İyirmi üç illiyini qeyd edəcək Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyi böyük inkişaf yolu keçib VİDEO
Bakı, 11 fevral, Məhərrəm Əlioğlu, AZƏRTAC
Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyi 1992-ci ildə yaradılıb.
Cari il 23 illiyini qeyd edəcək muzey bu illər ərzində böyük inkişaf yolu keçib. İki mərtəbədən ibarət muzey Azərbaycanın hərb tarixini, hərb sənətini dövrlər üzrə öz ekspozisiya və vitrinlərində əks etdirir. Hazırda muzey 12 zaldan ibarətdir. Bunlardan 11-i ziyarətçilərə xidmət edir. Bir zalda isə son tamamlama işləri aparılır.
Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyinin ekspozisiya hissəsinin rəisi Şəlalə Hüseynova deyir ki, muzey yaradılanda burada 200-ə yaxın eksponat var idi. Hazırda eksponatların sayı 11 minə çatır. Bunların da 6 mini ekspozisiya zallarında nümayiş olunur. Muzeyin ilk zalı qədim, erkən, orta əsrlər dövrü zalıdır. Zalda 439 eksponat saxlanılır. Zaldakı ilk 3 stenddəki eksponatlar ibtidai icma quruluşunun bütün mərhələlərini əhatə edir. Digər stendlərdə Manna-Midiya, Atropatena, Albaniya dövlətləri haqqında geniş məlumat verilir.
Muzeydə diqqəti ən çox cəlb edən eksponatlar arasında Naxçıvandakı Oğlanqalanın maketi, Atropatena dövlətinin başçısı Atropatın heykəli də var.
Ekspozisiyasının zənginliyinə görə diqqəti cəlb edən digər bölmə Xanlıqlar dövrü zalıdır. Burada Azərbaycanda xanlıqların yaranması, onların qoşun növləri haqqında məlumat verilir. Zalda İrəvan xanlığının bayrağının nüsxəsini də görmək mümkündür.
Muzeyin 1801-1918-ci illərə aid eksponatların nümayiş olunduğu zalında Azərbaycanın iki hissəyə bölünməsini əks etdirən stend yer alıb. Muzeyə gələnlər bu zalda Qərbi Azərbaycana həsr edilən stendlə də yaxından tanış ola bilərlər.
1918-1920-ci illər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması ilə bağlı zal muzeyin ikinci mərtəbəsində yerləşir. Bu zalda 193 eksponatla tanış olmaq mümkündür. Zalda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradıcıları barədə ətraflı məlumat verilir.
Bundan başqa, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət atributları - gerbi, bayrağı, himni ayrıca stenddə təqdim olunur. Stendlərdə Azərbaycan Ordusunun apardığı hərbi əməliyyatların planları, döyüş xəritələri və s. nümayiş etdirilir.
Muzeyin 1920-1939-cu illər zalı Azərbaycanda hərb işinin təşkili ilə bağlıdır. Zal haqqında məlumat verən muzeyin tədqiqatçı elmi-işçisi Nuranə Nəcəfova bildirib ki, burada nümayiş olunan 206 stendin hər birində mövzuya uyğun fotolar nümayiş olunur. Zaldakı stendlər Azərbaycan SSR-nin yaradılması, həmin dövrdə ölkəmizdə hərbi təhsil, Azərbaycanın dağ-atıcı diviziyası və ordunun mühacirətdə olan zabitləri ilə bağlı məlumatlar yer alıb.
Hərbi Dəniz Qüvvələri zalının vitrinlərində “qırmızı terror”un qurbanı olmuş azərbaycanlı hərbiçilərin fotoşəkilləri, arxiv sənədləri, kitab, jurnal və qəzetlər nümayiş olunur. General Cəmşid Naxçıvanskinin şəxsi işi də diqqəti cəlb edir.
Azərbaycan İkinci Dünya müharibəsi illərində zalı muzeyin sayca 6-cı zalıdır. Zal 1939-1945-ci illəri əhatə edir. 24 stenddən ibarət zalda ümumilikdə 900 eksponat saxlanılır. Burada iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Həzi Aslanovun büstü, ona məxsus silah qabı, xəritə çantası, müharibə dövründə idarə etdiyi 17 nömrəli tankın maketi də bu zalda nümayiş olunur. Burada Sovet İttifaqı Qəhrəmanı İsrafil Məmmədovun büstü və ona məxsus əşyalar haqqında da məlumat verilir. Zalda xüsusi maraqla izlənilər əşyalar içərisində 3-cü qvardiya dəniz piyadaları briqadasının, 27-ci qvardiya atıcı diviziyasının, 34-cü xüsusi dəniz atıcılıq briqadasının və 75-ci dəniz piyadaları briqadasının bayraqlarını göstərmək olar. Zalın arxa cəbhə adlanan stendinə nəzər saldıqda, Azərbaycan xalqının müharibənin qazanılması üçün arxa cəbhədə nə qədər böyük qəhrəmanlıqlar göstərdiyinin şahidi oluruq.
Muzeydə 1946-1991-ci illər zalı Azərbaycan oğullarının İkinci Dünya müharibəsindəki hərbi fəaliyyətindən bəhs edilir. Zalda general Akim Abbasovun şəxsi işi, ona məxsus geyim nümunəsi də nümayiş olunur.
Xüsusi stenddə isə 1991-ci ildə yaradılmış Müdafiə Nazirliyi haqqında eksponatlarla tanış olmaq olar.
Azərbaycanlıların 1948-1953-cü illərdə Ermənistandan kütləvi deportasiyası, 1990-cı il 20 Yanvar hadisələri ilə bağlı zalda ayrıca stenddə məlumat verilir.
Heydər Əliyev və ordu quruculuğu zalı da maraqlı məlumatlarla zəngindir. Bu zalda 533 eksponat mühafizə olunur. Buradakı stendlərin hər biri ayrıca mövzudur. Zalda dünya şöhrətli siyasi xadim, dahi şəxsiyyət, ümummilli lider Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətindən bəhs edən fotolar, sənədlər və ona məxsus əşyalar, hərbi geyim nümunəsi, ordu quruculuğu ilə bağlı gördüyü işlər, keçirdiyi görüşlər, həmçinin Silahlı Qüvvələrin qoşun növləri üzrə hərbi geyim nümunələri də nümayiş olunur.
Quru qoşunları zalında isə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı olan 211 şəxsə aid ayrıca stend var. Bu stendlər 1991-1993-cü, 1993-2003-cü və 2003-2010-cu illəri əhatə edir. Buraya gələnlər zalda milli qəhrəmanların fotostendinə, quru qoşunlarına aid hərbi geyimlərə, milli ordumuzun əsgərlərinə məxsus əşyalara, cəbhə bölgəsində istifadə olunan hərbi sursata böyük maraq göstərirlər.
Hava hücumundan müdafiə və hərbi hava qüvvələri zalında 221 eksponat qorunur. Eksponatlar 1910-2010-cu illəri əhatə edir. Burada “MİQ-25” və “YAK-28” tipli qırıcı-tutucu, “l-39” təlim təyyarələrinin, radiolokasiya stansiyalarının maketləri nümayiş olunur.
Hərbi Dəniz Qüvvələri zalında isə 118 eksponat sərgilənir. Zaldakı stendlərdə Hərbi Dəniz Qüvvələrinə aid geyim nümunələri, sənədlər, fotolar, rəsmlər və digər eksponatlar var. Müstəqil Azərbaycanın ilk matrosları, dövlət bayrağımızın ilk dəfə hərbi donanmada qaldırılması, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bayrağı, dənizçilərin istifadə etdiyi bir sıra cihazlar buraya gələn qonaqların marağına səbəb olur.
Muzeyin eksponatları bununla bitmir. Belə ki, Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyinin həyətində nümayiş olunan 130-a yaxın hərbi texnika da ziyarətçilərin ən çox maraqlandığı ekspozisiyadır.
İki dəfə Sovet İttifaqı qəhrəmanı Həzi Aslanovun idarə etdiyi 17 nömrəli tankın, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, tank komandiri Albert Aqarunovun idarə etdiyi tankın dublikatını da bu ekspozisiyada görmək olar. Quru qoşunları, Hava Hücumundan Müdafiə və Hərbi Hava Qüvvələri və Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus texnikalar da çox maraqlıdır.
Bölmənin digər xəbərləri
