Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

MƏDƏNİYYƏT

Zümrüd Dadaşzadə: Fərəc Qarayev Azərbaycan musiqi mədəniyyətində müstəsna rola malikdir

Bakı, 22 aprel, AZƏRTAC

Bu yaxınlarda Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında bəstəkar Fərəc Qarayevə həsr olunmuş konsert böyük uğurla keçdi. Musiqişünas, professor, Əməkdar incəsənət xadimi Zümrüd Dadaşzadə Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin bu görkəmli nümayəndəsi haqqında danışır.

2023-cü ilin dekabrında bəstəkar Fərəc Qarayevin 80 yaşı tamam oldu. Bu münasibətlə sentyabr ayından başlayaraq Moskvanın müxtəlif musiqi məkanlarında silsilə konsertlər təşkil olunub. Həmin silsilədən sonuncu - ən böyük və məzmunca zəngin konsert dekabrın 15-də Fərəc Qarayevin uzun illər dərs dediyi Moskva Konservatoriyasının Raxmaninov zalında baş tutub. Həmin gün Fərəc Qarayevin müasir musiqi aləmindəki rolunu müəyyən etmək məqsədi daşıyan “Əsrlərin ayrıcında: postsovet məkanının yeni musiqisi” mövzusunda əlamətdar konfrans keçirilib.

Aprel ayında ustadın yubileyi şərəfinə onun doğma şəhəri Bakıda “Homage a FQ” adlı minifestival keçirilir. Həmin tədbirlər zamanı bayram əhvali-ruhiyyəsi yaradan bu silsilə konsertlər üçün gözəl buklet də nəşr olundu.

Aprelin 20-də Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında möhtəşəm konsert oldu! Mübaliğəsiz desək, tədbir musiqi həyatımızda hadisəyə çevrildi. Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru Fuad İbrahimovun təklif etdiyi yubiley konsertinin yeni konsepsiyası təqdim olunub: günün qəhrəmanının musiqisi digər müəlliflərin əsərləri ilə müşayiət edilib. Fərəc Qarayev bu ideyaya məmnuniyyətlə cavab verdi və müəllif gecəsi üzrə öz variantını təklif etdi. Proqrama İsmayıl Hacıbəyovun, Malerin, Ravelin və təbii ki, ustadın özünün əsərləri daxil idi. Bütün opusları xatirə ideyası birləşdirdi və kədər, qüssə, həsrət kimi müxtəlif duyğu çalarları ilə zəngin oldu.

Konsertin qızıl nisbət nöqtəsində Fərəc Qarayevin “Memorial” əsəri – simli kvartet üçün Alban Berqə ithaf olunmuş “In memoriam...” süitası əsasında hazırlanmış yeni kompozisiyası yer aldı. Orkestrin və xorun güclü imkanlarına müraciət edən bəstəkar altı hissənin hər birinin adında öz əksini tapmış bu opusun konsepsiyasını əhəmiyyətli dərəcədə yenidən düşünüb: “Preambula”, “Replika”, “Dəlilərin karnavalı”, “Ölü hərflər. Sfinks”, “Bitib tükənməyən xəyallar böhranı”, “Memorial”. Şumanın “Karnaval” silsiləsi ilə paralellər göz qabağındadır. Beşinci hissənin adı Çingiz Hüseynovun “Fətəli fəthi” romanının birinci hissəsindən götürülüb. Finalda Fərəc Qarayev Maler, Şönberq, Vebern və Berqin əsərlərindən sitatlara müraciət edir ki, bu da bəstəkarın düşündüklərinə inanılmaz dərəcədə zəngin çalar və dərinlik əlavə edir.

Elə buradaca qeyd edim ki, Fərəc Qarayev öz dərin yaddaşından lazım olan musiqi ifadəsini, motivi, akkordu asanlıqla çıxarıb əsərlərinə elə üzvi şəkildə daxil edə bilir ki, əlavə tonlar, gözlənilməz məna çalarları sanki bir sitat kimi aşıb-daşır və yaranan imic əldə edir.

Fərəc Qarayev yeni opusunu əlamətdar epiqrafla – “Xatirəniz qarşısında baş əyirəm, amma nəslinizi lənətləyirəm”, – müəllifin niyyətini açıqlayır. Bu, rəssamın müasir dünyanın “yanlış şərh olunan tolerantlıq, bəzi hadisələrin qiymətləndirilməsində ikili standartlar, ikiüzlülük, məkrlilik...” kimi hadisələrinə etirazıdır.

Ona görə də mən konsert proqramını Fərəc Qarayevin bəstəsi adlandırardım. Dramatik xətti ustalıqla quran bəstəkar qarşımızda bütöv bir panorama açdı; burada həm faciəli, həm parlaq obrazlar, həm də narahatedici fikirlər üçün yer var idi.

Təbii ki, bu gecənin uğurunu daha çox ifaçılar - gənc, istedadlı dirijor Orxan Həşimovun rəhbərlik etdiyi Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri, Azərbaycan Dövlət Xor Kapellası (bədii rəhbər və baş dirijor Gülbacı İmanova), möhtəşəm solistlər - pianoçu Eldəniz Ələkbərzadə, soprano Fəridə Məmmədova və kontratenor İlham Nəzərov təmin etdilər. Məşqlərdə iştirak etmək imkanım oldu və hamının - bəstəkarın, dirijorun, orkestrin, xorun, solistlərin konsertə hazırlıq zamanı fədakarlığı və məsuliyyət hissi məni müsbət mənada təəccübləndirdi. Konsertdə ilham, sevgi və gözəllik ab-havası hökm sürürdü.

Fərəc Qarayevin yaradıcılığı musiqişünaslıq tədqiqatlarının mərkəzində dayanır. Bəstəkar haqqında üslub, estetika, musiqi dili xüsusiyyətlərindən bəhs edən çoxlu əsərlər yazılıb. Bayaq qeyd etdiyim Moskva konfransı Fərəc Qarayevin yaradıcılığının ən müxtəlif tərəflərini işıqlandırmaqla yanaşı, onun müasir musiqi mədəniyyətinə mühüm töhfə vermiş parlaq yaradıcılardan biri kimi mövqeyini əsaslandırdı. Bəstəkarın yeni Müasir Musiqi Assosiasiyasında (ACM-2) fəaliyyəti və ədəbi yaradıcılığı da diqqətdən yayınmayıb.

Əsas tədqiqat Marianna Vısotskayanın “Fərəc Qarayev: məntiqlə paradoks arasında” kitabı olub. Bu ad artıq bəstəkarın musiqi təfəkkürünün mahiyyətini əks etdirir. Bir tərəfdən Fərəc Qarayev böyük ustad kimi öz yaradıcılığında bəstəkar sənətinin ciddi qaydalarına əsaslanır. Digər tərəfdən, bu sərt çərçivələr daxilində musiqi sərbəst nəfəs alır və musiqi təfəkkürünün inkişafı çox vaxt gözlənilməz kənarlaşmaları və qəfil dəyişmələri ilə insanı təəccübləndirir. Diqqətlə düşünülmüş müəllif konsepsiyası ilə sıx qarşılıqlı əlaqədə bu iki qütbün ortaq məxrəcə gətirilməsi bəstəkar yaradıcılığının özəyini müəyyən edir.

Fərəc Qarayevin Azərbaycan musiqi mədəniyyətindəki mövqeyinin müstəsnalığını onun müasir musiqi sahəsində həyata keçirdiyi bir çox mühüm layihələr müəyyən edir. Fərəc Qarayev bizi, həmyerlilərini ən yeni musiqi ilə tanış etməyə, səslənən dünya haqqında təsəvvürlərimizi genişləndirməyə cəhd göstərdi! Onun Bakıda təşkil etdiyi Qara Qarayev adına beynəlxalq müasir musiqi festivallarını xüsusilə qeyd etmək istərdim. 1980-ci illərin ikinci yarısında üç dəfə (2011-ci ildən daha üç buraxılışla) keçirilən bu festivallar bizim musiqi mənzərəmizi xeyli dəyişdi. Şəxsən özüm haqqında deyə bilərəm ki, festivallarda dinlədiyim əsərlər məni bir növ müasir musiqinin “əsirinə” çevirdi. Burada Fərəc Qarayevin 1995-ci ildə yaradılmış “Yeni musiqi” cəmiyyətinin prezidenti kimi həmkarları ilə birlikdə həyata keçirdiyi müxtəlif layihələri, “Zamanla üz-üzə” silsilə konsertlərini, o cümlədən 1980-1994-cü illərdə bədii rəhbəri olduğu “BaKaRa” ansamblının fəaliyyətini qeyd etmək lazımdır.

Hazırda böyük nüfuza malik olan Fərəc Qarayev Moskva Dövlət Çaykovski Konservatoriyasında müəllimlik karyerasını uğurla davam etdirir. O, Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) Bəstəkarlıq kafedrasının professoru kimi əla bəstəkarlar yetişdirib. Elmir Mirzəyevin, Aliyə Məmmədovanın, Əli Əlizadənin, Zaur Fərhadovun adlarını çəkəcəyəm. Son dərəcə tələbkar, qeyri-peşəkarlığa, pis zövqə qarşı amansız olan Fərəc müəllim öz tələbələrini sənətin ən yüksək meyarlarına riayət etməklə yetişdirir. “İncəsənəti iki canavarın - ustad olmayan rəssam və rəssam olmayan ustadın” (Anatol Frans) təhdid etdiyinə əmin olan Fərəc Qara oğlu əvvəlki kimi yaşayır, çətin yolda qarşısına yüksək məqsədlər qoyur və bizi buna əməl etməyə təşviq edir.

Fərəc Qarayev bir vətəndaş kimi mövqeyini 2020-ci ilin payızında – 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı aydın şəkildə nümayiş etdirdi. O, Azərbaycan tarixinin həmin taleyüklü mərhələsində ölkəmizi ləkələmək məqsədi daşıyan informasiya müharibəsinə biganə qalmayıb, videomüraciətləri, açıq məktubları və yazıları ilə bəzi böhtan xarakterli fikirləri təkzib edib, Azərbaycan həqiqətlərini çatdırmağa çalışıb.

Fərəc Qarayevin 80 yaşı tamam olub. İnanmaq çətindir. Fərəc müəllim əvvəlki kimi enerjili və çevikdir, ruhu gəncdir və onun kifayət qədər cəsarəti var. O, musiqidən, müasir yaradıcılığın problemlərindən həyəcanla danışır. Əsərləri dünyanın ən böyük festivallarında görkəmli musiqiçilərin ifasında səslənən bəstəkar, buna baxmayaraq, şübhələrlə yaşayır, “bütün musiqi artıq yazılıb” deyə əzablı suallar verir. Buna baxmayaraq, o, həqiqətən vicdanlı, barışmaz sənətkar kimi seçdiyi yaradıcılıq yolundan heç vaxt dönmür. O, yüksək vəzifələrə can atmır, yüksəlişlər və mükafatlar haqqında düşünmür, sadəcə, öz missiyasını ardıcıl və layiqincə yerinə yetirir. Beləliklə, o, son müsahibələrinin birində deyir ki, həmkarları ilə birgə təbiətinə, istedadına və bəstəkarlıq qabiliyyətlərinə uyğun olaraq tanınma və ya populyarlıq gözləmədən musiqi bəstələyib.

Saysız-hesabsız yubiley təbriklərində səslənən leytmotiv kimi əsas ideyanı belə ifadə etmək olar: Azərbaycan musiqi mədəniyyətində Fərəc Qara oğlunun müstəsna rolu var. Onun yaratdığı yüksək musiqi dünyası və həyata keçirdiyi irimiqyaslı sənət layihələri müasir musiqi tariximizin ən mühüm hadisələri sırasında yer alır.

İstərdim ki, ustadın çoxsaylı həmkarlarının, tələbələrinin yekdil fikrini ifadə edərək, sevimli müəllimimiz, Azərbaycanın Xalq artisti Fərəc Qara oğluna müraciətlə deyim: Hörmətli Fərəc Qara oğlu, Sizin kimi böyük, mötəbər ustad bizim hamımıza lazımdır. Sənətinizə, peşənizə münasibətiniz yüksək örnəkdir. Yaratdığınız, bizə heyrətamiz emosiyalar bəxş edən səslər dünyasına görə minnətdarıq. Sağlam olun, çox yaşayın, lütf, gözəllik, hikmət və dərinliklə dolu nadir, heyrətamiz musiqinizi yaratmağa davam edin.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

İtaliyalı diktator Mussolini üçün tikilən sığınacaq ziyarətçilərə açılıb

BDU-da Cəfər Cabbarlının 125 illik yubileyi münasibəti ilə tədbir keçirilib

BMT-nin mənzil-qərargahında kommunal xərclərə qənaət üçün kondisionerlər söndürülüb

Bülbülün memorial muzeyində beynəlxalq muzeylər günü qeyd olunub

İtaliyada leysan daşqınlara səbəb olub

İsveç müxalifəti: Hökumət milliyyətçi partiyaya təslim olur

Həştərxanda növbəti Xəzər Media Forumu keçiriləcək

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin bir sıra qərarları ləğv edilib

Sankt-Peterburq Hərbi Rabitə Akademiyasında partlayış nəticəsində 7 hərbçi yaralanıb

Qızıl Avropa Liqası: Azərbaycanın qadın voleybol millisi Xorvatiyanı məğlub edib

Türkiyə parlamentinin spikeri azərbaycanlı gəncləri qəbul edib

Premyer Liqa: Çempion 7 qolun vurulduğu oyunda "Turan Tovuz"a qalib gəlib

Azərbaycanla Kuba arasında COP29-la bağlı fikir mübadiləsi aparılıb

Əməkdar rəssam Həmzə Sadiqovun fərdi yaradıcılıq sərgisi açılıb

Şəmkirdə iki minik avtomobili toqquşub, ölən və xəsarət alanlar var

Saatlıda minik avtomobili su kanalına düşüb VİDEO

Lerikdə uçqun baş verən ərazidə nəqliyyatın hərəkəti nəzarətə götürülüb

Vəkillər Kollegiyasının rəhbərliyi hakim təyin olunan vəkilləri təltif edib

FAO, üzvləri və tərəfdaşları COP29-a hazırlaşır

Yığmanın baş məşqçisi: Təəssüf ki, komanda bu gün istədiyi oyunu nümayiş etdirə bilmədi

Böyük Britaniya Şimali Koreyaya və Rusiyaya qarşı sanksiyalar siyahısını genişləndirib

Qızıl Avropa Liqası: Azərbaycan voleybol millisi Rumıniya seçməsinə məğlub olub

“Şəhidi şəhidimiz, bayrağı bayrağımız” - ədəbi-bədii gecə

FHN: İntensiv yağışlar səbəbindən Kürdəmir və Saatlıda bəzi ərazilər subasmaya məruz qalıb VİDEO

Bakıda “Ambisiyaların artırılması və fəaliyyətə təkan: COP-29 Dayanıqlı biznes forumu” keçirilib

Fransa Yeni Kaledoniyaya əlavə polis qüvvələri göndərib

Elm və təhsil naziri Masallıda vətəndaşlarla görüşüb

Azərbaycanın təmir üçün göndərdiyi manevr teplovozlarından biri Bakıya çatdırılıb

Rusiya səfiri: Britaniya Ukrayna müharibəsinin “de-fakto” iştirakçısıdır

Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun Azərbaycana dövlət səfəri başa çatıb

“Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il dövlət büdcəsinin icrasına dair illik hesabat”ı təsdiqlənib

Nazir müavini: COP29-un müvəffəqiyyətini təmin etmək üçün irəli sürülən təşəbbüslərin reallaşdırılması üzrə işlər aparılır

® “Azercell” ADA-nın Karyera Hazırlığı Həftəsində iştirak edib

Alimlərin sintez etdiyi yeni maddələr Altsheymerin və şəkərli diabetin müalicəsində istifadə olunacaq

Deputat: Dövlət iqlim dəyişikliyilə bağlı özəl sektorun bütün təşəbbüslərini dəstəkləməyə hazırdır

Azərbaycan hərbi pilotlarının iştirak etdiyi “Anadolu Ankası–2024” beynəlxalq təlimi başa çatıb VİDEO

Belarus Prezidentinin Füzuliyə və Şuşaya səfəri iki ölkə arasında əsl dostluğun nümunəsidir ŞƏRH

® “Nar” voleybol üzrə milli komandalarımıza Qızıl Avropa Liqasında uğurlar arzulayır!

Hesablama Palatasının nümayəndə heyəti Kazanda beynəlxalq tədbirdə iştirak edib

Bakıda “AzMİ Akademiya” yaradılır

Kirayə mexanizmi çərçivəsində daha 328 mənzil vətəndaşların seçiminə verilir

“Redaksiya siyasəti və peşə davranış qaydaları” mövzusunda təşkil olunan təlim proqramı başa çatıb

® “Kapital Bank”ın 2023-cü ilin yekunları və 2024-2026-cı illər strateji dövrünə dair mətbuat konfransı

Şuşa şəhəri ilə tanışlıq Belarus Prezidentində dərin təəssürat doğurub

Baş məşqçi: Nazim Babayev və Anna Skidanın Avropa çempionatında iştirakı dəqiqləşib

Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyindəki müəssisələrin rəhbərləri üçün təlimlər yekunlaşıb

Salyan rayonundakı regional seminar-müşavirə yanğın təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə həsr olunub

Qarsda Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyəti müzakirə olunub

Sabah muzeylərdə “Açıq qapı” günü olacaq

Moskvada Qazaxıstan və Rusiya arasında sərhədlərin demarkasiya planı müzakirə olunub

MDU-nun nümayəndə heyəti Qazi Universitetinin Texnoloji fakültəsini ziyarət edib

Kitabxanaşünaslığın aktual problemləri müzakirə edilib

Nağdsız valyuta bazarında 9 milyard dollarlıq əməliyyat baş tutub

Türkiyədə arxeoloji qazıntı və tədqiqatların sayının 2026-cı ilə qədər 800-ə çatacağı gözlənilir

Fizika və astronomiyanın problemləri - elmi konfrans

“Caspian Agro 2024” sərgisi çərçivəsində aqrar sahənin aktual mövzularına dair panel sessiyalar keçirilib

Gənc cüdoçulardan ibarət Azərbaycan millisinin Avropa Kuboku üçün heyəti açıqlanıb

Təranə Yusifova: Cahangir Cahangirovun musiqisi o qədər əsrarəngizdir ki...

Mədəniyyət Nazirliyində Dövlət Pantomima Teatrının kollektivi ilə görüş olub

Meksika körfəzində barjın toqquşması nəticəsində təxminən 48 barel neft sızması baş verib

Azərbaycan ərazilərinə dair Osmanlı təhrir dəftərləri tədqiq edilir

Son 10 ildə Prezidentin sərəncamları əsasında Naxçıvana 688 milyon manatdan çox vəsait ayrılıb

“Böyük Qayıdış arzuları” kompozisiyası maraqla qarşılanıb

“Avro-2024”: İsveçrə millisinin ilkin heyəti bəlli olub

Taliblər Əfqanıstanda məktəbdə 79 qadının zəhərlənməsini təsdiqləyiblər

ƏAİZ sədri: Logistika və nəqliyyat xidmətlərinə olan ehtiyacları qarşılamaqla yanaşı, nəqliyyat-logistika mərkəzləri yaradırıq

Sərhədçilər qarlı havada xidməti vəzifələrini şərəflə yerinə yetirirlər FOTOLAR VİDEO

Pedaqoji Universitetdə “Heydər Əliyev dərsləri” davam edir

İnsan alverinə qarşı mübarizə üzrə milli koordinatorun illik məlumatı plenar iclasa tövsiyə olunub

“Avropanın mədəniyyət paytaxtı” Liepayada “Azərbaycan Günü”

Lerikdə uçqun olub, Çayrud kəndinə gedən yol bağlanıb FOTO

Bakı Elm Olimpiadası: Məktəblilərin tətbiqi elmlərə marağı artır

DYP: Cavanşir körpüsü üzərində nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılmaqla istiqamət dəyişdiriləcək

Bakıda atletika üzrə lisenziya xarakterli ölkə çempionatı start götürüb

Yanğın təhlükəsizliyi ilə bağlı növbəti regional müşavirə keçirilib

Rabatda Azərbaycanla bağlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib

® “Ziraat Bank Azərbaycan” “Fintex Sammit 2024” tədbirində mükafatla təltif edilib

CAR-da çökən binada xilasetmə işləri yekunlaşır

BMU-da “Plagiat.pl” şirkətinin nümayəndələri ilə müzakirələr aparılıb

Ümumi orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanının nəticələri elan olunub: 16 nəfər 300 bal toplayıb

Qobustan və Şamaxı rayon sakinlərinin müraciətləri dinləniləcək

XRİTDX-nin əməkdaşları AzTU-nun tələbələri üçün növbəti ustad dərsi keçiblər

Beynəlxalq Kimya Olimpiadasında ölkəmizi təmsil edəcək şagirdlər məlum olub

Rişi Sunakın və həyat yoldaşının şəxsi sərvəti 120 milyon funt sterlinq artıb

“Kinomuzu yaradanlar, yaşadanlar” layihəsində növbəti film – “Böyük dayaq”

Azərbaycanın Baş prokuroru Düşənbədəki görüşlərdə həmkarlarını Qarabağdakı bərpa və quruculuq işləri barədə məlumatlandırıb

BMT-Azərbaycan münasibətləri müzakirə olunub

Kenquru Beynəlxalq Riyaziyyat Müsabiqəsinin final mərhələsinin nəticələri açıqlanıb

Azərbaycan Dillər Universitetində Koreya haqqında viktorina keçirilib

AZƏRTAC-ın baş buraxılış redaktoru BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin tələbələri üçün təlim keçib

MDU-nun nümayəndə heyəti Qazi Universitetinin rektoru ilə görüşüb

Azərbaycan və Serbiya icbari tibbi sığorta sahəsində əməkdaşlıq edəcək

Vladimir Putin: Rusiyanın Xarkovu tutmaq planı yoxdur

Pedaqoji Universitetdə professor Buket Ağqoyunlunun ustad dərsi təşkil olunub

Tezliklə insulin iynələri əvəzləyərək həb şəklində buraxılacaq

Bütün dövlətlərin daxili işlərinə qarışan Fransa təhlükəsizlik yastığını daha makro hesab edir - ŞƏRH

MİQ üzrə qeydiyyatdan keçən müəllimlərin sayı açıqlanıb

AMB-də Neft Fondunun valyuta satışlarının həyata keçirilməsi üzrə 22 hərrac keçirilib

Qazaxıstan Xəzər dənizi ilə daşımaların həcmini artırır

Yağışlı hava şəraitinin mayın 21-dək davam edəcəyi gözlənilir