ADF 2026-da mövcud enerji problemləri müzakirə olunub YENİLƏNİB
Antalya, 17 aprel, AZƏRTAC
Türkiyədə V Antalya Diplomatiya Forumunun (ADF 2026) birinci günü müzakirə olunan ilk mövzular qlobal enerji təchizatı və yaranan problemlər ilə bağlıdır.
AZƏRTAC xəbər verir ki, “Qlobal enerji xəritəsinin yenidən çəkilməsi: Təhlükəsizlik və qeyri-müəyyənlik” mövzusunda keçirilən panel iclasda Türkiyənin enerji və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar, Azərbaycanın energetika naziri Pərviz Şahbazov, Sloveniyanın ətraf mühit, iqlim və enerji naziri Bojan Kumer, Liviyanın neft və qaz naziri Xəlifə Abdulsadık və Beynəlxalq Bərpa Olunan Enerji Agentliyinin Baş direktoru Françesko La Kameranın mövzu ilə bağlı fikirləri dinlənilib.
Azərbaycanın energetika naziri Pərviz Şahbazov çıxışı zamanı enerji təhlükəsizliyi artıq ümumi təhlükəsizlik mühitinin vacib məsələlərindən birinə çevrildiyini və onların hazırda böyük əhəmiyyət daşıdığını diqqətə çatdırıb.
Nazir dünyanın tarixin ən ciddi böhran təhdidlərindən biri ilə qarşı-qarşıya olduğunu bildirərək deyib: “Əgər boğazdakı vəziyyətə baxsaq, görə bilərik ki, ümumilikdə gündə təxminən 12 milyon barel həcmində enerji qlobal təchizatdan kənarda qalır. Bunun müəyyən hissəsi Avropaya və Asiyaya yönəlir. Belə ki, mayeləşdirilmiş təbii qazın 8 faizdən çoxu, neft tankerlərinin 7 faizi, reaktiv yanacaq və dizelin isə 40 faizi həmin marşrut vasitəsilə Avropaya çatdırılır. Məhz buna görə də Avropa bu boğazda baş verən hadisələrə olduqca həssasdır. Eyni zamanda, bu enerji təchizatının təxminən 90 faizi Asiyaya yönəlir. Biz neftimizi dünyanın təxminən 20 ölkəsinə, o cümlədən Avropa və Asiya ölkələrinə ixrac edirik. Son illərdə isə Avropadakı tərəfdaşlarımıza təbii qaz nəql etməyə başlamışıq və 16 ölkəyə tədarük həyata keçiririk. Onların 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Prinsip etibarilə bu fəaliyyətimiz qlobal enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə xidmət edir”.
Energetika naziri neft ixrac edən ölkələrin bu böhranın təsirlərini dərindən hiss etdiyini vurğulayıb. “Bəzən yüksək qiymətlərlə bağlı belə bir təsəvvür yaranır ki, istehsalçı ölkələr bundan böyük qazanc əldə edir. Lakin reallıqda bu tam doğru deyil. Çünki adətən neft və ya karbohidrogen istehsal edən ölkələrin suveren sərvət fondları olur. Bu fondlar qlobal maliyyə bazarlarına və müxtəlif aktivlərə investisiya yatırır. Fond bazarları düşdükdə isə bu gəlirlər də azalır, eyni zamanda, idxal olunan enerji və digər sahələr də bundan təsirlənir. Nəticə etibarilə, qeyd etdiyim kimi, biz bəzən yüksək neft qiymətlərindən qazandığımızdan daha çoxunu fond bazarlarının enməsi səbəbindən itirə bilərik. Məhz buna görə biz həmişə istehsalçılar, istehlakçılar və neft-qaz sənayesi üçün vacib olan balanslı neft qiymətlərinin təmin olunmasına çalışan ölkə olmuşuq”, - deyə nazir əlavə edib.
Pərviz Şahbazov bildirib ki, Türkiyə ilə əməkdaşlığımız ölkələr qrupunun, tərəfdaş və qardaş dövlətlərin enerji təhlükəsizliyinə necə töhfə verə biləcəyinin çox yaxşı nümunəsidir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən layihələr Xəzər dənizini Bakı–Supsa kəməri vasitəsilə Qara dənizlə, Bakı–Tbilisi–Ceyhan, həmçinin Bakı–Tbilisi–Ərzurum layihəsi vasitəsilə Aralıq dənizi ilə birləşdirib.
“Bundan əlavə, uzunluğu 3500 kilometr olan Cənub Qaz Dəhlizi tarixdə ilk dəfə olaraq Xəzər dənizini yeddi ölkə üzərindən İtaliyanın cənub hissəsi - Adriatik dənizi ilə birləşdirib. Bu, qlobal enerji sektorunun dayanıqlığını təmin etmək və enerji təhlükəsizliyini ən yaxşı şəkildə gücləndirmək üçün əməkdaşlığın necə qurulmalı olduğunun bariz nümunəsidir”, - deyə o əlavə edib.
Türkiyənin enerji və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar öz növbəsində geosiyasi gərginliklərin, müharibələrin və qiymət artımlarının enerji bazarlarına dərin təsir göstərdiyi bir vaxtda Türkiyə bu prosesi hazır və dayanıqlı enerji infrastrukturu ilə idarə etdiyini deyib. Nazir Türkiyə hökumətinin mənbə və marşrutların müxtəlifliyini artırmaq, infrastrukturu gücləndirmək, bərpaolunan enerji investisiyalarını sürətləndirmək və nüvə enerjisi vasitəsilə baza yükünü daimi təmin etmək məqsədilə hərtərəfli Yol Xəritəsini qətiyyətlə həyata keçirdiyini diqqətə çatdırıb.
"Gələcək dövrdə enerji böhranları müxtəlif formalarda yaranmağa davam edəcək. Bu təcrübələrə əsaslanaraq, hazırladığımız həlləri qlobal miqyasda təqdim etməyə davam edəcəyik. Enerji diplomatiyasından effektiv istifadə etməklə, Türkiyə böhranların idarə olunduğu, əməkdaşlıqların inkişaf etdiyi və yeni enerji koridorlarının formalaşdığı bu dövrdə etibarlı tərəfdaş və güclü enerji mərkəzinə çevrilmək yolunda irəliləməyə davam edəcək", - deyə Alparslan Bayraktar vurğulayıb.
Digər natiqlər qlobal enerji bazarlarında baş verən son proseslər barədə danışıb, mövcud vəziyyətin sistemlərin kövrəkliyini üzə çıxardığını qeyd ediblər.
Çıxışlarda davam edən geosiyasi münaqişələr, artan ticarət maneələri və strateji rəqabət, təchizat təhlükəsizliyi və qiymət dalğalanmaları ilə bağlı artan narahatlıqlara diqqət çəkilib. Bildirilib ki, bu, dəyişən şəraitdə, təhlükəsiz, əlverişli və dayanıqlı enerjinin təmin edilməsi daha geniş beynəlxalq əməkdaşlıq tələb edən ortaq prioritetə çevrilib.
Bölmənin digər xəbərləri
