Hörmətli iclas iştirakçıları!

Müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycanda iqtisadi inkişafın möhkəm təməli ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin idarəçilik məharəti, gərgin və yorulmaz əməyi nəticəsində qoyulmuşdur. Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi inkişaf strategiyasının bu gün, cənab Prezident, Sizin tərəfinizdən böyük dinamizmlə davam etdirilməsi ilə iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaradılmışdır ki, bunun da nəticəsində indi Azərbaycan dünya dövlətləri arasında ən yüksək inkişaf sürətinə malikdir.

Əsası Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan və çoxlarının əfsanə kimi qəbul etdiyi qlobal iqtisadi layihələr reallığa çevrilmişdir.

Respublikanın iqtisadi-sosial həyatında baş verən köklü dəyişikliklər Azərbaycanın vergi sistemində də əsaslı irəliləyişlərin olması üçün zəmin yaratmış və hesabat ilində bir çox nailiyyətlər əldə edilmişdir. Möhtərəm cənab Prezident, əlbəttə, vergi sistemindəki irəliləyişlərin Sizin ali tələblərinizə tam cavab verməsini söyləmək heç də düzgün olmazdı.

2005-ci ildə vergi orqanları tərəfindən 7 trilyon 102 milyard manat proqnoza qarşı dövlət büdcəsinə 7 trilyon 137,5 milyard manat vəsaitin daxil olması təmin edilmiş, proqnoza 100,5 faiz əməl edilmişdir. 2005-ci ildə büdcəyə daxil olmuş vəsaitlərin həcmi 2004-cü il ilə müqayisədə 2 trilyon 111,5 milyard manat və ya 42 faiz çox olmuşdur.

Hesabat dövründə qeyri-neft sektoru üzrə büdcəyə 4 trilyon 202 milyard manat proqnoza qarşı 4 trilyon 426,5 milyard manat vəsait daxil olmaqla, proqnoz tapşırığına 105,3 faiz əməl edilmişdir. Keçən illə müqayisədə bu göstərici 1 triylon 322,5 milyard manat və ya 42,6 faiz çoxdur.

Qeyri-dövlət sektoru üzrə 3 trilyon 396 milyard manat proqnoza qarşı 3 trilyon 804 milyard manat vəsait (112 faiz) daxil olmuşdur ki, bu da 2004-cü ildəkindən 1 trilyon 213 milyard manat və ya 46,8 faiz çoxdur.

Ötən ildə 2002-ci ilə nisbətən vergilərin yığılması sənaye sahəsində 2 dəfə, tikinti sahəsində 2,6 dəfə, ticarət və xidmət sahəsində 28 faiz, nəqliyyatda 32,6 faiz, rabitədə 2,7 dəfə, tütün məhsulları istehsalında 3 dəfə, alkoqollu içkilər istehsalında 20 faiz, digər sahələrdə isə 2,8 dəfə artmışdır.

2005-ci ildə Vergi Məcəlləsinə 73 əlavə və dəyişiklik edilməsi barədə müvafiq layihə hazırlanaraq Milli Məclisə təqdim edilmiş və 2005-ci il dekabrın 16-da Sizin tərəfinizdən təsdiq edilmişdir. Bu dəyişikliklərdən 25-i redaktə xarakterli olmuşdur. Digər dəyişikliklər isə, əsasən, beş istiqaməti əhatə etmişdir.

Birinci istiqamət dörd maddə üzrə denominasiya ilə əlaqədar dəyişikliklərdir ki, bunlar da mövcud vergi dərəcələrinin yeni Azərbaycan manatına uyğunlaşdırılması məqsədi ilə aparılmışdır.

Növbəti istiqamət vergi ödəyicilərinin hüquqlarının genişləndirilməsi ilə bağlı dəyişikliklərdir.

Üçüncü istiqamət hüquqi şəxslərin mənfəət vergisinin dərəcəsinin cənab Prezident, Sizin bilavasitə tapşırığınızla 24 faizdən 22 faizə endirilməsi və fiziki şəxslərin gəlir vergisinin yuxarı şkalasının 3 milyon manatdan 5 milyon manata qaldırılmasıdır ki, bu da kiçik və orta sahibkarların vergi yükünün azaldılması və işçilərin əmək haqlarından tutulan vergi dərəcəsinin aşağı salınması məqsədi ilə həyata keçirilmişdir.

Dördüncü istiqamət vergi borclarının məcburi alınması ilə əlaqədardır. Bu dəyişikliklər vergi borclarının alınması inzibatçılığının təkmilləşdirilməsinə, vergi borcu əvəzinə hərraca çıxarılmış əmlakların satışı proseslərinin sadələşdirilməsinə aiddir.

Sonuncu, beşinci istiqamət isə əlavə dəyər vergisi (ƏDV) üzrə qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi məqsədi ilə aparılmış dəyişikliklərdir. Bu, ƏDV qeydiyyatını sərtləşdirmək və bu sahədə vergi hüquqpozmalarına qarşı ciddi maliyyə sanksiyaları tətbiq etməklə, ƏDV fırıldaqçılığı ilə məşğul olan yalançı sahibkarlara qarşı səmərəli mübarizənin təşkili məqsədi ilə edilmişdir.

Möhtərəm cənab Prezident,

Hesabat dövründə vergi orqanlarının maddi-texniki bazası gücləndirilmiş, regionlarda müasir tələblərə cavab verən 5 yeni inzibati bina tikilmiş, bu binalar ən müasir kompüterlər və texniki avadanlıqlarla təmin olunaraq, fibro-optik xətlərlə Vergilər Nazirliyinin mərkəzi informasiya bazasına qoşulmuşdur. Beləliklə, Naxçıvan Muxtar Respublikası da daxil olmaqla, ölkənin bütün vergi orqanlarının vahid şəbəkədə birləşdirilməsi işi başa çatdırılmışdır. Bu yeniliklər vergi orqanları əməkdaşlarının vergi ödəyicilərinin apardığı əməliyyatlara nəzarətini təmin etmiş, eyni zamanda, vergi ödəyicilərinə internet vasitəsilə bəyannamələrini təqdim etməyə imkan yaratmışdır. 2006-cı il fevralın 1-dən vergi sistemində daxili yazışmalarda kağızdan istifadəyə son qoyulur və bütün yazışmalar elektron formatda aparılacaqdır.

Vergi ödəyicilərinə xidmətin səviyyəsi artırılmış, nazirliyin internet saytının və 195 nömrəli telefon məlumat xidmətinin imkanları genişləndirilmişdir. Vergi ödəyicilərinə bütün sutka ərzində hər iki resurs vasitəsilə vergilər haqqında zəruri məlumatları əldə etmək imkanı yaradılmışdır. Təkcə 2005-ci ildə 260 min nəfər internet saytından, 123 min nəfər isə 195 nömrəli telefon məlumat xidmətindən istifadə etmişdir ki, bu da həmin xidmətlərin respublikada ən çox istifadə olunan məlumat mənbəyinə çevrilməsi deməkdir.

Möhtərəm cənab Prezident, 2005-ci ildə bilərəkdən vergidən yayınma, qanunsuz sahibkarlıq və digər qanunazidd hərəkətlərə qarşı ciddi mübarizə aparılmış, bu xüsusatdan olan materiallar üzrə 281 cinayət işi qaldırılmışdır. 64 nəfər haqqında həbs qətimkan tədbiri seçilmiş, dövlətə dəyən ziyandan 33,1 milyard manat ödənilmiş, uçotdan yayındırılmış 389 milyard manat məbləğ müvafiq uçot sənədlərində bərpa edilmişdir. Axtarışda olan 62 şəxs tərəfimizdən tapılaraq məhkəmə orqanlarına təhvil verilmiş və barələrində məhkəmələrin qərarları ilə həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir.

Möhtərəm cənab Prezident, çıxışımın əvvəlində qeyd etdiyim kimi, hesabat dövründə istər büdcə daxilolmaları sahəsində, istər vergi inzibatçılığında yol verilmiş nöqsanlara, istərsə də vergi nəzarətinin müxtəlif sahələr üzrə tam həyata keçirilməməsi hallarına rast gəlinmişdir. Belə ki, 2005-ci ildə doqquz iri dövlət vergi ödəyicisindən yeddisi üzrə hesablanmış vergilərin büdcəyə alınmasına tam şəkildə nail olunmamış, əlavə hesablanmış vergilərin toplanmasında problemlər mövcud olmuşdur.

Eyni zamanda, işçilərin peşəkarlıq səviyyəsinin müasir tələblərə tam cavab verməməsi, xüsusilə onların kompüter biliklərinin artırılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər tam başa çatdırılmamışdır.

Nağd hesablaşmaların aparılması, o cümlədən şadlıq evlərinin, iri ticarət obyektlərinin fəaliyyəti üzərində, mənzil tikintisi ilə məşğul olan şirkətlərin vergiyə cəlb edilməsində, əmək müqaviləsi bağlanmadan işlərə cəlb edilmiş şəxslərin aşkarlanmasında, nəqliyyat vasitələrinin vergiyə cəlb olunmasında, saxta vergi hesab-fakturaları ilə əməliyyat aparan “işbazların” tam axıra qədər ifşa olunmasında bir sıra çatışmazlıqlar olmuşdur.

Cənab Prezident, yuxarıda göstərilən nöqsan və çatışmazlıqların obyektiv və subyektiv səbəbləri olmuşdur. İcazənizlə, Sizi əmin etmək istərdim ki, gələcəkdə bu səbəblərin xarakterindən asılı olmayaraq, nöqsan və çatışmazlıqların aradan qaldırılması istiqamətində bütün zəruri tədbirlər həyata keçiriləcəkdir.

Möhtərəm cənab Prezident, icazənizlə, cari ildə görüləcək işlərin əsas strateji istiqamətləri barədə də məruzə edərdim. 2005-ci ilə nisbətən daxil olmuş vergilərin miqdarını 812,5 milyon yeni Azərbaycan manatı və ya 57,7 faiz artırmaqla, 2006-cı il üçün nazirlik qarşısında qoyulan 2 milyard 240 milyon yeni Azərbaycan manatı məbləğində proqnoz tapşırığının icrasına nail olacağıq. Eyni zamanda, vergi qanunvericiliyini daha da təkmilləşdirmək istiqamətində zəruri tədbirlər görüləcəkdir.

Vergi ödəyicilərinə xidmətin səviyyəsinin artırılması və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi məqsədi ilə kənd rayonlarında vergi ödəyiciləri üçün kompüter terminallarının quraşdırılması, müasir telefon mərkəzinin yaradılması, özəl vergi məsləhətçiləri sisteminin, vergi ödəyicilərinin ombudsman təsisatının formalaşması üçün müvafiq işlərin görülməsi, nazirliyin tədris mərkəzinin fəaliyyətinin müasir tələblər səviyyəsinə çatdırılması üçün bütün zəruri tədbirlər həyata keçiriləcəkdir.

“Elektron hökumət” layihəsinin həyata keçirilməsi istiqamətində Sizin tapşırıqlarınızın icrası olaraq, nazirliyin kompüter şəbəkəsinin imkanlarının genişləndirilməsi və digər dövlət qurumları ilə inteqrasiyası işləri başa çatdırılacaq, yeni, müasir bəyannamə formaları tətbiq ediləcəkdir.

2006-cı ildə geniş struktur islahatları aparmaqla və beynəlxalq təcrübəni öyrənməklə nağd hesablaşmaların aparılmasına nəzarət gücləndiriləcək və bu sahədəki nöqsanlar aradan tam qaldırılacaqdır.

Mənzil tikintisinin vergiyə cəlb edilməsi xüsusi nəzarətə götürüləcək və bu sahədən vergilərin tam yığılmasına nail olunmasına çalışılacaqdır.

Eyni zamanda, avtomobil vasitələri ilə sərnişin və yük daşınması sahəsində əvvəlki illərdən mövcud olan problem Sizin müdaxiləniz sayəsində öz həllini tapmış və müvafiq sənədlərin verilməsi Nəqliyyat Nazirliyinə həvalə edilmişdir. Bu da 2006-cı ildə həmin sahədən vergilərin tam həcmdə yığılmasına imkan yaradacaqdır.

Ən nəhayət, möhtərəm cənab Prezident, ƏDV fırıldaqçılığı ilə məşğul olan şəxslərin tam şəkildə aşkar edilərək, büdcəyə daxil olmalı olan vergilərin yayındırılmasının qarşısının tam alınması istiqamətində bütün tədbirlər görüləcəkdir.

Möhtərəm cənab Prezident, Sizin gündəlik dəstəyinizə arxalanaraq məruzə edirəm ki, yuxarıda sadaladığım strateji istiqamətlər üzrə aparılacaq işlər istər vergi uçotu, vergi inzibatçılığı, istərsə də vergi nəzarəti sahəsində mövcud nöqsan və çatışmazlıqları aradan qaldırmağa imkan verəcək, kadrların peşə hazırlığı səviyyəsi artırılacaq, vergidən yayınma hallarına qarşı ən sərt metodlar tətbiq ediləcəkdir.

Çıxışımın sonunda, icazə verin, bütün vergi işçiləri adından Sizi əmin edim ki, Azərbaycanın vergi xidməti orqanlarının əməkdaşları böyük etimadınızın məsuliyyətini dərk edərək, qarşımıza qoyduğunuz tələb və tapşırıqların tam həyata keçirilməsi üçün bütün güclərini səfərbər edəcək və 2006-cı ildə də Sizin göstəriş və tapşırıqlarınızı tam məsuliyyətlə icra etməyə çalışacaqlar.

Diqqətinizə görə minnətdaram.

İLHAM ƏLİYEV: Bizim gəlirlərimiz, imkanlarımız artır, büdcəmiz artır. Bu, əlbəttə ki, çox müsbət bir haldır. Bunun müxtəlif səbəbləri var. Bayaq qeyd olunduğu kimi, iqtisadi islahatlar daha da sürətlə gedir. Eyni zamanda, vergi sistemində də islahatlar öz nəticələrini verməkdədir. Amma gəlirlər artdıqca, problemlər də artır və problemlər təkcə makroiqtisadi sabitliyin qorunması ilə bağlı deyildir. Digər problemlər də var. Natəmiz insanlar, fırıldaqçılar, saxtakarlar bundan istifadə edirlər.

Bir müddət bundan əvvəl maliyyə naziri mənə məruzə etdi ki, son zamanlar saxta hesab-fakturaların yayılması, satılması, demək olar, geniş vüsət alıbdır. Mən tapşırıq verdim ki, bu məsələ ciddi araşdırılsın və cinayət törətmiş şəxslər məsuliyyətə cəlb olunsunlar. Biz buna imkan verə bilmərik. Bu, bizim iqtisadiyyatımıza böyük zərbə vuran yeni bir dələduzluq texnologiyasıdır. Ona görə mən tapşırıram sizə və eyni zamanda, aidiyyəti orqanlara, Baş Prokurorluğa ki, bu məsələ ciddi araşdırılsın və ölçülər götürülsün.

Bilirsiniz, biz gərək bu sahədə şəffaflığı təmin edək. Bildiyiniz kimi, Azərbaycan hasilat sənayesində şəffaflığın inkişafında çox böyük rol oynayır. Bir neçə il bundan əvvəl Böyük Britaniya tərəfindən irəli sürülmüş təşəbbüsə Azərbaycan ilk olaraq qoşulmuşdur. Hasilat sənayesində şəffaflığın təmin olunması işində bizim fəaliyyətimiz çox təqdirəlayiqdir və eyni zamanda, Azərbaycanın təcrübəsi başqa ölkələr tərəfindən də öyrənilir. Biz hasilat sahəsində buna nail olduq və bu onu göstərir ki, bütün sahələrdə də nail olmalıyıq. O cümlədən maliyyə bazarında, maliyyə sahəsində biz buna mütləq nail olmalıyıq. Yoxsa ki, bu meyillər belə davam etsə, bizim iqtisadiyyatımıza çox böyük zərbə olacaqdır.

Bir də mənə verilən məlumata görə, dövlət təşkilatları bu işlərdə iştirak edirlər. Çünki onların iştirakı olmasa, dövlət şirkətlərinin bu işdə əli olmasa, bu proses gedə bilməz. Yəni ki, deməli, burada onlar - cinayətkarlarla dövlət təşkilatlarında çalışan insanlar, rəhbər işçilər əlbirdirlər. Ona görə mən bu işlə məşğul olan şəxslərə ciddi xəbərdarlıq edirəm ki, bu əməllərdən əl çəksinlər. Bir daha deyirəm ki, cinayət törətmiş insanlar məsuliyyətə cəlb olunacaqlar və ciddi tədbirlər görüləcəkdir. Siz də bu işdə fəaliyyətinizi gücləndirin.