X və Alfa nəsilləri arasında fərqlər təhsildə yeni yanaşmalar tələb edir MÜSAHİBƏ
Bakı, 16 iyul, AZƏRTAC
Müasir dövrdə nəsillər arasında dəyərlər sistemi, ünsiyyət formaları və öyrənmə yanaşmaları baxımından nəzərəçarpacaq fərqlər müşahidə edilir. X nəslinin formalaşdırdığı ənənəvi yanaşmalarla texnologiya mühitində böyüyən Alfa nəslinin dünyagörüşü təhsil sistemində yeni çağırışlar yaradır. Azərbaycan Universiteti sosial işin təşkili kafedrasının dosenti pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Vüsalə İsmayılova AZƏRTAC-a müsahibəsində nəsillərarası fərqlərin müəllim–şagird münasibətlərinə, məktəb–ailə əməkdaşlığına və rəqəmsal mühitin uşaqların inkişafına təsiri barədə fikirlərini bölüşüb. Onunla müsahibəni təqdim edirik.
-X və Alfa nəsillərinin dəyərləri, maraqları və ünsiyyət tərzləri arasında hansı əsas fərqlər müşahidə olunur?
-X nəsli daha çox məsuliyyət, intizam, səbir və ənənəvi dəyərlərə üstünlük verir. Alfa nəsli isə texnologiyanın geniş yayıldığı bir dövrdə böyüdüyü üçün yeniliklərə daha açıqdır, informasiyanı daha sürətlə mənimsəyir və vizual məzmunlara böyük maraq göstərir. Onların ünsiyyət formaları daha sərbəst olsa da, diqqəti uzun müddət eyni mövzu üzərində cəmləmək bəzən çətin ola bilər. Buna görə də hər iki nəslin düşüncə tərzi, öyrənmə üsulları və ehtiyacları arasında mühüm fərqlər mövcuddur. Bu fərqlər müəllim-şagird münasibətlərinə və təlim prosesinə də təsir göstərir. Müasir dövrdə müəllimdən daha çevik, yaradıcı və yeniliklərə uyğun yanaşma tələb olunur. Əvvəlki dövrlərdə müəllim əsas informasiya mənbəyi hesab edilirdisə, bu gün şagirdlər müxtəlif rəqəmsal platformalar və mənbələr vasitəsilə geniş məlumat əldə edə bilirlər. Buna görə müəllimin rolu yalnız bilik ötürməklə məhdudlaşmır; o, eyni zamanda, şagirdə istiqamət verən, onu motivasiya edən və səmərəli öyrənmə mühitini təşkil edən şəxs olmalıdır.
- Məktəb və ailə arasında əməkdaşlıq nəsillərarası anlaşmanın formalaşmasında hansı rol oynayır?
-Məktəb və ailə uşağın tərbiyəsində və inkişafında bir-birini tamamlayan iki əsas mühitdir. Valideyn və müəllim eyni məqsəd istiqamətində əməkdaşlıq etdikdə, uşaq özünü daha təhlükəsiz və güvənli hiss edir, həmçinin müsbət dəyərləri daha asan mənimsəyir. Müntəzəm ünsiyyət, qarşılıqlı hörmət və dəstək valideyn-müəllim münasibətlərini gücləndirir, nəsillər arasında anlaşmanın formalaşmasına kömək edir. Bu əməkdaşlıq uşağın yalnız akademik nailiyyətlərinə deyil, eyni zamanda, onun sosial, emosional və şəxsi inkişafına müsbət təsir göstərir.
- Rəqəmsal mühit və sosial şəbəkələr uşaqların ünsiyyət bacarıqlarına və sosial davranışlarına necə təsir edir?
- Rəqəmsal mühit uşaqlara məlumat əldə etmək, ünsiyyət qurmaq və özlərini ifadə etmək üçün geniş imkanlar yaradır. Bununla yanaşı, ekran qarşısında həddindən artıq vaxt keçirmək canlı ünsiyyət bacarıqlarının zəifləməsinə, diqqətin azalmasına və empatiya qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Əsas məqsəd texnologiyanı tamamilə məhdudlaşdırmaq və ya qadağan etmək deyil, uşaqlara ondan şüurlu, təhlükəsiz və balanslı şəkildə istifadə etməyi öyrətməkdir. Düzgün istiqamətləndirmə vasitəsilə texnologiya uşağın inkişafına maneə deyil, əksinə, onun öyrənmə və yaradıcılıq imkanlarını artıran faydalı vasitəyə çevrilə bilər.
-Sizcə, X nəsli müəllimi ilə Alfa nəsli şagirdi arasında qarşılıqlı etimad və anlaşmanı gücləndirmək üçün hansı addımlar atılmalıdır?
-Müəllim ilk növbədə şagirdin maraqlarını, ehtiyaclarını və düşüncə tərzini anlamağa çalışmalıdır. Tədris prosesində müasir texnologiyalardan istifadə etmək, şagirdlərin fikirlərinə hörmətlə yanaşmaq və açıq dialoq yaratmaq qarşılıqlı etimadın formalaşmasına kömək edir. Eyni zamanda, şagirdlər də müəllimin təcrübəsini, əməyini və rəhbərliyini qiymətləndirməli, ona hörmətlə yanaşmalıdırlar. Qarşılıqlı hörmət, səmimi ünsiyyət və əməkdaşlıq mühiti yarandıqda, nəsillər arasındakı fərqlər maneəyə çevrilmir, əksinə, fərqli baxışların və yeni imkanların yaranmasına səbəb olan üstünlüyə çevrilə bilər.
Müxbir - Tünzalə Zeyvəliyeva
Bölmənin digər xəbərləri
