Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

ELM VƏ TƏHSİL

Astronomlar başqa bir qalaktikada yeni doğulmuş ulduzun fırlanan diskini aşkar ediblər

Astronomlar başqa bir qalaktikada yeni doğulmuş ulduzun fırlanan diskini aşkar ediblər

Bakı, 1 dekabr, AZƏRTAC

Günəşimiz və digər ulduzlarımız ulduzlararası qaz və tozdan ibarət sıx bir kosmik kütlənin öz cazibə qüvvəsi altında çökdüyü zaman əmələ gəlib. Alimlər müəyyən ediblər ki, belə bir buludun mərkəzində bir ulduzun doğulması nəticəsində meydana gələn qalıq material onun ətrafında başqa ulduzların böyüməsini dəstəkləyən və çox vaxt planetlərin yaranmasına səbəb olan fırlanan disk əmələ gətirir.

AZƏRTAC “Nature” jurnalına istinadla xəbər verir ki, əvvəllər astronomlar bu cür dairəvi ulduz diskləri olan yeni doğulmuş ulduzları yalnız bizim Süd Yolu qalaktikamızda müşahidə edirdilər. Amma tədqiqatçılar çərşənbə günü ən yaxın qonşu qalaktikalarımızdan biri olan Böyük Magellan Buludunda yerləşən, Günəşdən daha böyük və daha parlaq ulduzun ətrafında analoji disk aşkar etdiklərini bildiriblər. O, Günəşdən təxminən 10-20 dəfə daha böyük və 10 min dəfə daha parlaqdır.

Astronomlar qeyd ediblər ki, qaz buludunda olan material cazibə qüvvəsi ilə formalaşan ulduza doğru çəkildikcə, o, fırlanan diskə düzülür. Yeni müşahidə edilən diskin diametri Yerin Günəşə olan məsafəsindən təxminən 12.000 dəfə və ya təxminən 4.5 milyard il əvvəl yarandığı zaman Günəşi əhatə edən diskdən təxminən 10 dəfə böyükdür. Kosmosa böyük bir material axını da buraxan ulduz Yerdən təxminən 160.000 işıq ili uzaqlıqda yerləşir. İşıq ili işığın bir ildə qət etdiyi məsafədir və 9,5 trilyon kilometrə bərabərdir.

İngiltərədəki Durham Universitetinin astronomu, “Nature” jurnalında dərc olunan tədqiqatın aparıcı müəllifi Anna MakLeod bu kəşfin “çox həyəcanverici" olduğunu bildirib: "Böyük Magellan Buludunda və digər qalaktikalarda buna bənzər bir çox ulduzun əmələ gəldiyini bilsək də, biz texnologiyanın olmaması səbəbindən heç vaxt Süd Yolu xaricində ulduzların dairəvi yığılma diskini müşahidə etməmişik. Bu diskləri digər qalaktikalarda müşahidə etmək çox çətindir, eyni zamanda olduqca vacibdir, çünki bununla ulduzların Süd Yolu mühitindən fərqli fəzalarda necə əmələ gəldiyini izah etmək mümkündür”.

Yeni kəşf Çilinin Atakama səhrasındakı “Atacama Large Millimeter/submillimeter Array” (ALMA) teleskopu vasitəsilə edilib. İndiyədək ulduz dairəsi diskləri Yerdən yalnız 6500 işıq ili məsafəsində aşkar edilmişdi.

Böyük Magellan Buludu da Kiçik Magellan Buludu adlanan başqa bir qalaktika kimi, genişlənən Süd Yolunun peyk qalaktikası hesab olunur. Onların hər ikisi qalaktikamızdan kiçikdir və fərqli qalaktik şəraitə malikdir. Böyük Magellan Buludunda Süd Yolu ilə müqayisədə toz və hidrogen və heliumdan başqa, astronomların “metal elementlər adlandırdıqları” elementlər daha azdır. Buradakı ulduz optik dalğa uzunluqlarında görünür, halbuki Süd Yolunda buna bənzər bütün məlum ulduzlar optik teleskoplardan gizlənirlər, çünki onlar hələ də qazla örtülüdür.

Astronomlar bildirirlər ki, kütləvi ulduzlar daha sürətlə əmələ gəlir və Günəş kimi kütləsi az olan ulduzlara nisbətən daha qısaömürlüdür. Tədqiqatın həmmüəllifi Conatan Hensyu qeyd edir ki, yüksək kütləli ulduzların əmələ gəlməsi onilliklər ərzində baş verir və bu, astronomları çaşdırır. Bu səbəbdən həmin prosesin müxtəlif fiziki şəraitdə necə baş verdiyinə dair bir təsəvvür yaratmaq vacib bir addımdır.

Astronomlar ümid edirlər ki, bu cür kəşflər müxtəlif qalaktikalarda və şəraitdə ulduzların əmələ gəlməsi haqqında daha çox məlumat əldə edilməsinə şərait yaradacaq.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

“Braqa”nın futbolçusu: Sabahkı matçda 2:4 hesablı məğlubiyyətin əvəzini çıxmağa çalışacağıq

“Braqa”nın baş məşqçisi: Çətin olsa da, durumu xeyrimizə dəyişməyə çalışacağıq

“Azərbaycanın istedadları” – AZƏRTAC-ın rubrikası

Misir Ərəb Respublikasının Prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisidən

“Azərişıq” ASC “ASAN xidmət indeksi”nin qiymətləndirmə tarixində 98.31 faiz ilə rekord nəticə əldə edib

Güclü leysan yağışları Gürcüstanda torpaq sürüşməsi prosesini sürətləndirib

Ərəb Parlamentinin sədri: Azərbaycanda prezident seçkilərindəki seçici fəallığı digər ölkələrə nümunədir

Omanın Şura Məclisinin sədri işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə həyata keçirilən quruculuq işləri barədə məlumatlandırılıb

Vəkilliyə namizədlərlə icbari təlimə başlanılıb

Cənubi Koreyada istefa verən həkim-internaların sayı 8816-ya çatıb

Tacikistan Nümayəndələr Palatasının sədri Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü təmin etməsini mühüm hadisə adlandırıb

Azərbaycan və Rusiya ekspertləri xalq diplomatiyasının rolunu müzakirə ediblər

Məhəbbət İmanov: Gürcüstan-Azərbaycan strateji tərəfdaşlığı daha da möhkəmlənəcək

Azərbaycanın və İndoneziyanın Asiya Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətləri arasında görüş olub

Bakıda Yaponiya İmperatorunun doğum günü qeyd edilib

Azərbaycan Ədəbiyyat Fondu Ümumdünya Yazıçılar Təşkilatı ilə birgə tədbir keçirib

Gürcüstanın Baş naziri NATO-nun Baş katibi ilə regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edib

Türkiyənin Vaşinqton üzrə yeni səfiri təyin edilib

Filippində avtomobilin dərəyə aşması 15 nəfərin ölümünə səbəb olub

İstanbulda 27-ci Avrasiya İqtisadi Zirvə toplantısı davam edir

Azərbaycan Özbəkistanda keçirilən Beynəlxalq Ana Dili Günü tədbirində təmsil olunub

Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova Bəhreynin Nümayəndələr Məclisinin sədri ilə görüşüb

Səfir: Yaponiya COP29-un keçirilməsi ilə bağlı Azərbaycana dəstəyini əsirgəməyəcək

Görkəmli bəstəkar Süleyman Ələsgərovun 100 illik yubileyi qeyd edilib

MDB-nin Baş katibi Baş nazir Əli Əsədova təbrik məktubu ünvanlayıb

AQC və ARPA əməkdaşlıq memorandumu imzalayıblar

Yaponiya parlamenti Nümayəndələr Palatasının üzvü, Yaponiya-Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Liqasının sədri Akira Amaridən

Xalq yazıçısı Mövlud Süleymanlı vəfat edib

ADPU-da Beynəlxalq Ana Dili Günü qeyd olunub

Yevlaxda keçirilən əmək yarmarkasında 116 vakansiya təqdim edilib

Azərbaycan ilə Tailand parlamentləri arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub

Daxildə emal xüsusi gömrük proseduru ilə bağlı görüş keçirilib

Azərbaycan dili dünyanın ən saf və zəngin dillərindən biridir

İndoneziyada helikopter qəzasında 3 nəfər ölüb

BDU: İmtahan qaydalarının pozulması halları ötən ilə nisbətən 43 faiz azalıb

BP-nin regional prezidenti Qəri Counz Baş nazir Əli Əsədovu təbrik edib

Tərtərdə qanvermə aksiyası keçirilib

Aprel ayında dahi şair Məhəmməd Füzuliyə həsr edilən beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

Gürcüstanın azərbaycanlı icması Xocalı soyqırımı ilə əlaqədar bəyanat yayıb

Türkiyə Superkuboku: “Qalatasaray”–“Fənərbağça” oyununun vaxtı açıqlanıb

Belçikalıların Kralı Filipdən

Ali Məhkəmədə Keniyanın Baş prokuroru ilə görüş keçirilib

İtaliya Respublikasının müdafiə naziri Quido Krosettodan

Xocalı soyqırımından... Xocalı Zəfərinə

“Azerbaijan Poultry Company” MMC xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şəxslərə dəstək göstərəcək

Adil Əliyev: Yaradılacaq birgə universitet Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin növbəti simvoludur

Qazaxıstan istehsalı olan azot mineral gübrələri Avropaya Azərbaycanın Hövsan limanı vasitəsilə göndəriləcək

Azərbaycanla Türkiyə arasında baytarlıq sahəsində yeni əməkdaşlıq imkanları yaranacaq

Bakıda Asiya Parlament Assambleyasının İcraedici Şurasının iclası keçirilib YENİLƏNİB

Azərbaycan və Gürcüstanın enerji tənzimləmə qurumları arasında memorandum imzalanıb

® “Rabitəbank”da dollar əmanətiniz güvənli və qazanclı olacaq!

Monqolustanın Prezidenti Uxnaaqiyn Xurelsuxdan

XXVII Avrasiya İqtisadi Zirvə Toplantısının iştirakçılarına

İtaliya portalı Azərbaycanın enerji və iqlim siyasətindən yazıb

Aqrar Sığorta Fondunun İdarə Heyətinin sədri Şəkidə vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

Əqli Mülkiyyət Agentliyində Beynəlxalq Ana Dili Günü qeyd olunub

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 26 fevral tarixli 65 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət və bələdiyyə tərəfindən yaradılan peşə təhsili müəssisəsinin ..Nümunəvi.Nizamnaməsi”ndə dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

“Azərsilah” Müdafiə Sənayesi Holdinqi” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Nizamnaməsinin, strukturunun və işçilərinin say həddinin təsdiq edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

“İri dövlət şirkətlərinin gəlirlər və xərclər smetaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 30 dekabr tarixli 534 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi əlverişsiz hava şəraiti ilə bağlı hərəkət iştirakçılarına müraciət edib

Mixael Sepik: Azərbaycan Milli Antidopinq Agentliyi ilə əməkdaşlığın ilk mərhələsindəyik VİDEO

Ərdoğan: KAAN təyyarəsinin uğurla səmaya qalxması Türkiyə müdafiə sənayesinin qürur mənbəyidir

Azərbaycan və Moldova transsərhəd cinayətlərə dair qarşılıqlı məlumat mübadiləsi mexanizminin yaradılmasını müzakirə edib

İşğaldan azad olunmuş ərazilərə avtobus reyslərinin mart ayı üçün biletləri satışa çıxarılır

“Qarabağ”ın sabiq futbolçusu: Əsas məsələ sabahkı sınaqdan üzüağ çıxmaqdır

Məktəblilər “Ədibin Evi”ndə ana dili mövzusunda müzakirə aparıblar

Volodimir Zelenski Polşa ilə sərhəddəki vəziyyətlə bağlı göstərişlər verib

Azərbaycanın bitki sağlamlığına dair xarici ölkələrə bildirişləri ən çox kartof və portağalla bağlı olub – STATİSTİKA

Azərbaycan səfiri etimadnaməsini Surinam Prezidentinə təqdim edib

Britaniya COP-la bağlı təcrübəsini Azərbaycanla bölüşməyə hazırdır

Deputat: Prezidentin Sərəncamı tarixi ənənələrimizə, milli irsimizə göstərilən yüksək dövlət qayğısından xəbər verir

Faktiki hava: Bəzi regionlarda duman müşahidə olunur, görünüş məsafəsi 100-500 metrədək məhdudlaşıb

Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının növbəti astroseminarı keçirilib

İtaliyanın bəzi şəhərlərində hava çirkliliyi artıb

Mərkəzi Elmi Kitabxana BSU-ya nəşrlər hədiyyə edib

Bakıda və regionlarda intensiv yağıntılar gözlənilir

EERA-nın prezidenti: Hər il keçirdiyimiz beynəlxalq konfransda azərbaycanlı tədqiqatçılar da iştirak edə bilərlər

Azərbaycan Prezidenti müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışla bağlı Sərəncam imzalayıb

Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının 2024-cü il aprelin 1-dən 30-dək müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılması və müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçularının ehtiyata buraxılması haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2022-ci il 22 sentyabr tarixli 1845 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin mərkəzi informasiya sistemi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Hindistanda dini mərasimdə verilən yeməkdən 300 nəfər zəhərlənib

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2015-ci il 29 dekabr tarixli 96-VQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə” 2016-cı il 15 fevral tarixli 795 nömrəli və “İnzibati xətalar haqqında işlərə baxmağa səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslərin Siyahısı”nın təsdiq edilməsi barədə” 2017-ci il 23 fevral tarixli 1256 nömrəli fərmanlarında dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Prezidentin Sərəncamı Ordubadın özünəməxsus adət-ənənələrinin yaşadılmasına, təbliğinə və turizmin inkişafına da mühüm təsir göstərəcək - ŞƏRH

N.E.Cahidzadənin Naxçıvan Muxtar Respublikası Sədərək Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Avropa Liqası: “Qarabağ” “Liverpul”u qabaqlayıb

Şimal-qərb bölgəsində 650 hektardan çox sahədə tütün əkiləcək FOTO

Sülh müqaviləsi manipulyasiya predmeti olmamalıdır

Monteneqronun Prezidenti Yakov Milatoviçdən

ABŞ Rusiyaya qarşı geniş sanksiyalar paketini açıqlayıb

Dilçilik İnstitutunda Beynəlxalq Ana Dili Günü qeyd edilib

Ağdaşda keçmiş məcburi köçkünlərin müraciətləri dinlənilib

AzMİU-da elektron kitabların sayı 10 minə çatdırılıb

İstanbul Beynəlxalq Hava Limanı bir ay ərzində 6 milyondan çox sərnişinə xidmət göstərib

AzERA-nın prezidenti: Azərbaycandan ilk dəfə bizim assosiasiya EERA-ya üzvlük hüququ qazanır

Aqrar Xidmətlər Agentliyinin sədri Sərdar Hacıyev Tovuzda vətəndaşları qəbul edib, təsərrüfatlara baş çəkib

Şəmkirdə AQTİ-nin yeni Çadır tipli Səyyar Fitosanitar Laboratoriyası qurulub

Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar paketini razılaşdırıb

Bələdiyyə sədri cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib

ADA Universitetində Azərbaycan Təhsil Tədqiqatları Assosiasiyasının əsasının qoyulması ilə bağlı tədbir keçirilib

Azərbaycanla Latviya arasında qida təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair müzakirə aparılıb