Hörmətli mərasim iştirakçıları!

“Azərbaycanın qurtuluş tarixi”, “Böyük Xilaskar” kitabları, bu qəbildən olan digər ədəbiyyatla tanış olduqca, hər birimizin qəlbinə belə bir hiss hakim kəsilir ki, Azərbaycan xalqı xoşbəxt xalqdır. Ona görə ki, zəmanəmizin ən böyük siyasi liderini bu xalq yetirmişdir. Ona görə ki, onun əbədiyaşar ideyaları bu gün də, sabah da xalqımızı daha işıqlı gələcəyə aparır və bundan sonra da aparacaqdır.

Xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyev haqqında indiyədək çox kitab yazılıbdır. Bundan sonra da bu böyük şəxsiyyətin həyat və fəaliyyəti diqqət mərkəzində olacaq, sanballı tədqiqatlar aparılacaqdır.

Xalqımız əbədiyyətə qovuşmuş böyük öndərdən zaman baxımından uzaqlaşdıqca, onun müstəqil dövlətçiliyimizin tarixində gördüyü işlər daha çox siyasətçilərin, tədqiqatçıların diqqət mərkəzində durur. Bu cəhətdən respublikamızda tanınmış siyasətçi Abutalıb Səmədovun “Azərbaycanın qurtuluş tarixi” kitabı təqdirəlayiqdir. Heydər Əliyevin 1993-cü ildə Bakıya gələrək, artıq məhv olmaq təhlükəsi qarşısında qalmış müstəqil dövlətçiliyimizi xilas etməsi indiyədək bir sıra kitablarda, çoxsaylı məqalələrdə öz əksini tapmışdır. Lakin Azərbaycanın qurtuluş tarixinin bu səviyyədə, bu həcmdə yazılıb oxuculara çatdırılması faktı yenidir.

Qurtuluş tarixinə dair çoxcildlik tədqiqat və üstəlik, bunun yekunu olaraq “Böyük Xilaskar” kitabının da yazılması həm siyasi elmimizə, həm də Əliyevşünaslığa böyük töhfədir. Xüsusilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin müstəqil respublikamızın Prezidenti seçilməsinin bir ilinin tamam olması ərəfəsində böyük öndərimizin fəaliyyətinin müəyyən dövrünü əks etdirən belə sanballı kitabların nəşr olunması, sözün əsl mənasında, böyük hadisədir.

Kitabın məsləhətçisi, millət vəkili Fəttah Heydərovun, buraxılışa məsul, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbovun, elmi redaktoru, tarix elmləri doktoru Əli Həsənovun bu nəşrin hazırlanmasında çox böyük əməkləri var. Onlar öz dəyərli məsləhətləri, konkret fəaliyyətləri ilə Azərbaycanın qurtuluş tarixi haqqında yazılmış bu sanballı kitabın, nəşrin işıq üzü görməsində müəlliflə birgə böyük zəhmət çəkmişlər.

Yüksək təşkilatçılıq, siyasi uzaqgörənlik istedadına və böyük dövlətçilik təcrübəsinə malik olan Heydər Əliyev öz əməli fəaliyyəti ilə Azərbaycanın qurtuluş tarixini dövlətçiliyimizin tarixinə əbədi həkk etmişdir. Bu tarixin böyük həssaslıqla öyrənilməsi, tədqiq olunaraq bugünkü, həm də gələcək nəsillərə, eləcə də dünya ictimaiyyətinə çatdırılması çox vacib, aktual bir vəzifədir.

Abutalıb Səmədovun belə məsul, deyərdim ki, həm də çox şərəfli bir vəzifəni üzərinə götürməsini, onun öhdəsindən layiqincə gəlməsini, müstəqillik tariximizin ayrılmaz bir hissəsi olan o illərin çox geniş miqyasda, ətraflı araşdırılması faktını yüksək qiymətləndirməmək olmaz. Çünki bu nəşr qurtuluş tariximizi daha müfəssəl əks etdirir, təsəvvürlərimizi xeyli genişləndirir, böyük öndərin həmin dövrdə dövlətçiliyimizin qorunub saxlanılması naminə gecə-gündüz məqsədyönlü fəaliyyətini gözümüz önündə canlandırır, tariximizin ən faciəli, ən ağır səhifələrini bir daha yada salır. Bu nəşr həm də zəmanəmizin ən qüdrətli, ən müdrik siyasətçisinin, dövlət başçısının müstəqil ölkəmizi bütün fəlakətlərdən çox məharətlə qorumasını, quruculuq, inkişaf yoluna, özünün qeyd etdiyi kimi, demokratik, dünyəvi cəmiyyət qurmaq yoluna çıxarmasını parlaq şəkildə əks etdirir.

Azərbaycanın qurtuluş tarixi çox zəngindir, həm də bu qısa dövr çox mürəkkəb bir dövrdür. Həmin dövrə aid indiyədək yazılmış bir sıra kitablardan fərqli olaraq, müəllif xalqımızın, müstəqilliyimizin qurtuluşuna aparan yolu geniş şəkildə işıqlandırmış və ümummilli liderimizin fəaliyyətini Azərbaycanda, bütün ölkə miqyasında gedən ictimai-siyasi hadisələrin, proseslərin fövqündə verməyə çalışmışdır. Biz kitabda 1985-ci ildən sonra erməni lobbisinin qəsdinin həyata keçirilməsi mexanizmi, xalqımızın başına açılacaq böyük faciənin hazırlıq mərhələsi ilə tanış oluruq. Erməni lobbisinə xidmət edən sapı özümüzdən olan baltaların canfəşanlığı isə hər birimizdə onlara qarşı nifrət oyadır.

Kitabın birinci cildində Heydər Əliyevə qarşı böhtan kampaniyasının geniş xarakter alması, müdrik siyasətçinin məcburiyyət qarşısında qalaraq istefa verməsi və bununla da ermənilərin Azərbaycana, xalqımıza qarşı ərazi iddialarının başlanması, xəyanətin ayaq açması prosesi işıqlandırılmışdır. Biz bu cilddə Heydər Əliyevin böhtançılara qarşı apardığı geniş mübarizə ilə qarşılaşırıq. Bu böhtan kampaniyasının Moskvadan dəstəklənməsi tarixi faktlar, materiallar əsasında diqqətimizə çatdırılır. Qanlı yanvar gecəsinə gedən yol həmin ərəfədə baş verən hadisələr və proseslər fonunda araşdırılır.

Şübhəsiz ki, Heydər Əliyev bütün bu hadisələrdən, faciədən sonra Moskvada qala bilməzdi. O, Vətəni, Azərbaycanı böhtanlardan, erməni qəsbkarlarından, xalqı aldadan yalançı demokratlardan qorumağa, ən başlıcası isə, torpaqlarımızın işğalının qarşısını almağa, təhlükə ilə üz-üzə qalan müstəqil dövlətimizi məhv olmaqdan, parçalanmaqdan xilas etməyə can atırdı. Lakin əleyhdarları burada da ona bu müqəddəs missiyanı həyata keçirməyə qoymur, hədələyir, oğluna, qardaşına, yaxınlarına qarşı qəsd edəcəklərini bildirirdilər.

Görkəmli ziyalı, Azərbaycanda kitab nəşri sahəsində çox böyük əməyi olan mərhum Əjdər Xanbabayevə qarşı sui-qəsd edilməsi onun Vətənə qayıtmaq əzmini, qətiyyətini daha da artırdı. Kitabda bu məsələlərin şərhinə geniş yer verilməsi qarşıya qoyulan mövzunun daha dərindən tədqiq edilməsini ön plana çəkir. Müəllif çox geniş material əsasında qurtuluş tariximizin xalqa az bəlli olan səhifələrini özünəməxsus məntiqi ardıcıllıqla çatdırır. Moskvadan Bakıya və Bakıdan Naxçıvana gəlmək ərəfəsində və Vətənə tarixi qayıdışdan sonra Heydər Əliyevin hansı maneələrlə, çətinliklərlə qarşılaşdığını, həmin dövrdə baş verən hadisələrə, ictimai-siyasi proseslərə onun münasibətini əks etdirən materiallarla tanış olduğumuz zaman bu böyük insanın iradəsi, zəkası önündə baş əyməmək olmur.

Müəllif Azərbaycanın qurtuluş tarixini əks etdirən fəsillərin adlarını çox ustalıqla seçib, həmin dövrdə baş verən bütün tarixi hadisələrə, proseslərə nəinki münasibətini bildirib, eyni zamanda, onları müfəssəl qələmə almağa, qurtuluşumuzun hansı yollardan keçdiyini göstərməyə çalışmışdır.

Kitabın birinci cildində Heydər Əliyevin Naxçıvan fəaliyyəti, Xocalı faciəsi, Şuşa və Laçının süqutu, Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması, Azərbaycanda vətəndaş müharibəsinin başlanması və ulu öndərin bir xilaskar kimi Bakıya yola düşməsi geniş əksini tapmışdır. Tədqiq olunan dövrə aid rəsmi materialların daxil edilməsi və çoxlu fotoşəkillərin verilməsi nəşrin əhəmiyyətini daha da artırır.

“Azərbaycanın qurtuluş tarixi” kitabının ikinci cildi 1993-cü ilin yaz-yay aylarında respublikamızda baş verən hadisələri, ictimai-siyasi prosesləri əks etdirir. Burada xalqımızın yaşadığı tarixi günlər, həyəcanlı anlar çox obyektiv şəkildə işıqlandırılmışdır. Bu cilddə Heydər Əliyevin böyük xilaskar missiyası, vətəndaş müharibəsinin qarşısını almaq sahəsində fəaliyyəti, özlərini demokrat adlandıran bir ovuc antidemokratlara qarşı mübarizəsi də ətraflı şəkildə öz əksini tapmışdır.

Üçüncü cilddə 1993-cü ilin ikinci yarısında dövlətçiliyimizə qarşı törədilmiş xəyanətlərin qarşısının alınmasında Heydər Əliyevin fəaliyyəti araşdırılır. Dövlətçiliyimiz tarixində çox mühüm mərhələ hesab olunan bu dövrdə Heydər Əliyevin dövlətçilik səriştəsi və məharəti bütün aydınlığı ilə aşkara çıxmışdır. O dövrdə qondarma “Talış-Muğan Respublikası”nın yaradılması, bu hadisələrdə mühüm rol oynayan Əlikram Hümbətov, Surət Hüseynov kimilərinə qarşı aparılan mübarizə, torpaqlarımızın işğalına rəvac vermiş Rəhim Qazıyevin ifşa edilməsi, Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi, yeni Azərbaycan ordusunun yaradılması məsələlərinə geniş yer verilmişdir. “Azərbaycanın qurtuluş tarixi” kitabının dördüncü cildində 1994-1995-ci illərdə və sonrakı mərhələdə respublikamızda baş verən mühüm hadisələr nəzərdən keçirilir, Heydər Əliyevin bu dövrdəki fəaliyyəti çox geniş materiallar əsasında işıqlandırılır. Biz burada “Əsrin müqaviləsi” ilə bağlı görülmüş işlər, vəzifə uğrunda mübarizə aparan qüvvələrin fəaliyyəti, keçmiş baş nazirin açıq mübarizəyə keçməsi, respublika prokurorluğuna basqın, Gəncə, Qazax-Ağstafa hadisələri, yeni dövlət çevrilişinə hazırlıq, Prezidentə qarşı sui-qəsdlər və s. hadisələrlə tanış oluruq. Bu hadisə və proseslərdə dövlət başçımızın yüksək təşkilatçılığının, müdrik siyasətinin, idarəçilik məharətinin şahidinə çevrilirik.

Abutalıb Səmədovun “Böyük Xilaskar” kitabında böyük öndərin, zəmanəmizin ən qüdrətli siyasi liderinin böyük xilaskarlıq missiyasını əks etdirən materiallar toplanmışdır. Bu kitabda “Azərbaycanda vətəndaş müharibəsi”, “Azərbaycanı parçalamaq cəhdləri”, “Dövlət çevrilişinin cəhdləri” kimi fəsillərdə Heydər Əliyevin dövlətçiliymizi qoruyub saxlamaq sahəsindəki fəaliyyəti məntiqi ardıcıllıqla təhlil olunmuşdur.

Kitabın müəllifi Abutalıb Səmədov olsa da, onun ərsəyə gəlməsində böyük bir kollektivin əməyi var. Nəşrin məsləhətçiləri tanınmış dövlət xadimləri və alimlərdir. Milli Məclisin deputatları Fəttah Heydərov və Zahid Qaralov, Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin sədri, AMEA-nın müxbir üzvü Qərib Məmmədov, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru Abdulla İsayev bu cildlərin hazırlanmasında böyük əmək sərf etmişlər. Şübhəsiz ki, elmi redaktor kimi tarix elmləri doktoru Əli Həsənovun üzərinə böyük ağırlıq düşmüşdür. O, bu işin öhdəsindən çox uğurla gəlmişdir.

Kitabların buraxılmasında əməyi olan bütün şəxsləri, eləcə də Azərbaycan dövlətçiliyinə bütün varlığı ilə xidmət edənlərin hamısını qurtuluş tariximizi əks etdirən belə sanballı əsərlərin nəşri münasibətilə təbrik edirəm. İnanıram ki, bu kitablar tarixşünaslıq, siyasətşünaslıq elmimizə, dövlətçilik tarixmizin öyrənilməsinə böyük töhfə olacaqdır.

“Böyük Xilaskar” kitabından götürülmüş bir fikirlə çıxışımı tamamlamaq istəyirəm: “Bundan sonra da Azərbaycana böyük siyasətçilər, şübhəsiz ki, gələcək və bu torpaq bundan sonra da çox böyük şəxsiyyətlər yetişdirəcək. Ancaq böyük xilaskar Heydər Əliyev mərtəbəsinə, Heydər Əliyev zirvəsinə heç kim yaxınlaşa bilməyəcək. XXI əsrdə xoşbəxt Azərbaycan dövlətində yaşayan insanlar Heydər Əliyev böyüklüyü qarşısında səcdə edəcək, onun adı və müqəddəs əməlləri qarşısında baş əyəcəklər”.