Bakı, 7 may, AZƏRTAC

Son illər Azərbaycan-Çin münasibətləri bütün sahələr üzrə dinamik inkişaf edir. 2017-ci ildə iki ölkə arasında xarici ticarət dövriyyəsinin 43 faiz artması, Azərbaycanda yüzdən çox Çin şirkətinin fəaliyyət göstərməsi bunun parlaq nümunələridir.

Çin Xalq Respublikasının (ÇXR) Azərbaycandakı səfiri Vey Cinhua ikitərəfli əlaqələrin perspektivləri, ölkəsinin dünya iqtisadiyyatında rolu, həyata keçirilən açıqlıq və islahatlar siyasəti və digər məsələlərlə bağlı fikirlərini AZƏRTAC-a göndərdiyi məqaləsində bölüşür. Məqaləni təqdim edirik.

X Х Х

Yaz küləyi əsir, hər şey təzələnir, havaların istiləşdiyi və çiçəklərin açdığı belə əsrarəngiz fəsildə - aprelin 8-dən 10-dək Çinin cənubundakı gözəl Haynan vilayətində 2018-ci il Boao Asiya Forumu (“Şərqi Davos” kimi də tanınır) keçirilib. “Dünyada tərəqqi naminə açıq və innovativ Asiya” devizi altında müxtəlif ölkələrdən buraya toplaşmış qonaqlar bir çox məsələlər üzrə fikir mübadiləsi aparıb və konsensus əldə etmək, əməkdaşlığa töhfə vermək, iqtisadi qloballaşmanı sürətləndirmək, bəşəriyyətin ortaq taleyi ilə bağlı birlik formalaşdırmaq istiqamətlərində öz təkliflərini verib. ÇXR-in Sədri Si Cinpin açılış mərasimində iştirak edib və “Daha yaxşı gələcək naminə böyük tərəqqi və innovasiyalar üçün açıqlıq” mövzusunda mühüm nitq söyləyib. O, öz nitqində Çinin yeni dövrdə inkişaf istiqamətlərini əhatəli şəkildə əsaslandırıb, gələcək perspektivlərlə bağlı yeni təkliflər irəli sürüb, islahatların dərinləşdirilməsi və açıqlığın genişləndirilməsi üzrə yeni tədbirlər barədə məlumat verib, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa dair qətiyyətli ideyanı bütün dünyaya bəyan edib. Bu nitq Çinin xarici siyasətinin inkişafı, o cümlədən Çin-Azərbaycan münasibətləri, həmçinin qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın gücləndirilməsi, “Bir kəmər və bir yol” təşəbbüsü çərçivəsində ümumi tərəqqi və işbirliyinin möhkəmləndirilməsi üçün yol göstərib və pəncərə açıb.

Bu gün AZƏRTAC-ın dəyərli platformasından istifadə edərək, ÇXR-in Sədri Si Cinpinin çıxışının məzmununu Azərbaycan xalqı ilə paylaşmaq və Çinlə Azərbaycan arasında dostluq münasibətlərinin və əməkdaşlığın gələcəyindən danışmaq istərdim.

2018-ci ildə Çində islahatlar və açıqlıq siyasətinin başlanmasının 40 ili tamam olur. Qırx il ərzində ölkə sosial-iqtisadi və digər sahələrdə bütün dünyanın diqqətini cəlb edən böyük nailiyyətlər və tərəqqi əldə edib. Çinin təcrübəsi və həyata keçirdiyi tədbirlər göstərir ki, islahatlar və açıqlıq siyasəti təkcə Çin xalqının inkişaf, innovasiya və gözəl həyatla bağlı tarixi tələbinə deyil, habelə dünyanın tərəqqiyə, əməkdaşlıq və sülh şəraitində yaşamağa yönəlmiş tarixi tendensiyasına uyğundur. Bu, həm də onu sübut edir ki, ölkənin və millətin inkişafı və tərəqqisi üçün zamanla ayaqlaşmaq lazımdır.

Qırx il ərzində Çin xalqının zəhmətsevərliyi və gərgin fəaliyyəti nəticəsində ölkədə möhtəşəm dəyişikliklər baş verdi və Çinsayağı sosializmin önü müvəffəqiyyətlə açıldı. Bu, sistemin təminatı və 1,3 milyard çinlinin gərgin işinin təşkili üzrə ideoloji rəhbərliyin qüdrətini nümayiş etdirdi. Beləliklə, Çin böyük hədəfə - bəşəriyyətin sülh şəraitində inkişafına mühüm töhfə vermiş oldu. Çin xalqı bu prosesdə özünəməxsus sosializmi davamlı olaraq təkmilləşdirməklə və bütün struktur maneələrini aradan qaldırmaqla, dəyişiklikləri və özünüyeniləməni cəsarətlə apardı. Bütün bunlar sistemin təminatının böyük gücünü göstərdi və Çinsayağı sosializmin uğurlu inkişafına şərait yaratdı.

Yorulmaz səylər sayəsində 40 ildən sonra Çin dünyanın ikinci iqtisadiyyatına, nəhəng sənaye və ticarət ölkəsinə, həmçinin böyük valyuta ehtiyatlarına malik dövlətinə çevrildi. Qiymətlərin müqayisəli hesablamalarına görə, ÜDM-in orta illik həcmi 9,5 faiz təşkil edir, xarici ticarətin ABŞ dollarında həcmi isə orta hesabla ildə 14,5 faiz artıb. İnsanların həyatındakı ehtiyacı bolluq əvəzləyib, yoxsulların yerini isə imkanlı orta təbəqə tutub. BMT-nin hazırki standartlarına uyğun olaraq, 700 milyon insan yoxsulluğa müvəffəqiyyətlə qalib gələ bilib ki, bu da həmin dövrdə yoxsulluğu azaldan dünya əhalisinin 70 faizindən çoxu deməkdir.

İslahatlar və açıqlıq siyasəti Çinin bütün dünya ilə birgə inkişaf və tərəqqi istiqamətində böyük addımı oldu. Çin dünya ölkələri üçün özünün açıqlıq üzrə əsas dövlət siyasətinə sadiqdir, Dünya Ticarət Təşkilatına qoşulmaqdan tutmuş, “Bir kəmər və bir yol” təşəbbüsünü həyata keçirməklə, öz qapılarını hər zaman əməkdaşlığa açıq saxlayır, Asiya və bütün dünyada maliyyə böhranlarının aradan qaldırılmasında mühüm rol oynayır. Uzun illərdir ki, Çinin dünya iqtisadiyyatına töhfəsi 30 faizi ötür. Beləliklə, ölkə dünya iqtisadiyyatının inkişafında sabitləşdirici və aparıcı rol oynayır, bəşəriyyətin ümdə məqsədi olan sülh və ümumi tərəqqiyə yardım edir. Bu təkcə Çini dərindən dəyişməyib, eyni zamanda, dünyaya ciddi təsirini göstərib.

Çindəki islahatların təcrübəsi göstərir ki, hazırda sülh, açıqlıq və innovasiya dünyanın inkişafının ümumi tendensiyasıdır və “soyuq müharibə” ideologiyası, “sıfır məbləğlə oyun”, təkəbbür, qapalılıq, mühafizəkarlıq yalnız tənəzzülə, geriləməyə səbəb olur. Sülh şəraitində inkişaf, əməkdaşlıq və həqiqi islahatlar ümumi fayda və tərəqqi gətirir. Tarixi axına qoşularaq və insanların rifahının yüksəldilməsi hədəfindən çıxış edərək, Çinin Sədri Si Cinpin bəşəriyyətin ortaq taleyi ilə bağlı birlik yaradılması təklifini irəli sürüb. Bir çox ölkələr və xalqlar bu təşəbbüsə qoşulublar. Çinlilər dünyanın bütün xalqları, o cümlədən Azərbaycan xalqı ilə birgə mehribanlıq şəraitində fəaliyyət göstərməyə, əl-ələ verərək irəliləməyə və bəşəriyyətin ortaq taleyi ilə bağlı birlik və sülhün, sabitliyin, tərəqqinin, gözəllik və səmimiliyin hökm sürdüyü bir bəşəri ocağın yaradılması naminə birləşməyə hazırdırlar.

ÇXR-in Sədri Si Cinpin nitqində vurğulayıb ki, insan cəmiyyətinin inkişaf tarixi açıq cəmiyyətin tərəqqiyə, qapalılığın isə geriliyə səbəb olduğunu göstərib. Artıq dünya hər kəsin bir-birinə sıx bağlı olduğu qlobal kəndə çevrilib, bütün ölkələrin sosial-iqtisadi inkişafı tədricən qarşılıqlı asılılıq üzərində qurulur və belə olan təqdirdə birgə fəaliyyətə yardım edilməsi və əməkdaşlıq prosesinin sürətləndirilməsi ümumi tərəqqi üçün qaçılmaz seçim olur. Ötən qırx il müddətində Çinin sosial-iqtisadi uğurları açıqlıq şəraitində əldə edilib. Ölkənin yüksəkkeyfiyyətli iqtisadi inkişafı, heç şübhəsiz ki, daha açıq şəraitdə həyata keçirilməlidir. Çin qapılarını heç vaxt dünyaya qapamayacaq, əksinə, daha geniş açacaq. Bu, inkişaf tələbatına əsaslanan strateji seçim, həmçinin iqtisadi qloballaşma və dünya xalqlarına, o cümlədən Çin və Azərbaycan xalqlarına kömək etmək üçün əməli addımdır.

Sədr Si Cinpin öz nitqində bəyan edib ki, Çin açıqlığın genişləndirilməsi üçün bir sıra zəruri tədbirlər görülməsi, o cümlədən bazarın daha çox əlçatan olması, daha cəzbedici investisiya mühitinin yaradılması, əqli mülkiyyətin mühafizəsinin gücləndirilməsi, ixracın həcminin artırılması və digər sahələr üzrə addımlar atılması qərarına gəlib. Bu qərar Çin tərəfindən müstəqil şəkildə və heç bir üçüncü tərəfin təsiri olmadan qəbul edilib. Çinin yuxarıda qeyd olunan mühüm açıqlıq tədbirlərini irəli sürməsi tam səmimi bir addımdır. Açıqlığın bəhrəsinin təkcə Çin xalqına deyil, mümkün qədər daha çox xalqa və ölkəyə, o cümlədən Azərbaycan xalqına və Azərbaycana şamil olunması üçün tezliklə müvafiq siyasət reallaşdırılacaq.

2018-ci ilin noyabrında Şanxayda ilk Çin Beynəlxalq İxracat Sərgisi keçiriləcək. Gələcəkdə hər il təşkil ediləcək bu sərgi Çinin açıqlıq siyasətini genişləndirmək istiqamətində növbəti addım olacaq və müxtəlif ölkələrin, o cümlədən Azərbaycanın biznes nümayəndələri arasında əməkdaşlığın yeni platformasını formalaşdıracaq.

Bəşəriyyətin ortaq taleyi ilə bağlı birliyin yaradılması ideyasının tərkib hissəsi olaraq, Çin “Bir kəmər və bir yol” qurulması üzrə birgə təşəbbüslə çıxış edib. Bu təşəbbüsü Çin irəli sürüb, amma onun imkanları və nailiyyətləri bütün dünyaya məxsusdur. Əgər bütün tərəflər birgə məsləhətləşmə, birgə quruculuq və birgə istifadə prinsipləri ilə hərəkət etsə, onda biz əməkdaşlığa tərəddüdsüz şərait yaradacaq və fikir ayrılıqlarını aradan qaldıra biləcəyik. Həmçinin iqtisadi qloballaşma tendensiyasına uyğun olaraq, dünyanın bütün xalqları üçün faydalı olması baxımından “Bir kəmər və bir yol” təşəbbüsünü beynəlxalq əməkdaşlığın ən genişmiqyaslı platformasına çevirəcəyik.

Çin-Azərbaycan dostluğunun uzun tarixi var, iki min ildən çox əvvəl qədim “İpək yolu” ölkələrimizin xalqlarını sıx birləşdirirdi. Prezidentlər Heydər Əliyev və İlham Əliyevin rəhbərlikləri altında Azərbaycan ölkənin reallıqları ilə uzlaşan özünəməxsus inkişaf yolunu tapdı. Hazırda ölkə stabil siyasət, iqtisadiyyatda tərəqqiyə, daim inkişaf edən cəmiyyətə və davamlı yüksələn beynəlxalq nüfuza malikdir. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan müstəqil xarici siyasət yürüdür, regional və çoxtərəfli əməkdaşlıq platformalarında fəal iştirak edir, energetika, coğrafi, humanitar və digər sahələrdə tam mənası ilə üstünlüyünü nümayiş etdirərək mühüm nailiyyətlər qazanıb. Azərbaycanın təcrübəsi bir daha sübut edir ki, açıqlıq, inklüzivlik, qarşılıqlı fayda üzərində qurulan siyasət ölkənin hərtərəfli inkişafının təmin olunması üçün mühüm hərəkətverici qüvvədir.

Çin tərəfinin bu təşəbbüsü irəli sürməsindən beş il ötüb. Bu vaxt ərzində Azərbaycan həmişə fəallığı ilə seçilib və təşəbbüsdə iştirak edib. 2015-ci ilin aprelində Azərbaycan Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankının həmtəsisçisi, iyulda isə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının dialoq üzrə tərəfdaşı oldu. Hazırda qarşılıqlı siyasi etimad daim dərinləşir, iqtisadi əməkdaşlığın geniş perspektivləri var, humanitar əlaqələr gündən-günə möhkəmlənir. İki ölkə arasında nəqliyyat, turizm, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlığın böyük potensialı mövcuddur. İndi əməkdaşlığa dair bir sıra layihələr müzakirə olunur və onların ən yaxın zamanda həyata keçiriləcəyi gözlənilir.

Min mil uzunluğunda yol ilk addımdan başlayır. İşıqlı gələcək bizim əllərimizlə yaradılır. Çin artıq bu gün Azərbaycan da daxil olmaqla, bütün dünya xalqlarına ciddi vədlər verib, o, dünyadakı bütün dostlarını daha fəal və açıq mövqeyi ilə salamlayacaq. Ənənəvi mehriban dostlar və tərəfdaşlar olan Çin və Azərbaycan əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üçün bütün zəruri imkanlara malikdirlər. Açıqlığa və innovasiyalara söykənməklə, əl-ələ verərək irəliləməklə iki ölkə arasında qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın gözəl gələcəyini birlikdə yaratmalıyıq.