Bakı, 29 mart, AZƏRTAC

Bakıda əmək sahəsində beynəlxalq standartların və bərabərlik prinsiplərinin təmin olunması məsələlərinin müzakirəsinə həsr olunmuş “Beynəlxalq əmək standartları və bərabərlik” mövzusunda konfrans öz işinə başlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, konfransda Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin, Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası (AHİK) və Azərbaycan Respublikası Sahibkarlar (İşəgötürənlər) Təşkilatları Milli Konfederasiyasının (ASK), Beynəlxalq Əmək Təşkilatının (BƏT), Avropa Şurasının İnsan Hüquqları və Qanunun Aliliyi Baş Direktorluğunun Avropa Sosial Xartiyası departamentinin nümayəndələri iştirak edir.

Konfransı giriş sözü ilə açan əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müavini İdris İsayev ölkəmizdə həyata keçirilən uğurlu islahatlar proqramının əmək bazarında da inkişaf proseslərinə imkan yaratdığını bildirib. Əmək münasibətlərində beynəlxalq əmək standartlarının, həmin standartlardan irəli gələn bərabərlik prinsiplərinin tətbiqi sahəsində ötən dövrdə mühüm addımların atıldığını qeyd edən nazir müavini Azərbaycanın BƏT-in əmək və məşğulluq sahəsində əsas hüquqları əhatə edən 58 Konvensiyasına qoşulduğunu, BƏT-lə sıx əməkdaşlığın həyata keçirildiyini, ötən il ölkəmizin həmin Təşkilatın Rəhbər Orqanında təmsil olunmaq hüququ qazandığını diqqətə çatdırıb. O, ölkəmizdə əmək qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsində, sosial və iqtisadi məsələlər üzrə üçtərəfli komissiyanın yaradılmasında, özünüməşğulluq proqramının icrasında, işsizlikdən sığorta sisteminin tətbiqində və s. BƏT-in dəstək verdiyini, hazırda BƏT-lə birgə ikinci proqram olmaqla “2016-2020-ci illər üçün Layiqli Əmək üzrə Ölkə Proqramı”nın icra edildiyini vurğulayıb.

Qeyd olunub ki, son illər dövlət tərəfindən əmək münasibətləri iştirakçılarının hüquq bərabərliyinin təmin edilməsi, qanuni mənafelərinin qorunması, əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərinin icrasına hüquqi təminatın yaradılması istiqamətində sistemli və məqsədyönlü tədbirlər həyata keçirilib: “Makroiqtisadi sabitliyin təmin edilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, bu sahədə əlverişli şəraitin yaradılması vasitəsilə tarazlı və bilavasitə yoxsulluğun azaldılmasına istiqamətlənmiş inkişafın reallaşdırılması, eləcə də müasir prinsiplər əsasında fəaliyyət göstərən sosial müdafiə mexanizmlərinin ölkənin iqtisadi mühitinə inteqrasiyasının prioritet kimi müəyyən olunması milli iqtisadiyyatın sosialyönümlülüyünü daha da artırıb. Son on il ərzində ölkəmizdə minimum əməkhaqqının səviyyəsi 2,2 dəfə, ölkə üzrə orta aylıq əməkhaqqı 2,4 dəfə artıb. Nəticə etibarilə ölkədə yoxsulluğun səviyyəsi 6, işsizlik səviyyəsi isə 5 faizdən aşağı enib”.

Nazir müavini qeyd edib ki, sosial baxımdan iqtisadiyyatın artımı ilə əməkhaqqının artımı arasında birbaşa əlaqə olmalıdır: “Bu birbaşa əlaqənin olması hər bir işləyən şəxsin ölkə üzrə iqtisadi artımı özünün əməkhaqqı məbləğində hiss etməsinə imkan verir. Azərbaycanda da son 15 ildə ümumdaxili məhsulun artım sürəti (3,2 dəfə) əməkhaqqının artım sürəti (3,3 dəfə) ilə, demək olar ki, üst-üstə düşür. Növbəti addım kimi, 2018-ci ilin yanvarından ölkəmizdə minimum əməkhaqqının məbləği 12,06 faiz artırılıb ki, bu da bir daha ölkədə sosial siyasətin ildən-ilə gücləndiyindən, bundan sonra da həmin həddin artırılması siyasətinin davam edəcəyindən xəbər verir”.

Ölkədə əmək münasibətləri sahəsində qadınların kişilərlə bərabər hüquqlara malik olduğunu vurğulayan nazir müavini qeyd edib ki, Əmək Müqaviləsi Bildirişi üzrə Elektron İnformasiya Sisteminin məlumatına görə, muzdla işləyənlərin təxminən 47 faizini qadınlar təşkil edir. Onlardan 56,7 faizi iqtisadiyyatın təhsil və səhiyyə sahələrində çalışır: “Muzdla işləyənlər arasında 40-60 yaşlarda olan qadınların xüsusi çəkisi həmin yaşlarda muzdla işləyən kişilərin xüsusi çəkisindən orta hesabla 9,2 faiz çoxdur. 50-55 yaş arasında olan qadınların muzdla işləyən bütün qadınların sayında xüsusi çəkisi (12,8 faizi) daha yüksəkdir. Muzdla işləyən kişilərdə isə ən yüksək (18,1%) xüsusi çəki 25-30 yaş arasındadır. Cins nisbətinə diqqət yetirəndə aydın olur ki, muzdla çalışan qadınlar arasında ali təhsilli şəxslərin xüsusi çəkisi kişilərə nisbətən 2 faiz çoxdur. Orta ixtisas təhsilli muzdla işləyənlərin 60,5 faizini, təhsilin magistratura pilləsini bitirmiş muzdla işləyənlərin 52,3 faizini qadınlar təşkil edir. Bu göstəricilər, eyni zamanda, təhsilin qadınların əmək bazarında yer tapmasının əsas şərti olduğunu göstərir”.

Konfransda bildirilib ki, əmək münasibətlərində vətəndaşlığına, cinsinə, irqinə, dininə, milliyyətinə, dilinə, yaşayış yerinə, əmlak vəziyyətinə, ictimai-sosial mənşəyinə, yaşına, ailə vəziyyətinə, əqidəsinə, siyasi baxışlarına, həmkarlar ittifaqlarına və ya başqa ictimai birliklərə mənsubiyyətinə, qulluq mövqeyinə, həmçinin işçinin işgüzar keyfiyyətləri, peşəkarlıq səriştəsi, əməyinin nəticələri ilə bağlı olmayan digər amillərə görə işçilərin əməkhaqqı məbləğinin hər hansı şəkildə azaldılması və onlara dövlətin müəyyən etdiyi minimum əməkhaqqı miqdarından az əməkhaqqı verilməsi qadağan edilir.

Nazir müavini ölkəmizdə əmək və məşğulluq sahəsində milli qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsinin təkcə BƏT-in Konvensiyaları əsasında deyil, eləcə də Avropa standartlarına uyğun olaraq həyata keçirildiyini söyləyib: “Bu baxımdan son dövrlərdə ölkəmizdə Dəyişdirilmiş Avropa Sosial Xartiyasına uyğun olaraq ölkəmizin Əmək Məcəlləsində qadınların məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi səylərimiz sosial partnyorların və ictimaiyyətin maraq dairəsində olub”.

Konfransda əməyin ödənilməsində qeyri-bərabərliyin aradan qaldırılmasının ölkəmizin də qoşulduğu BMT-nin 2016-2030-cu illər üçün Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərindəki hədəflər sırasında olduğu qeyd olunub. Nazir müavini qeyri-rəsmi məşğulluğun aradan qaldırılmasının, qeyri-formal əmək ödənişlərinin rəsmiləşdirilməsinin, işçilərin peşəkarlıq və ixtisas səviyyələrinin artırılmasının, əmək bazarı daha çox təhsilli, yüksəkixtisaslı kadrlarla təmin olunmasının əmək ödənişlərində qeyri-bərabərliyin aradan qaldırılması üçün vacib məsələlərdən olduğunu və bu amillərin əmək məhsuldarlığının artımı baxımından da əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirib. İş yerlərinin optimallaşdırılmasının əməkhaqqının artımı üçün əhəmiyyətli vacib şərlərdən olduğunu qeyd edən nazir müavini bu sahədə, həmçinin büdcə-vergi və sosial sığorta sahəsində aparılan siyasətin təkmilləşdirilməsi sahəsində görülən tədbirləri, mövzu ilə bağlı bir sıra təkliflərini diqqətə çatdırıb.

ASK-nın vitse-prezidenti Vüqar Zeynalov özəl sektorda əməyin ödənilməsi sahəsində mövcud vəziyyətlə bağlı fikirlərini bildirib, məhsuldar əməyin təmin olunmasında işçilərə ödənilən əməkhaqqı məbləğlərinin səviyyəsinin mühüm rolunu qeyd edib. AHİK sədrinin müavini Cavanşir Alxasov iş yerlərində layiqli əməyin təmin olunmasının, əmək münasibətlərində bərabər yanaşmaların həyata keçirilməsinin, işçilərin əməyinin ödənilməsində bərabərsizliyin qarşısının alınmasının həmkarlar təşkilatlarının fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən olduğunu vurğulayıb, bu sahədə görülən işləri diqqətə çatdırıb.

BƏT-in Layiqli əmək üzrə Texniki Dəstək qrupunun, Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə ofisinin baş mütəxəssisi Lejo Sibbel və Avropa Şurasının İnsan Hüquqları və Qanunun Aliliyi Baş Direktorluğunun Avropa Sosial Xartiyası departamentinin müdiri, Sosial Hüquqlar üzrə Avropa Komitəsinin icraçı katibi Reji Briya ötən dövrdə Azərbaycanda milli qanunvericiliyin beynəlxalq əmək normalarına, sosial hüquqlar sisteminə uyğunlaşdırılması, habelə əməkhaqqı siyasətinin təkmilləşdirilməsi sahəsində aparılan işlərin əhəmiyyətini qeyd ediblər.

Konfransın gündəliyinə BƏT-in Layiqli əmək üzrə Texniki Dəstək qrupunun, Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə ofisinin baş mütəxəssisləri Lejo Sibbel və Valentin Mokanu tərəfindən “BƏT-in Beynəlxalq Əmək Standartları barədə qısa məlumat”, “Bərabərlik və ayrı-seçkiliyin qarşısının alınması sahəsində BƏT-in standartları”, “Qadınların məşğulluğunun təşviq edilməsi”, “İş şəraitinin yaxşılaşdırılmasında gender bərabərliyi və ayrı-seçkiliyin qarşısının alınmasının rolu”, “İş yerinin uyğunluğunun təşviqində sosial dialoqun rolu”, Avropa Şurasının nümayəndəsi tərəfindən “Dəyişdirilmiş Avropa Sosial Xartiyası barədə qısa məlumat”, “Dəyişdirilmiş Avropa Sosial Xartiyasında bərabərlik və ayrı-seçkiliyin qarşısının alınması üzrə standartlar” mövzularında təqdimatların edilməsi, qrup işi formatında moderator müzakirələrin aparılması daxildir.

Konfrans iki gün davam edəcək.