Arktikanın böyük hissəsi buzsuz qalıb
Stokholm, 23 yanvar, Nərgiz Cəfərli, AZƏRTAC
Arktikada misli görünməmiş hadisə qeydə alınıb. Qışın ən sərt çağında Arktikanın iki dənizi – Barens və Kara dənizləri demək olar ki, buzdan azad olub. Müşahidələrin aparıldığı bütün dövrlər ərzində bu cür hal qeydə alınmayıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, eyni zamanda Arktikada dəniz buzunun ümumi sahəsi ilin bu vaxtı üçün rekord dərəcədə aşağı səviyyəyə enib.
Höteborq Universitetinin alimlərinin fikrincə, buz örtüyünün sürətlə azalması bir neçə proseslə izah olunur. Birincisi, Arktikanın atmosferi xeyli istiləşib və hətta qış aylarında burada getdikcə daha tez-tez istilik dalğaları müşahidə olunur. İkincisi, okeanın temperaturu yüksəlib. Okeanların istiləşməsi qlobal xarakter daşısa da, əvvəllər Arktikada dəniz hava və buz vasitəsilə effektiv şəkildə soyuyurdu. İndi isə havanın daha isti olması və buzun azalması fonunda bu baş vermir.
“Qapalı dairə yaranır. Qışda dəniz buzunun bu qədər az olmasının əsas səbəbi isti okeandır”, – deyə iqlimşünas Selin Eyoze bildirib.
Üçüncü amil buzun qalınlığının azalmasıdır. Buz daha kövrək olur, fırtınalar zamanı asanlıqla parçalanır və daha tez əriyir. Ayrı-ayrı ərazilərdə buz hazırda o qədər nazikdir ki, alimlər bəzən ölçmələr aparmaq üçün onun üzərinə çıxmağa risk etmirlər.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, hələ payız aylarında buz örtüyünün artımı anomal dərəcədə ləng gedib. Proqnozlara görə, Arktikada tamamilə buzsuz ilk gün artıq 2030-cu ilə qədər baş verə bilər.
Buzun geri çəkilməsi gəmiçilik, resursların hasilatı və turizm daxil olmaqla iqtisadi fəaliyyət üçün imkanlar açır, lakin ekspertlər şəraitin qeyri-sabitliyini vurğulayır və baş verən dəyişikliklərin uzunmüddətli ekoloji nəticələri barədə xəbərdarlıq edirlər.
Bölmənin digər xəbərləri
