Bakı, 2 aprel, Rauf Hacıyev, AZƏRTAC

Ötən il sentyabrın 27-də başlamış və 44 gün davam etmiş Vətən müharibəsində qazanılan parlaq Qələbə bu gün Qafqaz regionunda Azərbaycanın maraqlarına cavab verən yeni geosiyasi reallıq yaradıb. Bu geosiyasi vəziyyət Prezident İlham Əliyevin düşünlümüş daxili və xarici siyasətinin nəticəsində mümkün olub. Vətən müharibəsinin gedişindəki bütün hərbi əməliyyatlar, xüsusən Hadrut qəsəbəsinin, Füzuli rayonunun və Şuşa şəhərinin işğaldan azad edilməsi üçün hazırlanmış əməliyyat planları, ümumilikdə isə Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığı və hazırkı qüdrəti bu gün dünyanın bir çox hərbi mərkəzlərində geniş təhlil edilir. Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev tərəfindən 2004-cü ildən başlayaraq qəbul edilmiş hər bir qərarın arxasında Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad edilməsi dayanıb. Bu illər ərzində ölkəmizin beynəlxalq və regional təşkilatlarla, ayrı-ayrı dövlətlərlə qurulmuş qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığı, müxtəlif platformalarda Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixi səbəblərinin və bununla bağlı həqiqətlərin dünyaya çatdırılması, münaqişənin həlli üçün hüquqi bazanın formalaşdırılması, iqtisadiyyatın inkişaf etdirilməsi, ordu quruculuğunun daim diqqətdə saxlanılması, eyni zamanda, milli müdafiə sənayesinin yaradılması və nəhayət Qarabağın azad edilməsinin ümummilli ideyaya çevrilməsi Azərbaycanın Qarabağ müharibəsindəki Qələbəsini şərtləndirən əsas amillərdir.

Hələ beş il əvvəl - 2016-cı ilin Aprel döyüşlərində qazandığımız qələbə Ordumuzun qüdrətinin göstəricisi idi. Aprelin 2-nə keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri sutka ərzində atəşkəs rejimini pozmağa başladılar. Həmin gecə bütün cəbhəboyu mövqelərimiz iriçaplı silahlardan, minaatanlardan, qumbaraatanlardan və artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutuldu. Xüsusən Azərbaycan-Ermənistan sərhədi boyunca yerləşən rayonlarımız Qazax, Tovuz, Gədəbəyin kəndləri və adsız yüksəkliklər, o cümlədən Goranboy, Tərtər, Ağdam, Xocavənd, Füzuli, Cəbrayıl, Göygöl rayonlarının kəndləri və bir sıra adsız yüksəkliklərdə yerləşən mövqelərdən Silahlı Qüvvələrimizin mövqeləri atəşə tutuldu. Eyni vaxtda qoşunların təmas xəttinə yaxın mülki əhalinin yığcam yaşadığı bir sıra yaşayış məntəqələri də düşmənin atəşinə məruz qaldı. Ermənistanın bütün cəbhə boyu mövqelərimizi və yaşayış məntəqələrimizi intensiv atəşə tutması nəticəsində mülki əhali arasında ölən və yaralananlar oldu. Qarşı tərəfin hərbi fəallığını genişləndirməyə imkan verməmək, onun fəaliyyətinin qarşısını almaq məqsədilə Silahlı Qüvvələrimizin komandanlığı tərəfindən əməliyyat şəraiti qiymətləndirilərək dərhal cavab tədbirlərinin görülməsi üçün qərar verildi. Cəbhənin ən gərgin Ağdərə-Tərtər-Ağdam və Xocavənd-Füzuli istiqamətində yerləşən birliklər, artilleriya bölmələri və digər qoşun növlərinin birgə, əlaqəli fəaliyyəti nəticəsində qısa müddətdə Ermənistan silahlı bölmələrinə qarşı cavab tədbirləri həyata keçirildi. Düşmən müdafiəsinin ön xəttində və dərinliyində cəmləşən hərbi hədəflərin koordinatları əvvəlcədən müəyyənləşdirildi. Silahlı Qüvvələrimizin atəş gücü vasitəsilə edilən həmlələr nəticəsində düşmənin döyüş texnikası, xeyli sayda canlı qüvvəsi və digər hərbi infrastrukturu sıradan çıxarıldı. Qısa müddətdə həyata keçirilən sürətli əks-həmlə zamanı erməni hərbi birləşmələrinin uzun illərdən bəri mühəndis-istehkam baxımından möhkəmləndirdiyi birinci müdafiə xətti cəbhənin bəzi istiqamətlərində yarıldı, strateji əhəmiyyətə malik bir neçə yüksəklik və yaşayış məntəqələri düşməndən tam azad olundu. Goranboy rayonu və Naftalan şəhərinə təhlükə yarada biləcək Talış kəndi ətrafındakı yüksəkliklər, eləcə də Seysulan məntəqəsi düşmən qüvvələrindən tam təmizləndi. Horadiz şəhərinin düşmən təhlükəsindən qorunması məqsədilə Füzuli rayonu istiqamətində yerləşən, geniş ərazini nəzarətdə saxlamaq imkanı verən strateji əhəmiyyətli “Lələ təpə” adlandırılan yüksəklik də bölmələrimizin nəzarəti altına keçdi. Döyüş zamanı ermənilərə məxsus 6 tank, 15-dək artilleriya qurğusu və möhkəmləndirilmiş mühəndis qurğuları məhv edildi, o cümlədən düşmənin yüzdən çox hərbi qulluqçusu öldü və yaralandı.

Beləliklə aprelin 2-nə keçən gecədən başlayan və 4 gün davam edən şiddətli döyüşlər tarixə Aprel döyüşləri kimi düşdü. Əslində, Aprel hadisələri hərbi cəhətdən iflasa uğrayan Ermənistanın kriminal rejiminin öz daxilindəki böhranlı siyasi-iqtisadi vəziyyətdən xalqın diqqətini yayındırmaq, cəbhədəki uğursuzluqlarının, canlı qüvvə və döyüş texnikası sarıdan xeyli itkisinin əvəzini çıxmaq məqsədilə növbəti təxribat cəhdi idi. Buna baxmayaraq, ilk dəfə olaraq Qarabağ uğrunda Aprel döyüşləri işğal edilmiş ərazilərin azad olunması məsələsinin həllində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin artan imkanlarını nümayiş etdirdi. Aprelin 2-də başlamış hərbi əməliyyatlar qısa müddət davam etsə də, nümayiş etdirdi ki, erməni ordusu strateji təşəbbüsü itirir, işğal etdiyi əraziləri əldə saxlaya bilmir, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri isə döyüş təchizatı, yüksək mənəvi ruh və motivasiya sayəsində irəli getməyə hazırdır. Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi isə Aprel döyüşlərinin nəticəsini gizlətməyə nə qədər cəhd göstərsə də, buna nail ola bilmədi. Aprel döyüşləri Ermənistanda yaranmış siyasi-iqtisadi böhranı daha da dərinləşdirdi. Bu döyüşlər həm də Ermənistan Ordusunun hərbi-texniki və peşəkarlıq baxımdan geriliyini sübut etdi. Ermənistanın ovaxtkı hərbi-siyasi rəhbərliyi Aprel döyüşlərindəki məğlubiyyətdən düzgün nəticə çıxara bilmədi. Əslində, Ermənistanda bu gün də mövcud olan uydurma və saxta tarixə əsaslanan dövlət ideologiyası, uzun illər ərzində Ermənistan ordusunun məğlubedilməzliyi haqqında yaradılmış mif, ölkədəki kriminal xunta rejiminin daxili mahiyyəti, o cümlədən dövlət və cəmiyyət daxilindəki dərin sosial-iqtisadi böhran vəziyyətinin düzgün qiymətləndirilməsinə mane oldu. Təbii ki, Aprel döyüşlərinin Ermənistan üçün uğursuz nəticəsi kriminal xunta rejiminin sonu oldu. Əslində, 2016-cı ilin Aprel döyüşlərini düzgün təhlil edərək münaqişə bölgəsində vəziyyətin nə dərəcədə dəyişməsi barədə, həmçinin əgər Ermənistan sülh danışıqlarını uzatmaqda və bu danışıqların imitasiyası ilə məşğul olmaqda davam edərsə, o halda nələr baş verəcəyi haqda mühakimə yürütmək olardı.

Aprel hadisələrindən dərhal sonra bir sıra dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların Azərbaycanın işğal edilmiş torpaqlarının boşaldılması üçün işğalçıya hər hansı siyasi təzyiq, yaxud sanksiyalar tətbiq etmək istəməməsi, xüsusən də ATƏT-in Minsk qrupunun nəticəsiz fəaliyyəti 2020-ci ildə İkinci Qarabağ münaqişəsinin alovlanmasına səbəb oldu.

Çünki, kriminal xunta rejimindən sonra 2018-ci ildə Ermənistandakı oxlokratik qüvvələrin favoriti kimi hakimiyyətə yiyələnən yeni rejim də nəinki Aprel döyüşlərindən heç bir nəticə çıxarmadı, əksinə, anneksiya siyasətini davam etdirərək əsassız olaraq “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə” kimi məsuliyyətsiz və uğursuz bəyanatını səsləndirdi. Əgər bu bəyanat Ermənistanın konstruktiv danışıqlardan uzaqlaşdığını və Qarabağ münaqişəsi ətrafında status-kvo vəziyyətinin davam etməsində maraqlı olduğunu göstərirdisə, Ermənistanın ovaxtkı müdafiə nazirinin “yeni torpaqlar uğrunda yeni müharibə” bəyanatı bu dövlətin işğalçı siyasətini davam etdirdiyini və açıq-aşkar müharibəyə hazırlaşdığını sübut edirdi.

Son iki ildə Ermənistanın baş naziri N.Paşinyanın irrasional və qeyri-adekvat hərəkətləri, səsləndirdiyi məsuliyyətsiz bəyanatlar, o cümlədən bu dövlətin 2020-ci ilin iyul ayında Ermənistanla-Azərbaycan sərhədində törətdiyi təxribatları, həmin ilin avqustunda terror məqsədilə Azərbaycana göndərdiyi diversiya qrupu bir daha sübut edirdi ki, Ermənistan nəinki Aprel döyüşlərindən nəticə çıxarıb, əksinə, özünün işğalçı siyasətini davam etdirir.

Sentyabrın 27-də Ermənistanın eskalasiyasına cavab olaraq Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “Dəmir yumruq” adı altında başladığı əks həmlə əməliyyatı 44 gün ərzində Ermənistan ordusunu məhv etməklə yanaşı 30 ilə yaxın işğalda olan ərazilərimizin azad olunması ilə nəticələndi. Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusunun tətbiq etdiyi ən yeni silahlar, həyata keçirilmiş müasir taktiki hərbi əməliyyatlar və müharibənin nəticələri bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan 2016-cı il Aprel döyüşlərinin yekunlarına görə, xüsusi əməliyyatların gücünün, kəşfiyyat və zərbə növlü pilotsuz uçan aparatlardan istifadənin rolunun artırılmasının vacibliyi barədə düzgün nəticə çıxarıb. Çünki, Aprel döyüşləri əvvəlki yanaşmaların köhnəlmiş olduğunu göstərmişdi. Bu döyüşlərlə Ermənistan ordusunun məğlubedilməzliyi haqqında mif darmadağın edilmişdi. O vaxta qədər belə hesab olunurdu ki, qoşunların təmas xəttində işğalçı qüvvələrin mühəndis istehkamları dəfedilməzdir. Lakin məlum oldu ki, əslində, yeni taktiki yollardan və hərbi əməliyyatların aparılmasının yeni üsullarından istifadə etməklə onların öhdəsindən gəlmək mümkündür. 2016-cı ilin Aprel döyüşlərində Azərbaycan öz ərazilərinin azad edilməsində daha irəli gedə bilərdi, lakin həmin vaxtı beynəlxalq şərait nəzərə alınaraq hərbi əməliyyatlar dayandırılmışdı. Aprel hadisələrindən keçən 5 il ərzində Azərbaycan özünün hərbi imkanlarını və döyüş qabiliyyətini daha da inkişaf etdirdi. İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycanı əzmək üçün kənardan göstərilən bütün cəhdlər səmərəsiz oldu. Türkiyə Respublikasının müharibənin ilk saatlarından başlayaraq göstərdiyi siyasi-mənəvi dəstək münaqişəyə digər dövlətlərin cəlb olunmasına imkan vermədi. Bir sıra beynəlxalq təşkilatların, o cümlədən ayrı-ayrı dövlətlərin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən bəyanatları Vətən müharibəsindəki qələbəmizi şərtləndirdi.