Azərbaycan-Özbəkistan elmi əlaqələrinin inkişafında Şərqşünaslıq İnstitutunun rolu
Bakı, 23 avqust, AZƏRTAC
Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında dostluq və qardaşlıq münasibətləri elm və təhsil sahəsində əməkdaşlığın inkişafı üçün də geniş imkanlar yaradıb. İki ölkənin elmi müəssisələri arasında qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmləndirilməsində AMEA-nın akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun da mühüm rolu var.
Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifəsini icra edən, akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru akademik Gövhər Baxşəliyeva söyləyib.
“Son 20 ildə Şərqşünaslıq İnstitutunun 20-dən çox əməkdaşı Özbəkistanda keçirilmiş 50-yə yaxın beynəlxalq elmi konfransda məruzə edib. Həmçinin şərqşünas alimlərimizin 20-dən çox məqaləsi Özbəkistanın elmi jurnallarında dərc olunub. Özbəkistan alimləri də institutumuzun təşkil etdiyi beynəlxalq elmi tədbirlərdə fəal iştirak edir, elmi nəşrlərimizdə məqalələr dərc etdirirlər”, - deyə akademik Gövhər Baxşəliyeva bildirib.
Müsahibimiz qeyd edib ki, akademik Ziya Bünyadovun elmi irsi də Azərbaycan-Özbəkistan elmi əlaqələrinin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Görkəmli şərqşünas alimin 1986-cı ildə Moskvada “Nauka” nəşriyyatında çap olunmuş “Xarəzmşahlar-Anuştəginlər dövləti 1097-1231-ci illər” monoqrafiyası Özbəkistanın elmi ictimaiyyəti tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Əsər Daşkənddə özbək dilində nəşr olunub. Monoqrafiyanın ingilis dilinə tərcüməsinin təqdimatı Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi, Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutu və Özbəkistan Respublikasının Azərbaycandakı Səfirliyinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilib. Hazırda əsərin Azərbaycan dilinə tərcüməsi Şərqşünaslıq İnstitutunda həyata keçirilir.
“Özbəkistanın Azərbaycandakı səfiri Bəhram Əşrəfxanovun Şərqşünaslıq İnstitutuna gəlişi iki ölkə arasında elmi əlaqələrin inkişafına mühüm töhfə verib. Görüş zamanı Özbəkistanla bağlı tədqiqatlar, elmi əməkdaşlığın mövcud vəziyyəti və gələcək perspektivləri müzakirə olunub. İnstitutda Özbəkistanın aparıcı ali təhsil və elmi müəssisələrinin nümayəndələri ilə də görüşlər keçirilib”, - deyə direktor qeyd edib.
Akademik Gövhər Baxşəliyeva bildirib ki, institutun Mərkəzi Asiya ölkələri şöbəsində və digər elmi struktur bölmələrində Özbəkistanın tarixi, ədəbiyyatı və mədəniyyətinə dair mühüm tədqiqatlar aparılır. Təranə Həşimova “XX əsr Azərbaycan poeziyasının Orta Asiya türk xalqlarının poeziyasına təsiri” mövzusunda dissertasiya müdafiə edib. Onun “Milli-ideoloji məsələlər kontekstində Azərbaycan-Özbək ədəbi əlaqələri” kitabı nəşr olunub. Filologiya elmləri doktoru, professor Elman Quliyev də özbək ədəbiyyatının və Azərbaycan-özbək ədəbi əlaqələrinin tədqiqinə mühüm töhfələr verən alimlərdəndir. Onun “Özbək ədəbiyyatı” kitabı, eləcə də türk xalqları ədəbiyyatına dair dərslikləri bu istiqamətdə mühüm elmi mənbələr sırasında yer alır. Alimin “Turkiy xalqlar adabiyatı” dərsliyi Özbəkistanda özbək dilində nəşr olunub. Professor Elman Quliyev Şərqşünaslıq İnstitutunda aparılmış “Əlişir Nəvai yaradıcılığı klassik özbək ədəbiyyatında yeni mərhələ kimi” mövzusunda tədqiqatın da müəllifidir. Alim Azərbaycan-Özbəkistan elmi-mədəni əlaqələrinin inkişafına verdiyi töhfələrə görə Özbəkistan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin Fəxri diplomuna layiq görülüb.
Şərqşünaslıq İnstitutunun alimləri Özbəkistanda keçirilən dissertasiya müdafiələrində rəyçi kimi də iştirak edərək iki ölkənin elmi əlaqələrinin möhkəmlənməsinə töhfə verirlər. Bu baxımdan professor Elman Quliyevin Gülbahar Aşurova və İkbola Kodirjonovanın, tarix elmləri doktoru, professor Solmaz Rüstəmova-Tohidinin isə Nadira Makxamovanın dissertasiyalarına verdikləri rəyləri qeyd etmək olar. Azərbaycan-Özbəkistan elmi əlaqələrinin mühüm istiqamətlərindən biri də Azərbaycan həqiqətlərinin Özbəkistan ictimaiyyətinə çatdırılmasıdır.
“Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarını ortaq tarixi, mədəni və mənəvi dəyərlər birləşdirir. Bu yaxınlıq elmi əlaqələrimizdə də özünü aydın göstərir. Şərqşünaslıq İnstitutu bundan sonra da Özbəkistanın elmi müəssisələri və alimləri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, birgə tədqiqatların və elmi layihələrin həyata keçirilməsinə xüsusi diqqət yetirəcək”, – deyə akademik qeyd edib.
Müxbir - Tünzalə Arazlı