Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

ELM VƏ TƏHSİL

Astronomlar Saturnun peykindən kosmosa çıxan su buxarı aşkar ediblər

Astronomlar Saturnun peykindən kosmosa çıxan su buxarı aşkar ediblər

Bakı, 1 iyun, AZƏRTAC

Astronomlar Saturnun buzlu peyki Enseladusdan kosmosa çıxan nəhəng su buxarı aşkar ediblər. Onlar bildiriblər ki, bu unikal kosmik hadisə 504 km enində olan məşhur Ay qeyzerlərindən də böyük sahəni əhatə edir. Su axını təxminən 9600 kilometrlik fəzaya yayılıb ki, bu da Böyük Britaniyadan Yaponiyaya olan uçuş məsafəsinə bərabərdir.

AZƏRTAC BBC telekanalına istinadla xəbər verir ki, alimlər Enseladus süni peykinin yeraltı duzlu okeanının su mənbəyi ola biləcəyini bildiriblər. ABŞ-ın Milli Aerokosmik Agentliyinin (NASA) “Kassini” missiyası (2004-2017) müntəzəm olaraq qeyzerlər vasitəsilə və öz alətlərindən istifadə etməklə sudan nümunə götürüb, süxurların kimyəvi tərkibini müəyyən edib, lakin bioloji tərkibə rast gəlməyib. Yeni super şleyf isə “James Webb” kosmik teleskopu tərəfindən kəşf edilib. Əvvəlki müşahidələr yüzlərlə kilometrə qədər uzanan buxar emissiyalarını izləmişdi, lakin aşkar edilən bu qeyzerin miqyası tamamilə fərqlidir.

Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) suyun saniyədə təxminən 300 litr fışqırma sürətini hesablayıb. Agentliyin tədqiqatçıları bildiriblər ki, bu, olimpiya ölçülü hovuzu bir neçə saata doldurmaq üçün kifayətdir. Teleskop son dərəcə həssas Yaxın İnfraqırmızı Spektroqraf (NIRSpec) alətindən istifadə edərək şleyfin xassələrinin xəritəsini çəkə bilib. Alət atılan buxarın nə qədər hissəsinin (təxminən 30 faiz) Saturnun məşhur E halqası ilə birlikdə yerləşən qeyri-səlis su buxarını qidalandırdığını göstərib.

Şotlandiyalı astronom, professor Ketrin Heymans bu kəşfi şərh edərkən deyib: "Enseladusun səthindəki temperatur mənfi 200 dərəcə Selsidir. Bu, dondurucu soyuqdur. Ancaq peykin nüvəsində bu suyu qızdırmaq üçün kifayət qədər isti olduğunu düşünürük və şleyflərin çıxmasına səbəb olan da budur. Biz Yer planetindəki öz okeanımızın dərinliklərindən bilirik ki, bu cür şəraitdə həyat davam edə bilər. Ona görə də Enseladusda bu böyük şleyfləri görməkdən həyəcanlanırıq. Onlar bizə nə baş verdiyini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək və həyatın mövcud ola biləcəyi ehtimalını gücləndirəcək. Amma bu, sizin və mənim düşündüyümüz kimi həyat olmayacaq, dərin dəniz bakteriyalarından ibarət olacaq".

Alimlər təklif ediblər ki, NASA-nın “Enseladus Orbilander” adlı missiyası Saturnun peykində həyatla bağlı açıq qalan suala cavab tapmağa kömək etsin. Adından da göründüyü kimi, bu missiya həm “Kassini” kimi qeyzerlərdən nümunə götürmək üçün daha qabaqcıl texnologiya ilə Saturn planetinin orbitinə çıxacaq, həm də onun peykinin səthindən nümunə götürəcək.

Bu arada, NASA və ESA Yupiterin buzla örtülmüş peyklərinə gedən zondlara sahibdirlər. Bu cisimlər həmçinin dərinlikdə su okeanlarını ehtiva edir və əslində, Yerdən kənar həyat axtarışında daha yaxşı namizəd ola bilər, çünki onların ölçüləri xeyli böyükdür. Məsələn, kiçik Enseladusun bioloji fəaliyyəti dəstəkləmək üçün suyu nə qədər əhəmiyyətli maye vəziyyətində saxladığı məlum deyil. Bərk donmuş vəziyyətdə olduğu halda, burada həyat ehtimalı da azalır. Bunun əksinə olaraq, Yupiterin Avropa (diametri 3,121 kilometr) və Qanymede (5,268 kilometr) kimi daha böyük peykləri, ehtimal ki, daha uzun müddət ərzində suyu maye vəziyyətdə saxlamaq üçün istilik enerjisinə malik olub.

 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Şahmat Olimpiadası: Azərbaycanın kişilərdən ibarət millisi növbəti qələbəsini qazanıb, qadın yığması heç-heçə edib

Formula 1 Türkiyə və ŞKTC idmansevərlərinin diqqət mərkəzindədir

Con Kirbi: ABŞ-ın Ukraynanın uzaqmənzilli raketlərdən istifadəsi ilə bağlı siyasəti dəyişməyib

Premyer Liqa: "Araz-Naxçıvan" "Kəpəz"i məğlub edib

Birinci Azərbaycan-Rusiya Maliyyə Dialoqu keçirilib

Azərbaycan “Kosmik iqtisadiyyat üzrə liderlərin V Sammiti”ndə təmsil olunub

Bakının azad edilməsi Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığının rəmzinə çevrilib – dəyirmi masa

Gəncədə “Nizami günləri” davam edir

Gürcüstanın xarici ticarət dövriyyəsi 3 faiz artıb

“Korporativ idarəetmə, investisiyalar və korporativ sosial məsuliyyət” İşçi Qrupunun növbəti iclası keçirilib

Ceyhun Bayramov Türkiyə-Ermənistan normallaşma prosesi üzrə xüsusi nümayəndə ilə regional məsələləri müzakirə edib

Yalçın Rəfiyev: Azərbaycan iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə məsələsində inklüzivliyi və əməkdaşlığı təşviq edir

Bakıda problem yaradan yabanı ağacların götürülməsi asanlaşdırılıb

Bu il əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin 75 faizdən çoxu hüquqi şəxslərin payına düşüb

Mərkəzi Seçki Komissiyasının növbəti iclası keçirilib YENİLƏNİB

“Qərbi Azərbaycan folkloru: problemlər və perspektivlər” - elmi konfrans

Hesablama Palatası Dənizkənarı Bulvar İdarəsi və tabeliyindəki qurumlarla bağlı Baş Prokurorluğa müraciət edib

Cari ildə hər bir istehlakçı orta hesabla ayda 571 manat xərcləyib

Pirallahı Sənaye Parkında yeni məhsullar istehsal olunacaq

Formula 1 Azərbaycan Qran- Prisi 2024: F1 ulduzları fan-forumda

Ukrayna daha 49 hərbçisini əsirlikdən geri qaytarıb

Azərbaycanda tibb bacısı xidmətinin inkişafı məqsədilə Türkiyə təcrübəsi öyrənilir

Elektron Təhlükəsizlik Xidməti daha bir məktəbdə maarifləndirmə tədbiri keçirib

Nöqsanlara görə 64 məktəb direktorunun yeni tədris ilində müqaviləsi uzadılmadı

COP29-un ilk tərəfdaşları açıqlanıb

Ersin Tatar: Azərbaycanda futbol turnirində iştirak qürur mənbəyi və ŞKTC-nin idman tarixində mühüm səhifədir

Gəncədə su təchizatı və kanalizasiya sistemi yenidən qurulur

Peşəkar mühasib sertifikatı üzrə keçirilən imtahanın II mərhələsinin nəticələri açıqlanıb

“Azərkosmos” qlobal peyk operatoru ABS şirkəti ilə əməkdaşlığa başlayıb

Gürcüstanda ali məktəbə qəbul olan azərbaycanlı abituriyentlərin yarıdan çoxu dövlət qrantı qazanıb

İqtisadi fəal əhalinin sayı açıqlanıb

Deputatlığa namizəd Vəfa Nağıyevanın müraciəti MSK tərəfindən qismən təmin edilib

® “Bakcell”in stendi Formula 1 azarkeşlərinin diqqət mərkəzində - FOTO

Formula 1: Şarl Lekler Azərbaycan Qran-Prisinin ikinci sərbəst yürüşünün qalibi olub

BDU-da Bilik Günü münasibətilə kitab sərgisi hazırlanıb

Azərbaycana gələn turistlərin sayı 30 faizdən çox artıb

Qubanın Çiçi kəndində yeni modul tipli məktəb binası istifadəyə verilib

Komandaların Bakıda təqdim etdiyi texniki yeniliklər

MEK-də Bilik Günü münasibətilə sərgi açılıb

Əhalinin hər 1000 nəfərinə nikahların sayı açıqlanıb

Bakıda 6 məktəb əsaslı təmirlə bağlı köçürülüb

İşğaldan azad olunmuş bölgələrdə yerləşən məktəblərin kitabxanalarına DİM-in müxtəlif nəşrləri təqdim edilib

Çin hökuməti əhalini “uyğun yaşda” evlənməyə çağırır

BDU-nun Filologiya fakültəsində I kurs tələbələri ilə görüş olub

Frank Şvabenin sifarişli çıxışları Azərbaycanın nüfuzunu zədələmək iqtidarında deyil  ŞƏRH

Azərbaycanda ölüm göstəricisi azalıb

Mərkəzi Seçki Komissiyası deputatlığa namizədlərin müraciətlərini araşdırıb

Şimali Koreya ilk dəfə uranın zənginləşdirilməsi üzrə obyektlərin fotoşəkillərini dərc edib

Bu ilin yanvar-iyul aylarında doğulmuş körpələrin sayı açıqlanıb

Mütəxəssis: Hazırda külək amilinin Xəzər dənizinin səviyyəsinə təsiri tədqiq edilir

Tovuzda 5 yaşlı uşağı avtomobil vurub

Bakı sakinləri və qonaqlar üçün ilk dəfə “Boeing 787 Dreamliner” uçuş simulyatoru nümayiş etdirilir

Misir Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun XII sessiyasına ev sahibliyinə hazırlaşır

İlham Nəzərov: Həyatda çətinliklərdən keçməyən artist yarada bilməz MÜSAHİBƏ

Bolqarıstanda hərbi təyyarə qəzaya uğrayıb

Frank Şvabe - erməni lobbisinin maraqlarına xidmət ŞƏRH

Azərbaycanda bank və kredit təşkilatlarının kredit portfeli 23 faizdən çox artıb

Əhalinin banklardakı əmanətlərinin 66 faizdən çoxu milli valyutadadır

İlon Maskın mühafizəsinə milyonlarla dollar xərclənir

Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb

Azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən tikinti layihələrində 50 faizdən çox yaşıllıq tələbi qoyulub

Türkiyə gələn ildən kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının planlaşdırılmasını tətbiq edəcək

Azərbaycan idmançıları Ümumdünya Köçəri Oyunlarını 7 medalla başa vurublar

Mərkəz direktoru: Ətraf mühitin mühafizəsi, ekoloji problemlərin həlli Azərbaycan üçün prioritetdir – MÜSAHİBƏ

Müsavat Partiyasından qeydə alınmış namizədin müraciəti qismən təmin olunub

Formula 1 Azərbaycan Qran-Prisində ikinci sərbəst yürüş start götürüb

Bu il əhalinin gəlirləri 6 faizdən çox artıb

Şəhid ailələri və qazilər Formula 1 yarışlarının fəxri qonaqlarıdır

Cari ildə dövlət büdcəsinin profisiti 2,8 milyard manatı ötüb

İşğaldan azad olunan ərazilərdə sahibkarlığın inkişafına yönəlmiş dəstək mexanizmləri böyük əhəmiyyət daşıyır VİDEO

Ekspert: Azərbaycanın kibertəhlükəsizlik mövqeyinin daha da yüksəlməsi üçün intensiv işlər davam etdirilməlidir

Azərbaycan Basketbol Liqasının start tarixi və yeni reqlamenti açıqlanıb

Naxçıvanda çörək sexində ciddi nöqsanlar aşkarlanıb, fəaliyyəti dayandırılıb

Kiçikhəcmli gəmilərin istismarı ilə əlaqədar nəzarət tədbirləri həyata keçirilib

Mingəçevir Dövlət Universitetində “Oriyentasiya Günü” keçirilib

Türk ekspert: Üçüncü tərəfə boyun əyməsi Ermənistanın məhvi ilə nəticələnə bilər

Xəzər dənizi iqlim laboratoriyası hesab olunur - ARAŞDIRMA

MSK deputatlığa namizədliyi qeydə alınmış Mustafa Hacılının müraciətini əsassız sayıb

AMEA: “Vikipediya”da şəhidlərimizlə bağlı məqalələrin silinməsi səhv addımdır

Böyük britaniyalı turist: Azərbaycan Formula 1 yarışları üçün ideal ölkədir

BMU-da informasiya texnologiyaları üzrə yeni fakültə yaradılıb

Gürcüstan və Çin Orta Dəhlizin inkişafı ilə bağlı saziş imzalayıb

Naxçıvanda indiyədək 3700-dən çox yeni nəsil NKA quraşdırılıb

Dövlət Miqrasiya Xidmətinin Çağrı mərkəzinə edilən zənglərin əksəriyyəti müvəqqəti yaşama icazəsi ilə bağlı olub

Gəncədə Özbək dili və Mədəniyyəti Mərkəzi açılıb

“SİMA İmza”nı yükləyənlərin sayı 2 milyonu ötüb

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin şöbə müdiri Ağstafada vətəndaşlarla görüşüb, təsərrüfatlara baxış keçirib

Lissabon Nova Universitetinin prorektoru Bakı Ali Neft Məktəbində olub

Auditorlar Palatasının kollektivi və üzvləri Şuşa şəhərində səfərdə olublar

Azərbaycan Qran-Prisi: Niderlandlı pilot Formula 2 yarışının sıralama turunda birinci olub

“Türk mənşəli arxaizmlər lüğəti”nin daha iki cildi çap olunub

Gənc ifaçı: Uşaqlıqdan diqqətimi cəlb edən kamança artıq həyatımın bir hissəsidir

Çində 2025-ci ilin yanvarından pensiya yaşı həddinin qaldırılıması planı təsdiq olunub

İqtisadiyyat İnstitutunda Çinin elmi mərkəzləri ilə əməkdaşlıq imkanları müzakirə edilib

“Boeing” zavodunun işçiləri son 16 ildə ilk dəfə tətil edib

Ekspert: Enerji keçidi uzunmüddətli dayanıqlı inkişafın təminatıdır

Formula 1 könüllüsü: Ümid edirəm ki, yerli əhali və qonaqlar Bakıdakı yarışın təşkilatçılığından razı qalacaqlar

Gəncədəki Aleksandr Nevski adına Rus Pravoslav Kilsəsinin 137 illiyi qeyd edilib

Sentyabrın 8-də keçirilən buraxılış imtahanları və Azərbaycan dili imtahanının nəticələri açıqlanıb

Madriddə İsrail-Fələstin qarşıdurmasının həlli yolları müzakirə olunur