Qeyri-neft sektoruna qoyulan investisiyalar daha geniş inklüzivlik yarada bilər - ŞƏRH
Bakı, 30 sentyabr, AZƏRTAC
İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində elan olunan 10,8 milyard dollarlıq müqavilələrin bəziləri memorandum, bəziləri çərçivə sazişi, bəziləri isə birbaşa sazişdir. Ona görə də düşünmək olmaz ki, bu məbləğin hamısı dərhal iqtisadiyyata təsir göstərəcək. Məsələn, memorandum və ya niyyət protokolu tərəflərin həmin sahədə əməkdaşlığı araşdırmağa başladığını göstərir. Əgər əməkdaşlıq həyata keçirilərsə və investisiyalar effektiv şəkildə qoyularsa, yalnız bundan sonra onların iqtisadiyyata təsirini qiymətləndirmək mümkündür. Yəni, 10,8 milyard dolların 2026-2027-ci illərdə bu sazişlər hesabına iqtisadiyyata daxil olacağını demək düzgün olmaz.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Xalid Kərimli deyib.
O bildirib ki, bunların hamısı mərhələli şəkildə reallaşa bilər. Bu, qarşıdakı bir neçə il ərzində iqtisadiyyata müəyyən təsir göstərəcək. İnvestisiyalar xarici tərəfdaşlarla birgə həyata keçirilirsə və xarici investorlar cəlb olunursa, bu, təbii olaraq iqtisadi artıma müsbət təsir göstərən amildir. Bu investisiyalar tikintiyə, avadanlıq alışına, xidmət sektoruna, məşğulluğa və yerli şirkətlər üçün yeni sifarişlərin formalaşmasına gətirib çıxara bilər. Bu da öz növbəsində, məşğulluğa və iqtisadi artıma müsbət təsir göstərəcək. Burada ikinci mühüm məsələ investisiyaların strukturu, yəni hansı sahələrə yönəldiləcəyidir. Əgər investisiyaların əsas hissəsi qeyri-neft sektoruna yönəldilərsə, bu, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə kömək edə bilər. Bununla yanaşı, yeni investisiyalar texnologiyaların tətbiqinə, məhsuldarlığın və ixrac potensialının artmasına da səbəb ola bilər. Ona görə burada əsas məsələ investisiyaların hansı sahələrə yönəldiləcəyidir.
X.Kərimli qeyd edib ki, investisiyalar üçün bir neçə geniş istiqamət müəyyənləşdirilib. Bunlara enerji və neft sektoru, bərpaolunan enerji, süni intellekt, rəqəmsal sektor, sənaye, istehsal, tikinti, kənd təsərrüfatı, maliyyə, əczaçılıq, su təsərrüfatı və digər sahələr daxildir. Əsas məsələ isə bu vəsaitlərin böyük hissəsinin hansı istiqamətlərə yönələcəyidir. Məsələn, investisiyalar neft-qaz sektoruna yönəldilərsə, bu, əlbəttə, müsbət haldır. Yeni yataqların kəşfiyyatına və hasilata yatırılan vəsaitlər iqtisadiyyata fayda verə və ixracı artıra bilər. Amma bu halda iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və məşğulluğun genişləndirilməsi baxımından təsir daha məhdud ola bilər. Məsələn, neft-qaz sektorunda kəşfiyyat işlərinə böyük həcmdə vəsait ayrılması yeni yataqların tapılmasına və gələcəkdə iqtisadiyyata əlavə gəlir gətirməsinə imkan verə bilər. Amma iqtisadiyyatın diversifikasiyası baxımından bunun təsiri qeyri-neft sektoruna yönələn investisiyalarla müqayisədə daha məhdud ola bilər. Ona görə də investisiyaların daha çox qeyri-neft sektoruna, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və ixracın artırılmasına yönəldilməsi daha geniş iqtisadi nəticələr verə bilər.
“Hazırda bağlanan müqavilələrə baxdıqda görürük ki, SOCAR-ın “Abşeron” qaz yatağı ilə bağlı müqaviləsi, həmçinin SOCAR-ın “ExxonMobil”, “Apollo” və digər şirkətlərlə enerji sektorunda kəşfiyyat işləri ilə bağlı müqavilələri var. Yəni, bu müqavilələrin əhəmiyyətli hissəsi enerji sektoruna yönəlib. Əlbəttə, enerji sektoruna qoyulan investisiyalar da iqtisadi artıma və ixracın artmasına təsir göstərir. Amma iqtisadiyyatın diversifikasiyası və məşğulluğun artırılması baxımından qeyri-neft sektoruna yönələn investisiyaların təsiri daha geniş ola bilər.
Qeyri-neft sektoruna qoyulan investisiyalar daha geniş inklüzivlik yarada bilər”, - deyə ekspert əlavə edib.
Bölmənin digər xəbərləri
