Bakı, 15 iyun, AZƏRTAC

Tarixdə elə taleyüklü günlər vardır ki, onların əhəmiyyəti yalnız müəyyən bir zaman kəsiyi ilə məhdudlaşmır, bütöv xalqların gələcəyini müəyyən edən dönüş nöqtəsinə çevrilir. Azərbaycan xalqının müasir dövlətçilik tarixində 15 İyun – Milli Qurtuluş Günü məhz belə mühüm tarixi mərhələlərdən biridir. Bu tarix yalnız siyasi hakimiyyət dəyişikliyi deyil, dövlət müstəqilliyimizin qorunması, milli dövlətçilik ənənələrinin xilası və Azərbaycanın gələcək inkişaf modelinin formalaşdırılması baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır.

Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı Canməmməd Canməmmədov deyib.

Deputat bildirib ki, 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan ilk illərdən etibarən olduqca mürəkkəb geosiyasi və daxili siyasi proseslərlə üz-üzə qalmışdı. Ermənistanın Azərbaycana qarşı davam edən hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımız işğal olunur, ölkədə hakimiyyət böhranı dərinləşir, iqtisadi tənəzzül sürətlənir, idarəetmədə xaos hökm sürür, müxtəlif siyasi qruplaşmalar arasında qarşıdurmalar dövlətçiliyi real təhlükə altına salırdı. 1993-cü ilin iyun ayında Gəncədə baş verən məlum hadisələr və ölkədə vətəndaş qarşıdurmasının qaçılmaz xarakter alması Azərbaycanı faktiki olaraq dağılmaq həddinə gətirib çıxarmışdı: "Belə mürəkkəb və taleyüklü bir mərhələdə Azərbaycan xalqının yeganə ümid yeri yenidən Ümummilli Lider Heydər Əliyev oldu. Xalqın təkidli tələbi ilə Bakıya dəvət olunan Ulu Öndərin 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi ölkənin siyasi tarixində yeni bir dövrün başlanğıcını qoydu. Məhz bu gündən etibarən Azərbaycanda dövlət idarəetmə sisteminin bərpası, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və milli dövlətçilik ənənələrinin yenidən möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl proseslər başlandı. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkənin dağılmasının qarşısı qətiyyətlə alındı, separatçı meyillər neytrallaşdırıldı, dövlət institutlarının fəaliyyəti yenidən quruldu və vahid idarəçilik sistemi formalaşdırıldı. Azərbaycanın gələcək inkişafını müəyyən edən fundamental dövlətçilik strategiyası məhz həmin dövrdə formalaşdırıldı".

Ulu Öndərin siyasi fəaliyyətində mühüm mərhələlərdən birinin 1994-cü ildə imzalanan və beynəlxalq enerji tarixində mühüm yer tutan “Əsrin müqaviləsi” olduğunu deyən deputat bildirib ki, bu strateji qərar Azərbaycanın zəngin enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasına, xarici investisiyaların cəlb olunmasına və ölkənin iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmlənməsinə möhkəm zəmin yaratdı. Ardınca həyata keçirilən Bakı–Tbilisi–Ceyhan və digər enerji layihələri Azərbaycanı qlobal enerji təhlükəsizliyində mühüm aktora çevirdi. 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edilən ilk milli Konstitusiya müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin hüquqi əsaslarını formalaşdırdı. Demokratik institutların qurulması, hakimiyyət bölgüsü prinsiplərinin təsbit edilməsi, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması və bazar iqtisadiyyatına keçidin hüquqi mexanizmləri məhz həmin dövrdə müəyyən olundu.

Eyni zamanda milli ordu quruculuğunun əsası qoyuldu. Peşəkar, vahid komandanlığa tabe olan nizami ordu modelinin formalaşdırılması sonrakı dövrdə Azərbaycanın hərbi gücünün əsas sütunlarından birinə çevrildi. 1994-cü ildə Ermənistanla əldə olunan atəşkəs isə ölkəyə daxili sabitliyin bərpası və dövlət quruculuğunun möhkəmləndirilməsi üçün zəruri zaman qazandırdı.

C.Canməmmədov qeyd edib ki, Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən müəyyən edilən siyasi kurs sonrakı dövrdə Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilərək keyfiyyətcə yeni inkişaf mərhələsinə yüksəldi. Son illərdə Azərbaycanın iqtisadi qüdrətinin əhəmiyyətli dərəcədə artması, beynəlxalq nüfuzunun güclənməsi, regional lider dövlətə çevrilməsi və hərbi potensialının möhkəmləndirilməsi bu strateji kursun ardıcıl davamının məntiqi nəticəsidir. 1990-cı illərdə əsası qoyulan ordu quruculuğu siyasətinin tarixi nəticəsi kimi Azərbaycan 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində möhtəşəm Zəfər qazandı və torpaqlarını işğaldan azad etdi. 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində ölkənin suverenliyi və konstitusiya quruluşu bütün ərazilərdə tam şəkildə təmin edildi. Beləliklə, illər öncə Ulu Öndərin müəyyən etdiyi dövlətçilik strategiyası tarixi ədalətin bərpası ilə nəticələndi.

Azərbaycanın strateji gələcəyi baxımından mühüm hadisələrdən biri də 2021-ci ilin 15 iyun tarixində, məhz Milli Qurtuluş Günündə azad Şuşa şəhərində Azərbaycan ilə Türkiyə arasında Müttəfiqlik Münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması oldu. Tarixin məhz bu şəkildə seçilməsi böyük siyasi və simvolik məna daşıyırdı. 1993-cü ildə dövlətçiliyin xilası ilə başlanan yol, 2021-ci ildə azad Şuşada iki qardaş dövlət arasında strateji müttəfiqliyin yeni mərhələyə yüksəlməsi ilə davam etdi.

"Bu gün Azərbaycan postmüharibə dövrünün ən genişmiqyaslı yenidənqurma mərhələsini yaşayır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən böyük bərpa-quruculuq layihələri, “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına mərhələli qayıdışı, müasir şəhərsalma layihələrinin icrası ölkənin yeni inkişaf modelinin mühüm göstəriciləridir. Azərbaycan eyni zamanda beynəlxalq nəqliyyat və logistika sistemində strateji mövqeyini daha da gücləndirir. Orta Dəhlizin inkişafı, Zəngəzur dəhlizi istiqamətində aparılan infrastruktur layihələri, regional kommunikasiya xətlərinin genişləndirilməsi ölkəmizin Avropa ilə Asiya arasında mühüm tranzit qovşağı rolunu möhkəmləndirir", - deyə deputat əlavə edib.

C.Canməmmədov deyib: "Enerji siyasətində də yeni mərhələ başlanmışdır. Ulu Öndərin müəyyən etdiyi enerji strategiyasının davamı olaraq Azərbaycan bu gün yaşıl enerji siyasətinə xüsusi önəm verir, bərpaolunan enerji layihələrinə iri investisiyalar yönəldir və qlobal enerji təhlükəsizliyində yeni strateji rol formalaşdırır. Bakının BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Konfransına – COP29-a ev sahibliyi etməsi Azərbaycanın beynəlxalq diplomatiyada artan nüfuzunun daha bir göstəricisidir. Azərbaycan, həmçinin Türk dünyasında inteqrasiya proseslərinin aparıcı iştirakçılarından biri kimi çıxış edir. Türkiyə ilə strateji müttəfiqlik münasibətlərinin daha da gücləndirilməsi, türk dövlətləri arasında siyasi və iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi, regional sülh gündəliyinin təşviqi ölkənin xarici siyasət prioritetlərinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Bu gün 15 İyun yalnız keçmişin xatirəsi deyil. Bu tarix müasir Azərbaycanın siyasi sabitliyinin, iqtisadi gücünün, hərbi qüdrətinin, beynəlxalq nüfuzunun və tarixi Zəfərinin başlanğıc nöqtəsidir. Tarixi reallıq göstərir ki, 15 İyun 1993-cü ildə atılan xilaskar addım Azərbaycanın gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən etmişdir. Bu gün güclü dövlət, qalib ordu, bərpa olunmuş ərazi bütövlüyü, beynəlxalq nüfuz və davamlı inkişaf modeli məhz həmin siyasi kursun nəticəsidir. Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan xalqının birliyinin, dövlətçilik iradəsinin və milli strateji gələcəyinin sarsılmaz simvolu olaraq tarixdə daim yaşayacaqdır. 15 İyun — Qurtuluşdan Müttəfiqliyə, Zəfərdən daha böyük tarixi uğurlara aparan milli iradənin təntənəsidir".