Azərbaycanda utilizasiya prosesi sürətlənir: 1957-ci ilin “Pobeda”sından ağır texnikaya qədər – REPORTAJ VİDEO
Bakı, 28 noyabr, Pərvanə Qafarova, AZƏRTAC
Ölkəmizdə hər il istismar olunan çox sayda nəqliyyat vasitəsi köhnəlmə və yol-nəqliyyat hadisələri nəticəsində istifadəyə yararsız hala düşür. Statistik göstəricilərə əsasən, hazırda respublikada hər beş avtomobildən biri ekoloji və təhlükəsizlik standartlarına cavab vermir. Azərbaycanda nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası proqramı artıq bir ildən çoxdur ki, həyata keçirilir və bu müddətdə ölkənin avtomobil parkında nəzərə çarpacaq yenilənmə baş verib.
AZƏRTAC-ın əməkdaşları Bakıda yerləşən nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası məntəqəsindən reportaj hazırlayıb.
“Təmiz Şəhər” ASC-dən verilən məlumata görə, ötən ilin oktyabrından bu günə qədər 16 mindən çox nəqliyyat vasitəsi utilizasiyaya qəbul edilib. Proses gündən-günə genişlənir və müraciətlərin sayı artmaqdadır. Bunu nəzərə alaraq, “Azərbaycan Respublikasında yol hərəkətinin təhlükəsizliyinə dair 2019–2023-cü illər üçün Dövlət Proqramı”na əsasən Azərbaycanda nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası proqramı hazırlanıb, həmçinin proqramın tətbiqi ilə əlaqədar ümumilikdə 10-dan çox qanunvericilik aktına dəyişiklik və əlavələr edilib.
“Tullantılar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq, ötən müddət ərzində “Təmiz Şəhər” ASC tərəfindən utilizatorların reyestrdə qeydiyyatı üçün tədbirlər görülüb. Hazırda ölkədə üç utilizator – Bakıda “FORS” MMC, Abşeronda “Fast Track” MMC və Gəncədə “Semsan” MMC fəaliyyət göstərir.
Köhnə və təhlükəli nəqliyyat vasitələri üçün yeni mərhələ
Nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyaya təqdim olunmasını asanlaşdırmaq məqsədilə elektron portal istifadəyə verilib. Mövcud tələblərə əsasən, “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilən qaydada əvvəlcə nəqliyyat vasitəsi dövlət qeydiyyatı üzrə daimi uçotdan çıxarılmalıdır. Daha sonra zəruri məlumatlar istifadəyə verilmiş www.nvu.gov.az elektron portalına daxil edilərək, ərizəçiyə göndərilən elektron məlumat əsasında nəqliyyat vasitəsi qəbul məntəqəsinə təhvil verilməlidir.
Nəqliyyat vasitəsi utilizasiyaya təqdim edildikdən sonra onu utilizatora təhvil verən şəxsə təsdiqedici sənəd təqdim edilir. Həmin sənəd əsasında yerli istehsal yeni nəqliyyat vasitəsi almaq üçün güzəşt və ya birdəfəlik ödəniş almaq mümkündür. “Təmiz Şəhər” ASC-nin operatorluğu ilə həyata keçirilən prosesdə ötən ilin oktyabr ayından indiyə qədər 16100 nəqliyyat vasitəsi utilizasiyaya verilib və bu rəqəm hər gün artmaqdadır.
Nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası proqramı çərçivəsinə 889 ədəd yerli istehsal olan yeni nəqliyyat vasitəsinin güzəştlə satışı həyata keçirilib, 950 min manat birdəfəlik ödəniş isə ərizəçilərin bank hesabına ödənilib.
Bakı liderdir – 12 minə yaxın nəqliyyat vasitəsi təhvil verilib
Hazırda Bakı utilizasiya prosesində fəallığı ilə seçilir. Təkcə Bakı şəhərində 12 minə yaxın avtomobil təhvil verilib. Abşeron və Gəncədə isə ümumilikdə 4 mindən çox nəqliyyat vasitəsi utilizasiya olunub. Əvvəllər müraciətlərin əksəriyyəti minik avtomobilləri ilə bağlı idisə, son aylarda kənd təsərrüfatı, sənaye və tikinti texnikasının utilizasiyasında da artım qeydə alınır. Bu günə qədər 100-ə yaxın kənd təsərrüfatı texnikası və 30-dan çox sənaye-tikinti texnikası utilizasiya olunub.
Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında “Təmiz Şəhər” ASC-nin Nəqliyyat vasitələrinin utilizasiya şöbəsinin müdiri Mirzə Laçınov bildirib. Onun sözlərinə əsasən, Dövlət proqramı həm ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması, həm yol hərəkəti təhlükəsizliyinin artırılması, həm də yerli avtomobil istehsalının stimullaşdırılması baxımından mühüm rol oynayır. M.Laçınov qeyd edib ki, proses tam könüllülük əsasında həyata keçirilir və hər bir vətəndaş üçün prosedur maksimum sadələşdirilib.
Nazirlər Kabinetinin qərarına görə, utilizasiya üçün təqdim olunan nəqliyyat vasitələrinin kateqoriyasından asılı olaraq müxtəlif güzəştlər və birdəfəlik ödənişlər tətbiq olunur. M1 kateqoriyalı minik avtomobilləri üzrə güzəşt 1500 manat, birdəfəlik ödəniş isə 1050 manat təşkil edir. Digər kateqoriyalar üçün bu məbləğlər 2000 və 3000 manat arasında dəyişir.
SSRİ-dən qalmış avtomobillərdən qəza avtomobillərinə qədər – “park” yenilənir
Bu il utilizasiya üçün təhvil verilən nəqliyyat vasitələri arasında ölkənin avtomobil tarixinin nadir nümunələri də yer alıb. 1957-ci və 1959-cu illərin istehsalı olan “Qaz-21”, “Qaz-69” və “Pobeda M-20” modelləri artıq utilizasiya edilib. Bu fakt həm ölkədə uzun illər istismarda olan nəqliyyat vasitələrinin çoxluğunu, həm də proqramın vacibliyini göstərir.
AZƏRTAC-a açıqlamasında “Fors” MMC-nin direktoru Sahib Əliyev bildirib ki, utilizasiya prosesi müəssisədə tam ekoloji normalara uyğun həyata keçirilir. “Nəqliyyat vasitəsi müəssisəyə gətirildikdən sonra əvvəlcə təhlükəli tullantılar – akkumulyator, yanacaq, sürtkü materialları təhlükəsiz şəkildə ayrılır, daha sonra avtomobil metal hissələrə bölünmək üçün xüsusi şredderə yönləndirilir”, - deyə S.Əliyev qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, proqramın ilk aylarında müraciətlərin sayı xeyli yüksək idi, çünki ölkədə sovet dövründən qalmış köhnə avtomobillərin sayı çox idi. Hazırda isə belə nəqliyyat vasitələri azaldığından müraciətlərdə müəyyən stabillik müşahidə olunur.
Utilizasiya olunan nəqliyyat vasitələri arasında əsasən köhnə sovet avtomobilləri üstünlük təşkil etsə də, bəzən cəmi bir neçə il istismar olunan, lakin qəza nəticəsində yararsız hala düşmüş maşınlar da prosesə təqdim olunur. Bu isə proqramın yalnız köhnəlmiş avtomobillərin deyil, yol hərəkəti təhlükəsizliyinə təhlükə yaradan bütün nəqliyyat vasitələrinin dövriyyədən çıxarılmasına xidmət etdiyini göstərir.
Ümumilikdə, utilizasiya proqramı könüllülük əsasında həyata keçirilir və məcburi xarakter daşımır. Proqramın əsas məqsədi ölkənin avtomobil parkını yeniləmək, ekoloji riskləri azaltmaq və təhlükəli nəqliyyat vasitələrinin istismardan çıxarılmasını stimullaşdırmaqdır. Hazırkı dinamika onu göstərir ki, bu məqsədlərə doğru ciddi addımlar atılır və Azərbaycanın nəqliyyat sisteminin daha təhlükəsiz və ekoloji cəhətdən təmiz olması istiqamətində davamlı irəliləyiş var.
Bölmənin digər xəbərləri
