Piylənmədən əziyyət çəkən şəxslərə qarşı qərəzli fikirlər müalicəyə mənfi təsir edir
Bakı, 3 mart, AZƏRTAC
Mütəxəssislər bəzi həkimlərin və tibb işçilərinin piylənmədən əziyyət çəkən insanlara qarşı qərəzli münasibətlərinin həmin insanların müalicə proseslərinə mənfi təsir etdiyini, hətta tamamilə müalicədən imtina etməklərinə şərait yaratdığını deyib.
Cəmiyyətin piylənmə probleminə diqqətini cəlb etmək məqsədilə Martın 4-ü Ümumdünya Piylənmə ilə Mübarizə Günü kimi qeyd olunur. İlk dəfə 2010-cu il Avropada keçirilən gün, daha sonralar qloballaşıb. AZƏRTAC Anadolu Agentliyinə istinadla bildirir ki, Ümumdünya Piylənmə Günü münasibətilə Türkiyə Piylənmə Araşdırma Dərnəyinin (TOAD) sədr müavini, Koç Universitetinin Tibb fakültəsinin professoru Dilek Yazıcı və “Piylənmədə ayrı-seçkilik və stiqma” kitabının müəllifi həkim İlkin Esen Yıldırım piylənmə xəstəliyindən əziyyət çəkən insanlara qarşı edilən ayrı-seçkiliyin mənfi təsirlərindən danışıb. Dilek Yazıcı, bəzi səhiyyə işçilərinin piylənmə xəstəliyindən əziyyət çəkən insanları incidə biləcək ifadələr işlətdiyini qeyd edib: “Həkimlərin mənfi ifadələri səbəbindən sağlamlıq xidməti almaq istəmədiklərini söyləyən xəstələr var. Bu xəstəliklə mübarizə aparan şəxslər müalicə mərhələsində bədən ölçülərinə uyğun tibbi xələtlər, müayinə üçün aparatları tapa bilmirlər. Texniki çatışmazlıqlarla yanaşı, həkimlərin və digər şəxslərin həmin insanlara qarşı mühakimə və qərəzli münasibəti müxtəlif xəstəliklərin inkişafına da səbəb olur. Xəstələrin xəstəxanaya getmək istəməməsi və müalicəni buraxması səbəbindən onların səhhətində ağırlaşmalar yaranır".
Professor TOAD-ın 2019-cu ildə həkimlərin piylənmədən əziyyət çəkən insanların müalicəsi və məruz qaldıqları ayrı-seçkiliklə bağlı məlumatlılığı artırmaq məqsədilə tədqiqat apardığını və bu çərçivədə Türkiyədə çalışan 254 ailə həkimi ilə sorğu keçirdiklərini bildirib. Sorğuda iştirak edən tibb işçilərinin demək olar ki, yarısı özlərinin və həmkarlarının piylənməyə qarşı qərəzli olduğunun qənaətinə gəlib: “Sorğuda iştirak edən həkimlərin 64-ü qərəzli münasibətləri səbəbindən piylənmədən əziyyət çəkən xəstələrə lazımi xidmət göstərə bilmədiklərini düşünür. Piylənmə oynaq xəstəlikləri, şəkərli diabet, yüksək təzyiq, ürək-damar problemləri kimi xəstəliklərin yaranması üçün şərait yaradır. Bir çox sağlamlıq problemi artıq çəki ilə əlaqələndirilir. Eyni zamanda xəstələrlə müalicə prosesində zarafat məqsədilə belə olsa, ayrı-seçkilik yaradan ifadələr istifadə edilməməlidir. Tədqiqatın göstəriciləri nəticəsində TOAD bəzi universitetlərin tibb fakültələrində piylənməsi olan şəxslərə qarşı ayrı-seçkiliklə mübarizənin vacibliyini vurğulayan aksiyalar keçirib.
Esen Yıldırımın sözlərinə görə, piylənmədən əziyyət çəkən insanlara qarşı stiqma ailədən başlayır: “Bu şəxslər hipertoniya, ürək-damar və diabet kimi xəstəliklərlə yanaşı, emosional boşluq, depressiya, kənarda qalmaq hissi kimi psixoloji problemlərlə də mübarizə aparır. Kiçik yaşlardan piylənmədən əziyyət çəkən fərdlərin yaşadıqları damğalanma və ayrı-seçkiliyin mənfi təsirləri onların gələcək həyatlarında özünü göstərir. Damğalanma və qərəzli münasibət uşaqlıq illərində, ailələrin və sosial çevrənin münasibətindən başlayır. Bu hal eyni zamanda uşaqların təhsilinə mənfi təsir göstərir və böyük travmalara səbəb olur. Onlara “mən bunu sənin yaxşılığın üçün deyirəm” tərzdə ifadələr xoş təəssürat bağışlamır. Xəstəliklə mübarizə aparan insanlar özlərini sosial çevrədən uzaqlaşmalı hiss edirlər. Bu səbəbdən xəstəliyin müalicəsi üçün ilkin olaraq onlarla empatiya qurmaq lazımdır”,- deyə mütəxəssis bildirib.
Ailə və təhsillə yanaşı, piylənmədən əziyyət çəkən fərdlərin iş həyatında da bir çox neqativ hallarla qarşılaşdıqlarını qeyd edən həkim: “Cəmiyyətdə "artıq çəkili şəxslər tənbəl və ləng olurlar" anlayışı var. İşə qəbul zamanı həmin fərdlərə tətbiq edilən ayrı-seçkilik fiziki hərəkətləri daha da məhdudlaşdırır. Qarşılaşdıqları neqativ hallara görə sosial çevrədən uzaqlaşmaq, fiziki və emosional ayrı-seçkilik bu xəstəliyin müalicəsi üçün müəyyən problemlər yaradır. Xəstəliklə mübarizə aparmaq üçün ictimai maarifləndirmə fəaliyyətləri ilə yanaşı, səhiyyə, təhsil, məşğulluq, sosial həyat və mediada islahatçı müdaxilələrə ehtiyac var", - deyə vurğulayıb.
Bölmənin digər xəbərləri
