Alimlər Marsın erkən dövründə suyun mürəkkəb tarixini üzə çıxarıblar
Bakı, 22 sentyabr, AZƏRTAC
“NASA Perseverance” Mars roverinin yeni məlumatları göstərib ki, Qırmızı planetin Ezero kraterinin ətrafındakı “Margin Unit” ərazisi orbitdən müşahidə olunandan daha çox və mürəkkəb su tarixçəsinə malikdir.
AZƏRTAC NASA-nın məlumatına istinadla xəbər verir ki, alimlər burada qədim bir göldən çöküntü süxurları tapacaqlarını gözləyirdilər, lakin ölçücü cihaz suyun maqmatik süxurlarla qarşılıqlı təsirinin üç fərqli epizodunu aşkar edib.
“Perseverance” tədqiq olunan ərazinin ən aşağı nöqtələrindən təxminən 265 metr yuxarıda yerləşən “Margin Unit”in yuxarı hissəsində olivin və suyun qarşılıqlı təsirinin minimal əlamətləri olan qaba kristal material aşkar etdi. Bu struktur Marsın dərinliklərindən maqmanın yavaş soyumasını və qalxmasını göstərir. Yamacın daha aşağısında olivin kristalları parçalanır və aralarında olan boşluqlar silisiumla doludur. Süxurlarda karbonatlar və silikat mineralları da tapılıb. Yer kürəsində olivinin su ilə qarşılıqlı təsiri mikroorqanizmlər üçün potensial enerji mənbəyi olan hidrogenin sərbəst buraxılmasına səbəb ola bilər. Buna görə də, bu cür minerallar qədim mikrob həyatı üçün əlverişli şəraiti göstərə bilər.
Tədqiqatçılar maqmatik süxurların karbon qazı ilə zəngin yeraltı sularla qarşılıqlı təsir göstərdiyini ehtimal edirlər. Su olivin süxurundakı çatlara nüfuz edərək karbonatların əmələ gəlməsinə kömək edib.
Başqa bir hadisə, ehtimal ki, qədim Jezero gölü və ya yeraltı sularının tərkibindəki dəyişikliklə əlaqədardır. Karbonatlar qismən yenidən paylanıb və silisium mineral məsamələrdə çöküb. “Perseverance” 6,5 metrə qədər məsafələrdə materialı lazerlə buxarlandıra və nəticədə yaranan plazmanın tərkibini təhlil edə bilən “SuperCam” cihazından istifadə edərək 185-dən çox əsas süxur çıxıntısını araşdırıb.
Suyun təsirinin üçüncü əlaməti isti hidrotermal sularla əlaqələndirilir. “Margin Unit”in şərq hissəsində kalsium sulfat və flüorit ehtiva edən təxminən 25 santimetr qalınlığında mineral damarlar aşkar edilib. Yer kürəsində flüorit tez-tez qızdırılmış su vulkanik süxurlardan keçdikdə əmələ gəlir.
Beləliklə, “Margin Unit” yeraltı suların, qədim gölün və daha yeni hidrotermal sistemin təsirinin izlərini qoruyub saxlayıb. Əldə edilən məlumatlar alimlərə erkən Marsın iqlimini, su dövranını və mümkün yaşayış şəraitini daha yaxşı başa düşməyə kömək edir.
Bölmənin digər xəbərləri
