması.
Bu proses Azərbaycanın Orta Dəhlizdəki rolunu genişləndirir, Azərbaycan kapitalının Mərkəzi Asiyada iştirakını artırır, yeni enerji və logistika imkanları yaradır və qeyri-neft sektorunun ixrac potensialını gücləndirir.
Məhz buna görə Azərbaycan-Özbəkistan müttəfiqliyinə yalnız iki ölkə arasındakı uğurlu münasibətlər kimi deyil, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında formalaşan yeni geoiqtisadi sistemin əsas dayaqlarından biri kimi baxmaq lazımdır. Belə inteqrasiya modeli Azərbaycanın regional iqtisadi çəkisini artırmaqla yanaşı, ölkəmizin Avrasiyada mühüm ticarət, investisiya, enerji və logistika mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirir.
Bölmənin digər xəbərləri
