Bakı, 10 aprel, AZƏRTAC

Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi və “İsraildə Azərbaycan Evi” Azərbaycan ilə İsrail arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasının 29-cu ildönümünə həsr olunmuş beynəlxalq vebinar keçiriblər.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “İsrail-Azərbaycan strateji qarşılıqlı münasibətləri: reallıqlar və perspektivlər” adlı beynəlxalq vebinarın açılışında çıxış edən Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin İsraildəki nümayəndəliyinin direktoru, beynəlxalq münasibətlər sahəsində tanınmış israilli ekspert Arye Qut Azərbaycanın Cənubi Qafqazda İsrailin strateji tərəfdaşı olduğunu, İsraillə hərbi-strateji tərəfdaşlıqdan bütün mümkün texnoloji üstünlüklər qazanmasını və postsovet məkanında heç bir ölkənin bu cür üstünlüyə malik olmadığını vurğulayıb.

“İsrail Azərbaycanın müstəqilliyini 29 il bundan əvvəl tanıyan ilk ölkələrdən biri olub və biz bu faktı çox yüksək dəyərləndiririk. Ölkələrimiz arasında sıx, etibarlı və hər iki tərəf üçün faydalı əməkdaşlıq mövcuddur. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra biz müharibədən sonrakı dövrə qədəm qoyduq və bu dövrdə dost ölkələrin, xüsusən İsrail Dövləti və İsrail şirkətlərinin öz yeri var. İsrail-Azərbaycan münasibətləri strateji xarakter daşıyır, dövlətlərarası, siyasi və hərbi-texniki tərəfdaşlığımız isə ən yüksək səviyyədədir”, - deyə “İsraildə Azərbaycan Evi”nin icraçı direktoru bildirib.

İsrailin Azərbaycandakı diplomatik missiyasının birinci müavini Doron Peer dəvət üçün tədbirin təşəbbüsçüsü Arye Quta təşəkkür edərək deyib: “Bu gün biz ölkələrimiz üçün əlamətdar tarixi qeyd edirik: İsrail ilə Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlərinin qurulmasının 30-cu ildönümünə rəsmən qədəm qoyuruq. Məlumdur ki, bu münasibətlər sadəcə dostluqdan daha artıqdır, yəni strateji, dərin və hər şeydən əvvəl, təkcə ölkələr arasında deyil, həm də xalqlar arasında mövcud olan münasibətlərdir.

Xalqlarımız ümumi tarixlə, dini əlaqələrlə, mədəniyyət və musiqi ilə, tolerantlıqla və qonaqpərvərliyə sevgi ilə bir-birinə bağlıdırlar. Mən ölkələrimiz arasında ticari-iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsinin vacibliyi barədə danışmağa davam edə bilərəm. Təbii ki, bu istiqamətdə inkişaf üçün demək olar, həmişə perspektiv imkanlar var. Dəfələrlə vurğulandığı kimi, İsrail Azərbaycanla kənd təsərrüfatı, innovasiyalar, kiber-texnologiyalar, “ağıllı” şəhərlər sahəsində daim güclənən əməkdaşlığımızı davam etdirmək niyyətindədir. İsrail və Azərbaycan ölkələrimizdə yaxşı məlum olan tolerantlıqla bağlı layihələri birgə inkişaf etdirməlidir: sağlamlıq imkanları məhdud şəxslər üçün ictimai sahəyə əlçatanlığın səviyyəsinin yüksəldilməsi, onların mümkün qədər daha çox iş sferasına daxil edilməsi, həmçinin sosial mühitin daha yaxşı anlaşılması və inteqrasiyanın yaradılması.

Bizim ölkələr bundan sonrakı işçi və işgüzar mühitin inkişafı məqsədilə qadınların hüquq və imkanlarının genişləndirilməsi və gender bərabərliyi ilə bağlı birgə layihələri artırmalıdırlar”.

Sonra çıxış edən Milli Məclisin deputatı Anatoli Rafailov vurğulayıb ki, Azərbaycan və İsrail həyat fəaliyyətinin bir çox sahələrində sıx əməkdaşlıq edir. Bu əməkdaşlıq hər iki dövlət üçün qarşılıqlı faydalıdır və hər iki tərəf bu tərəfdaşlıq münasibətlərindən razıdır.

A.Rafailov deyib: “Bununla yanaşı, insan amili də mövcuddur. Azərbaycan dünyada İsraildən sonra dağ yəhudilərinin yığcam yaşadığı yeganə ölkədir. Bu, Qubadakı Qırmızı Qəsəbədir. Mən oradan deputat seçilmişəm və Azərbaycan parlamentində yəhudi icmasını təmsil edirəm. Azərbaycan torpağında yəhudi icmasının çoxillik mövcudluğu, yəhudilərə qardaşlıq münasibəti, Azərbaycanda antisemitizmin olmaması İsraildə yaxşı məlumdur. Azərbaycanlılar və yəhudilər arasında möhkəm dostluq münasibətləri qədimdən mövcuddur.

İsrail, öz növbəsində, Azərbaycanın haqq işini, ərazi bütövlüyünü qeyd-şərtsiz dəstəkləməsini daim bəyan edib. Azərbaycanda Holokost qurbanlarının, İsraildə isə Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin anma günləri keçirilir.

2016-cı ilin Aprel döyüşləri və 2020-ci ilin İkinci Qarabağ müharibəsi bir daha göstərdi ki, İsrail siyasi-diplomatik və mənəvi dəstəklə yanaşı, Azərbaycana çox mühüm hərbi-texnoloji kömək göstərir”.

Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı Şahin Seyidzadə tədbirin əhəmiyyətini vurğulayaraq bildirib ki, İsrail Azərbaycan ilə əməkdaşlığa həmişə açıq olub. Azərbaycan-İsrail parlamentlərarası dostluq qrupunun, Elm və təhsil komitəsinin üzvü Ş.Seyidzadə təhsil sahəsində əməkdaşlığa dair bir neçə nümunə göstərərək, Azərbaycan Dillər Universitetində İsrailin öyrənilməsi üzrə Mərkəzin fəaliyyətini qeyd edib.

Deputatın sözlərinə görə, gələcəkdə əməkdaşlıq, o cümlədən universitetlər arasında əməkdaşlıq üçün bəzi imkanlar nəzərdə tutulur. Həmçinin innovasiyalı ekosistemin inkişafının dəstəklənməsi üzrə təşəbbüslərin birgə həyata keçirilməsi planlaşdırılır.

Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyevin fikrincə, Vətən müharibəsində İsrailin mühüm rolu olub. O deyib: “Əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq sahəsində böyük uğurlarımıza baxmayaraq, İsrailin sol təmayüllü mətbuatı ölkələrimiz arasında münasibətləri pozmağa çalışır və hesab edir ki, bu münasibətlər tam merkantil maraq daşıyır, Azərbaycan neft satır və silah alır. Biz strateji münasibətlərimizi təkcə biznes ilə əlaqələndirən bu uydurmalara qarşı mübarizə aparmalıyıq. Bizim tarixi keçmişimiz var. Yəhudilər Azərbaycan ərazilərində uzun illərdir yaşayır. Xalqlarımızın tarixi əlaqələri çox dərindir. Biz mədəniyyətlərin sinerjisindən danışmalıyıq. Biz əksər hallarda kimin azərbaycanlı, kimin yəhudi olduğunu seçə bilmirik.

Bəzi israilli “xadimlər” erməni lobbisinin təhriki ilə ölkələrimizin strateji maraqlarına ziyan vurmaq məqsədilə sol liberal ideologiyadan sui-istifadə edirlər. İsrail-Azərbaycan münasibətlərinin əsasında tarixi əlaqələr durur. Bu əlaqələr Azərbaycan hələ neft, İsrail isə silah istehsal etməzdən əvvəl yaranıb. Bu, tarixə söykənir - XX əsrədək olan tarixə və XX əsrdən sonrakı tarixə. Bizim ticari-iqisadi əlaqələr də əməkdaşlığımızın mühüm amilidir”.

Azərbaycan ilə İsrail arasında münasibətlərin 29 illiyinin qeyd edilməsinin sevincini bölüşən “Israel HaYom” qəzetinin müxbiri Şmuel Din Elmas deyib: “Valideynlərim məni öyrədirdilər ki, dostlar çətinliyə birgə sinə gərirsə, o halda dostluq möhkəmlənir. Bu, zənnimcə, Azərbaycan ilə İsrail arasında ötən il baş verdi. Əminəm ki, Azərbaycan Vətən müharibəsində çox gözəl uğurlar əldə etdikdən sonra bizim münasibətlərimizdə əhəmiyyətli dərəcədə tərəqqi və inkişaf gözlənilir”.

Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin baş müşaviri Tofiq Abbasov vurğulayıb ki, münasibətlərimizin sabit səviyyəsi qonşularımızda qıcıq və narahatlıq doğurur. Politoloq deyib: “Ölkələrimizi bir çox amillər bağlayır. Bunlar tarixi əlaqələr, əcdadların ənənələrinə, zamanın sınağından çıxan dostluğa, bizim multikultural dəyərlərimizə sədaqətdir. Ermənistan Respublikası antisemitizmin səviyyəsinə görə Avropada ikinci yer tutur. Hazırda bu ölkədə faşizm əlaltılarına qoyulan 22 abidə mövcuddur. Holokost qurbanlarının xatirəsinə qoyulmuş abidə tez-tez təhqirə məruz qalır”.

Ariel Universitetinin doktoru Kirill Feferman qeyd edib ki, Azərbaycanda yəhudilərə olan səmimi münasibət postsovet məkanının heç bir yerində olmayıb. O deyib: “Bizim münasibətlər tarixidir və bu əsasda ticari-iqtisadi və strateji münasibətlərimiz formalaşıb. İsrail və Azərbaycan rəhbərliyi bir-birinə iltifat və hörmət bəsləyirlər. İsrailin siyasi hakim dairələri sağ və sol düşərgədən asılı olmayaraq, Azərbaycana və onun qonaqpərvər xalqına hörmətlə yanaşır”.

İsrailli siyasi analitik, hüquq doktoru, ravvin Mixael Finkel İsrailin Azərbaycana daimi dəstəyini qeyd edib.

“Azərbaycan Jurnalistlər Şəbəkəsi” İctimai Birliyinin rəhbəri Ayaz Mirzəyev qeyd edib ki, bir jurnalist kimi, Azərbaycan və İsrail arasında münasibətlərin işıqlandırılması sahəsində çoxdan çalışır. O, 2009-cu ildə İsrailin 9-cu Prezidenti, İsrail siyasətinin patriarxı, mərhum Şimon Peresdən müsahibə alan ilk azərbaycanlı jurnalist olub.

“Azərbaycan Jurnalistlər Şəbəkəsi” İctimai Birliyi tərəfindən çəkilən “Həmvətən” filmində Azərbaycanda yəhudilərin məskunlaşması tarixindən söhbət açılır. Film ölkəmizdə məskunlaşan etnik qrupların birgəyaşayış mədəniyyətini nümayiş etdirir. Multikulturalizmə alternativin olmadığının vurğulandığı filmdə azərbaycanlıların İsraildə yığcam yaşadıqları yerdən bir neçə il əvvəl çəkilən kadrlardan da istifadə olunub. Filmdə yəhudi icmasının, ziyalıların, alimlərin, din xadimlərinin, habelə Qırmızı Qəsəbədə sülh və harmoniya şəraitində yaşayan dağ yəhudilərinin nümayəndələrini görmək olar”, - deyə A.Mirzəyev qeyd edib.