Hörmətli prezidentlər!

Bu gün bizim üçün mühüm gün idi. Bu gün həmkarlarım üçün, mənim üçün, ölkələrimiz üçün xüsusi bir gündür. Doqquz il əvvəl fikrimizdə tutulanı, əslində, bu gün həyata keçirməyə müvəffəq olduq. Biz - Azərbaycan, Gürcüstan, Moldova, Ukrayna prezidentləri beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini, GUAM-ın Yalta Xartiyasının və Kişinyov Bəyannaməsinin müddəalarını rəhbər tutaraq, bu gün, 2006-cı il mayın 23-də Demokratiya və İqtisadi İnkişaf Uğrunda təşkilat – GUAM yaradılması haqqında Bəyannaməni və onun Nizamnaməsini imzaladıq. Bildiyiniz kimi, təşkilatın Katibliyi Kiyevdə yerləşəcəkdir.

Təşkilatımızın adının özü bəyan edir və göstərir ki, onun ümdə məqsədləri demokratiya, təhlükəsizlik, sabit iqtisadi, humanitar və sosial inkişaf, Avrointeqrasiya və Avratlantik inteqrasiyası üçün regional məkan yaratmaqdan ibarətdir.

Bizi ümumi dəyərlər, ümumi məqsədlər, birləşmiş Avropada layiqli yer tutmaq niyyəti birləşdirir. Mən qəti əminəm ki, regionumuzun çox böyük potensialı var və müasir Avropada ən perspektivli regionlardan biri olacaqdır. Bu, təkcə energetika, nəqliyyat layihələrinə deyil, əminəm ki, təhlükəsizlik sahəsində layihələrə də aiddir.

Bu gün biz forumumuzun, birliyimizin təşkilata çevrildiyini təsdiqlədik. Qeyd etmək bəlkə də vacibdir ki, 1997-ci ildə dörd ölkənin konstitusiya forumu yaratmaq təşəbbüsü elan olunmuşdu, 2001-ci ildə o, birliyə çevrildi və artıq bu gün biz beynəlxalq təşkilatın yaradılmasının formal bünövrəsini qoyduq.

Zənnimcə, bu gün GUAM təşkilatının fəaliyyətindən danışarkən demək lazımdır ki, bu, heç də təkcə prezidentlər, hökumətlər, müvafiq idarələr səviyyəsində əməkdaşlıq deyildir. Bu gün vurğulamaq vacibdir ki, Parlament Assambleyası fəaliyyət göstərir. Düşünürəm ki, burada böyük perspektivlər və yaxşı tərəqqi olacaqdır. Qeyd etmək eyni dərəcədə vacibdir ki, biznes sahəsində işgüzar səyləri birləşdirən İşgüzar Şura işləyir. Qeyd etmək vacibdir ki, keçən il siyasi baxımdan çox dinamik olmuşdur. Diplomatiya xətti üzrə fəal əlaqələr təşkil edilmişdir. Bu əlaqələr ona gətirib çıxarmışdır ki, indi təhlükəsizlik sahəsini, sərhəd xidmətini, gömrüyü, ticarətin təşkilini və bir sıra digər sahələri tənzimləyən 20-dək dövlətlərarası saziş var.

Əlbəttə, bugünkü zirvə görüşündə diskussiyaların əsas məqamları iqtisadiyyat, energetika, hüquq mühafizə, sərhəd və gömrük sahələrinə aid layihələr olmuşdur. Biz tranzit potensialından səmərəli istifadə edilməsinin zəruriliyindən danışdıq. Bu sahədə layihələr çoxdur və biz onları konkret məsələlərdə müfəssəl xarakterizə edə bilərdik. Bu məqsədlərə çatmaq üçün bugünkü zirvə görüşü çərçivəsində müvafiq nazirliklər və xidmətlər tərəfindən bir sıra mühüm sənədlər imzalanmışdır. Mən bu sırada Azad ticarət zonası yaradılması haqqında sazişin həyata keçirilməsinə dair protokolun imzalanmasını xüsusi vurğulamaq istərdim. Biz bu sazişə doğru kifayət qədər uzun müddət irəliləmişik. Ancaq indi sizə bəyan etməyə imkanımız var ki, Azərbaycan, Gürcüstan, Moldova və Ukrayna arasında azad ticarət zonası yaradılmışdır. Beləliklə, bu gündən etibarən biz malların, xidmətlərin, işçi qüvvəsinin və kapitalın hərəkəti sahəsində münasibətlərimizin liberallaşdırılmasından formal olaraq danışa bilərik. Əminəm ki, birgə işin növbəti mərhələsi sərhəd, gömrük xidmətlərinin eyniləşdirilməsi sahəsində münasibətlərimizin təşkilindən ibarət olacaqdır. Artıq belə təcrübələr aparılır. Məsələn, artıq bizimlə Moldova arasında bir gömrükxana işləyir. Bir neçə gün əvvəl Vladimir Nikolayeviç Voroninlə belə razılığa gəldik ki, Ukrayna və Moldovanın bütün gömrükxanaları birgə fəaliyyətin analoji prinsipi üzrə işləyəcəkdir. Müvafiq cədvəl yaradılacaq və o, bu iş rejimini eyniləşdirməyə, sərhəddə, gömrük xidmətində qayda-qanun yaratmağa və əslində, müştərilərə xidmətin elektron rejiminə keçməyə imkan verəcəkdir.

Şübhəsız, hələ çox işlər, o cümlədən boru kəmərlərində, dəmir yolunda, avtomobil nəqliyyatında və digər nəqliyyat növlərində tarif siyasətinin uyğunlaşdırılması məsələləri var. Bu işimiz hələ irəlidədir, lakin bu gün deyə bilərəm ki, dörd prezident bu məsələni də hökümətlərin iştirakı ilə həll etmək əzmindədir. Bu, əslində, Avropaya tam inteqrasiya etmək yoludur. Biz bu yolla qətiyyətlə gedəcəyik.

Ayrıca vurğulamaq istərdim ki, zirvə görüşündə və ikitərəfli danışıqlarda beynəlxalq terrorizm, separatizm, ekstremizm ilə və transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıqla bağlı məsələlər nəzərdən keçirilmişdir. Bəri başdan demək istərdim ki, biz bütün bu hədələri demokratik islahatlar və iqtisadi inkişaf yolunda başlıca əngəl hesab edirik. Biz bu əngəllərin aradan qaldırılması işində birgə səylərin artırılmasına tərəfdar çıxdıq, habelə bu istiqamədə Avropa İttifaqı ilə, Birləşmiş Ştatlarla səmərəli və konstruktiv qarşılıqlı fəaliyyətə hazır olduğumuzu təsdiq etdik. Mən şadam ki, bu baxımdan, iştirakçılar arasında tam qarşılıqlı anlaşma var.

Düşünürəm ki, təhlükəsizlik sahəsində GUAM üzvü olan ölkələrin səylərinin əlaqələndirilməsi üçün mayın 19-da GUAM-ın terrorizmlə, mütəşəkkil cinayətkarlıq və narkotiklərin yayılması ilə mübarizə Mərkəzinin Ukrayna seqmentinin açılmasının böyük əhəmiyyəti var. Bu, artıq yaradılmış nadir, geniş məlumat bazası olan kifayət qədər səmərəli mərkəzdir. Praktik olaraq 4 ölkənin əməliyyat xidmətləri real vaxt rejimində işləyə bilər. Düşünürəm ki, bu, çox mühüm layihədir və biz onun vasitəsilə bu sahədə qarşılıqlı fəaliyyətə başlayırıq.

İndi GUAM yeni keyfiyyətlər kəsb etmiş və qarşısına mürəkkəb, lakin, şübhəsiz, tamamilə yerinə yetirilə bilən vəzifələr qoymuşdur. Bildirmək istəyirəm ki, əvvələr olduğu kimi, təşkilatımız yenə də onun prinsip və məqsədlərinə şərik çıxan bütün ölkələr və təşkilatlarla əməkdaşlıq üçün açıqdır. Ali qonaqların iştirakı da bu cür əməkdaşlığın perspektivlərindən xəbər verir. Burada olduqlarına görə onlara çox minnətdarıq. Bugünkü zirvə görüşündə nümayiş etdirilən konstruktiv mövqeyə və gündəliyin bütün məsələləri üzrə fəal dialoqa görə həmkarlarıma, prezident dostlarıma bir daha təşəkkürümü bildirmək istərdim.