Süni intellekt məktəbdə: köməkçi, yoxsa təhlükədir ?
Bakı, 15 iyul, AZƏRTAC
Süni intellekt məktəbdə həm böyük imkanlar yaradır, həm də müəyyən risklər daşıyır. Buna görə də onu nə tam təhlükə, nə də bütün problemlərin həlli hesab etmək düzgün deyil. Mövzu ilə bağlı AZƏRTAC-a müsahibə verən 181 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Təzəgül Səttarovanın fikrincə, süni intellektdən düzgün və məsuliyyətli istifadə tədris prosesinin keyfiyyətini artırmaqla yanaşı, şagirdlərin bilik və bacarıqlarının inkişafına da mühüm töhfə verə bilər.
- Süni intellekt müəllimlərin dərsə hazırlığında və tədris prosesində hansı üstünlükləri yaradır?
-Süni intellekt müəllimlərin dərsə hazırlığını və tədris prosesini daha səmərəli, çevik və keyfiyyətli təşkil etməsinə əhəmiyyətli dəstək verir. Bu texnologiya dərs planları, təqdimatlar, testlər, qiymətləndirmə meyarları və müxtəlif səviyyələrə uyğun tapşırıqların qısa müddətdə hazırlanmasına imkan yaradır. Bunun sayəsində müəllimlər texniki işlərə daha az vaxt sərf edərək diqqətlərini şagirdlərin öyrənmə ehtiyaclarına yönəldə bilirlər. Eyni zamanda, süni intellekt fərdiləşdirilmiş təlim materiallarının hazırlanmasına, interaktiv fəaliyyətlərin təşkilinə və şagirdlərin bilik boşluqlarının müəyyənləşdirilməsinə kömək edir. Lakin bu texnologiya müəllimi əvəz etmir, onun peşəkar fəaliyyətini tamamlayan bir vasitə kimi çıxış edir.
- Şagirdlərin ev tapşırıqlarını və ya layihələrini süni intellekt vasitəsilə hazırlaması ilə bağlı hansı hallarla qarşılaşmısınız?
-Təcrübəmdə şagirdlərin süni intellektdən həm faydalı, həm də düzgün olmayan şəkildə istifadə etdiyi hallarla qarşılaşmışam. Bəzi şagirdlər esse, referat, təqdimat və ya layihə mətnlərini tam şəkildə süni intellekt vasitəsilə hazırlayaraq onları öz işi kimi təqdim edirlər. Digər tərəfdən, bu texnologiyadan mövzunu daha yaxşı anlamaq, ideya toplamaq, plan hazırlamaq, mətnlərini redaktə etmək və əlavə mənbələr əldə etmək üçün istifadə edən şagirdlər də var. Hesab edirəm ki, əsas məqsəd süni intellektdən istifadəni qadağan etmək deyil, onun etik və məsuliyyətli istifadəsini formalaşdırmaqdır. Bu məqsədlə şifahi təqdimatlar, layihələrin müdafiəsi və praktik tapşırıqlar kimi qiymətləndirmə üsullarından istifadə etmək vacibdir.
- Bu texnologiyadan həddindən artıq istifadənin şagirdlərin müstəqil düşünmə və yaradıcılıq bacarıqlarına təsiri barədə nə düşünürsünüz?
- Süni intellektdən həddindən artıq və nəzarətsiz istifadə şagirdlərin müstəqil düşünmə, tənqidi təfəkkür, problem həlletmə və yaradıcılıq bacarıqlarının inkişafına mənfi təsir göstərə bilər. Əgər şagird daim hazır cavablara güvənərsə, araşdırma aparmaq, analiz etmək və nəticə çıxarmaq bacarıqları zəifləyə bilər. Bununla belə, texnologiyadan düzgün istifadə olunduqda o, mövzuların daha yaxşı mənimsənilməsinə, ideyaların formalaşmasına və müxtəlif baxış bucaqları ilə tanışlığa şərait yaradır. Əsas məsələ süni intellektdən istifadə edib-etməmək deyil, ondan necə istifadə etməkdir.
- Sizcə, məktəblərdə süni intellektdən istifadənin effektiv və təhlükəsiz olması üçün hansı qaydalar və yanaşmalar tətbiq edilməlidir?
-Məktəblərdə süni intellektdən istifadənin effektiv və təhlükəsiz olması üçün ilk növbədə aydın istifadə qaydaları və etik prinsiplər müəyyən edilməlidir. Şagirdlərə izah olunmalıdır ki, süni intellekt öyrənmə prosesini dəstəkləyən vasitədir və müstəqil düşünməni əvəz etməməlidir. Bununla yanaşı, şagird və müəllimlərdə süni intellekt savadlılığı formalaşdırılmalı, akademik dürüstlük prinsipləri qorunmalı, şəxsi məlumatların təhlükəsizliyi ilə bağlı maarifləndirmə aparılmalıdır. Müəllimlər yalnız yekun nəticəni deyil, həm də şagirdin öyrənmə prosesini qiymətləndirməli, süni intellektdən istifadə yaş və inkişaf xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə tənzimlənməlidir. Hesab edirəm ki, süni intellektin tətbiqi qadağalara deyil, etik istifadə, rəqəmsal savadlılıq, akademik dürüstlük və müəllim nəzarəti prinsiplərinə əsaslanmalıdır. Bu yanaşma həm təhsilin keyfiyyətini yüksəldəcək, həm də şagirdlərdə tənqidi düşünmə və məsuliyyətli rəqəmsal vətəndaşlıq bacarıqlarının formalaşmasına töhfə verəcək.
Müxbir - Tünzalə Zeyvəliyeva
Bölmənin digər xəbərləri
