Zaqatalada çay plantasiyalarında üçüncü məhsul yığımı aparılır FOTO VİDEO
Zaqatala, 21 iyul, AZƏRTAC
Zaqatala rayonunun kənd təsərrüfatında ənənəvi və köklü sahələrdən biri çayçılıqdır. Keçən əsrin 70–80-ci illərində rayon ərazisində 90 hektar məhsuldar çay plantasiyası var idi. Həmin illərdə plantasiyalardan hər il 200 tondan artıq yaşıl çay yarpağı tədarük edilir, 60–65 ton yüksəkkeyfiyyətli qara çay emal olunaraq Bakı və Lənkəran şəhərlərindəki çayçəkici fabriklərə göndərilirdi. Lakin sonrakı dövrlərdə müəyyən səbəblərdən çay istehsalı kəskin şəkildə azalmağa başladı.
Bu gün isə həmin zəngin ənənə yenidən inkişaf etdirilir. Dövlət proqramlarının uğurlu icrası rayonda digər sahələrlə yanaşı, çayçılığın da inkişafına yeni təkan verir. Hazırda Zaqatalada 40 hektar məhsuldar çay plantasiyası mövcuddur.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri kimi mənzərəni yerindəcə müşahidə etmək üçün çay bağlarına üz tuturuq. Yaşıl örtüyə bürünmüş bu plantasiyalar əsasən rayonun Qazangül qəsəbəsi ərazisində, uca dağların qoynunda yerləşir. Hazırda bağlarda mövsümün 3-cü dəfə məhsul yığımı həyata keçirilir. Çayçılar bir tərəfdən yetişən təravətli yaşıl çay zoğlarını dərir, digər tərəfdən lazımsız hissələri təmizləyərək təbii gübrə kimi çay kollarının dibinə atırlar. Zəhmətkeşlər bildirirlər ki, son illərdə hava şəraiti heç vaxt builki qədər əlverişli olmayıb.
Çay plantasiyalarında iş səhərin erkən saatlarından, Günəşin ilk şüaları ilə başlayır. On ildən çoxdur bu təsərrüfatda çalışan Nəzakət Məmmədova ilə iş başında söhbətləşirik. O, bu il havaların yağıntılı keçməsinin məhsuldarlığa çox müsbət təsir etdiyini və artıq 3-cü dəfə dərimə çıxdıqlarını deyir. Nəzakət xanım xüsusilə vurğulayır ki, çay yarpaqlarının daha zərif və keyfiyyətli hissəsini dərirlər. Çünki onun dadı və ətri tamam başqa olur.
Əlbəttə, bu keyfiyyəti əldə etmək asan deyil. Təsərrüfatlarda hər bir çay yığan qadın, ilk növbədə, aqrotexniki qaydalara ciddi əməl etməli, yığdığı yaşıl çayın yüksək keyfiyyətinə əmin olmalıdır. Məhsuldarlığı artıran digər bir amil isə modern yanaşmadır, belə ki, plantasiyada suvarma sistemləri də quraşdırılıb. Təsərrüfat sahibi Mətanət Hüşənova bu il daha bir dəfə çay yarpağı yığacaqlarına inanır. Çünki həm əlverişli hava şəraiti, həm də sahədə qurduğu suvarma sistemləri bol məhsul üçün möhkəm zəmin yaradır.
Plantasiyaları gəzərkən çay fasiləsinə çıxan insanlarla da qarşılaşırıq. Bir neçə saatlıq gərgin işdən sonra öz əlləri ilə yetişdirib dərdikləri və müəssisədə emal olunan təbii çayı dəmləyərək səhər yeməyinə əyləşən qrup üzvləri bizi gülərüzlə qarşılayırlar. Məktəb illərindən çayçılıq təsərrüfatında çalışan Məhəbbət Quliyeva bu gün bir ailə başçısı kimi bu işi şərəflə devam etdirdiyini, bundan böyük zövq aldığını bildirir: “30 ildir bu sahələrdən çay yığıram. Bu il nadir illərdəndir ki, belə gözəl və bərəkətli çay əldə edirik. Məhsulumuz boldur, işimizdən razıyıq. İstərdik ki, çay plantasiyalarının sahəsi daha da artırılsın, il boyu işləyib ailəmizi rahat dolandıraq”.
Məhəbbət xanım ilk çay yığımlarında bir tondan artıq məhsul toplayaraq satdığını və hazırda da hər gün 70–80 kiloqram çay yarpağı yığdığını qeyd edir.
O, əlindəki çay stəkanını bizə göstərərək deyir: “Baxın, bu pürrəngi çayı öz təsərrüfatımızdan yığmışıq. Heç bir kimyəvi tərkibi yoxdur, ətrafa yayılan xoş qoxusu kimi dadı da tamam başqadır. Hər kəs bilir ki, çay dəmləmək də bir mədəniyyətdir. Zaqatala çayını da qaydasında, tamında dəmləyəndə ətri hər yana yayılır. Hiss edirsən ki, əlavə qatqısız, təbii çay içirsən”. Məhəbbət xanım bizi də dağ havasında dəmlənmiş isti çaya qonaq edir.
Məhsulun bu dərəcədə keyfiyyətli olmasının arxasında düzgün təşkilatçılıq da dayanır. Keçmişdə olduğu kimi, bu gün də fermerlər ilin əvvəlində qarşılıqlı anlaşma əsasında müqavilə bağlayırlar. Məqsəd yetişdirilən məhsulun normativ qaydalara uyğun, itkisiz toplanaraq çay müəssisəsinə təhvil verilməsidir.
Digər təsərrüfat rəhbəri Pərviz Şabanov bu mövsümün xüsusiyyətlərindən danışır. Qeyd edir ki, may ayında havaların kəskin soyuması və aramsız yağışlar ilkin mərhələdə inkişafa təsir edib: “Çay yağış sevsə də, soyuğu sevmir. Temperatur 17–18 dərəcədən aşağı düşəndə bitki məhsul verməkdə gecikir. Lakin hazırda hava şəraiti çox yaxşıdır, temperatur qalxıb, torpaqda yetərincə nəmlik var. Bir sözlə, çay üçün ən optimal dövrdür və havaların belə keçməsi məhsuldarlığı daha da artıracaq”.
Təsərrüfat rəhbəri onu da əlavə edir ki, Zaqatala çayı əsasən daxili bazarda böyük tələbatla satılır. Xarici bazarlardan da təkliflər gəlir, lakin həcm hələlik yetərli deyil: “Xarici tərəfdaşlarla işləmək üçün çay sahələrimizi genişləndirməliyik. Məhsulumuz çoxaldıqca xarici bazara çıxışımız da reallaşacaq”.
Diqqətçəkən məqamlardan biri də fərdi təsərrüfatların aktivliyidir. Burada fərdi çayçılıqla məşğul olanlar da az deyil və onlar yığdıqları məhsulu müəssisəyə təhvil verirlər. Hər il bu fərdi sahələrdən 20–25 ton yaşıl çay tədarük olunur. Müasirləşmə bu sahədən də yan keçmir, ərazinin bir hissəsində artıq damcı suvarma sistemi tətbiq olunub. Növbəti illərdə fərdi təsərrüfat sahibləri ilə razılıq əldə edilərək, bu sistemin bütün plantasiyalarda yayılması planlaşdırılır.
Çayçılıq həm də böyük səbir və sərmayə tələb edən sahədir. Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, yeni çay bağlarının salınması 60–70 min manata başa gəlir. Çünki çay kolları əkiləndən yalnız 8–10 il sonra bar verməyə başlayır, tam barvermə dövrü isə 20–25 il çəkir.
Beləliklə, Zaqatala dağlarının ətəyində çayçılıq ənənəsi təkcə bərpa olunmur, həm də yeni texnologiyalarla modernləşir. Zəhmətkeş sakinlərin əməyi, dövlət dəstəyi və müasir suvarma sistemləri göstərir ki, Zaqatala çayı tezliklə nəinki ölkəmizin hər bir süfrəsində öz layiqli yerini tutacaq, həm də xarici bazarlarda brendə çevrilmək potensialını tam reallaşdıracaq.
Müxbir - Rasim İslamoğlu
Bölmənin digər xəbərləri
