Bakı, 17 may (AZƏRTAC). Mayın 18-də bütün dünyada Beynəlxalq Muzeylər Günü qeyd ediləcəkdir.

Bu tarixi gün ərəfəsində AZƏRTAC-ın müxbiri Beynəlxalq Muzeylər Şurası (İCOM) Azərbaycan Milli Komitəsinin sədri Röya Tağıyeva ilə görüşüb söhbət etmişdir. R.Tağıyeva demişdir:

-Artıq bəşəriyyətin keçdiyi tarixi inkişaf mərhələləri təsdiq etmişdir ki, milli dəyərlərdən kənar heç bir yüksəliş yoxdur. YUNESKO-nun “Qeyri-maddi Mədəni İrsin Qorunması haqqında Konvensiya”sı isə dünyada mədəni müxtəlifliyin qorunması və dəstəklənməsinin bəşəriyyət üçün sabit inkişafın mühüm amili kimi vacibliyini təsdiqləmişdir.

Azərbaycan mədəni irsinin qorunması, beynəlxalq miqyasda tanıdılması Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, YUNESKO-nun və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri, Milli Məclisin deputatı Mehriban xanım Əlıyevanın təşəbbüsü və məqsədyönlü fəaliyyəti nəticəsində həyata keçirilmişdir. Qeyd etməyi özümə borc bilirəm ki, Mehriban xanım Əlıyeva özünün çoxşaxəli fəaliyyətində Azərbaycanın mədəni irsinin qorunmasına, onun beynəlxalq miqyasda tanıdılmasına mühüm diqqət yetirir.

Bu diqqət və qayğını Mehriban xanım Əlıyevanın aşağıdakı sözləri bir daha təsdiq edir: “Bizim əsas sərvətimiz - Azərbaycanın mədəni irsi, xalca sənətinin qədim məktəbləri, unikal miniatürlər, ədəbiyyat və poeziya, musiqi, rəqs, təsviri incəsənət, memarlıq abidələridir”.

Azərbaycan muğamının, aşıq sənətinin, xalça sənətinin YUNESKO-nun “Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısı”na salınması, onun Qeyri-maddi Mədəni İrs baxımından malik olduğu keyfiyyəti ön plana çəkir və onun müdafiə olunmasına kömək edir.

Bu baxımdan Beynəlxalq Muzeylər Şurası (İCOM) Azərbaycan Milli Komitəsi mədəni irsin qorunması ilə bağlı bir sıra beynəlxalq tədbirlər keçirmiş, respublikada muzey əməkdaşlarının iş təcrübəsinin yüksəldilməsinə yönəldilmiş müxtəlif layihələrdə, beynəlxalq proqram və konfranslarda fəal iştirakını təmin etmişdir.

Milli Komitə Dağlıq Qarabağda böyük itkilərə məruz qalmış milli mədəni irsimizin qorunması və qaytarılması istiqamətində müxtəlif tədbirlər həyata keçirmişdir. Məqsədlərdən biri də zəbt olunmuş torpaqlarımızda mədəni sərvətlərin talan edildiyini Beynəlxalq Muzeylər Şurasının forumlarında səsləndirməklə beynəlxalq təşkilatlara, dünya içtimaiyyətinə çatdırmaqdır. Bununla əlaqədar Bakı şəhərində “Oda qalanmış mədəniyyət” adlı sərgi təşkil olunmuşdur. Sərgidə işğal altındakı ərazilərdən çıxarılmış eksponatlar və həmin ərazilərdə qalmaqda davam edən tarixi mədəniyyət abidələrinin dağıdılmasını əks etdirən fotoşəkillər nümayiş etdirilmişdir.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və ICOM Azərbaycan Milli Komitəsinin birgə təşəbbüsü ilə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi “Silahlı münaqişə zamanı mədəni sərvətlərin qorunması haqqında Haaqa Konvensiyası”nın müddəalarının Azərbaycanda geniş miqyasda təbliğ olunması məqsədilə “Mədəni irsin qorunmasına dair YUNESKO-nun mövcud beynəlxalq, hüquqi, normativ aktları”na həsr olunmuş seminar-konfrans, “Azərbaycan Respublikasında 1954-cü il Haaqa Konvensiyasının həyata keçirilməsi və gələcək perspektivlər” mövzusunda “dəyirmi masa”, “Oğurlanmış, yaxud qanunsuz çıxarılmış mədəni sərvətlər haqqında” Beynəlxalq Xüsusi Hüquqi Unifikasiya İnstitutunun (YUNIDRUA) Konvensiyasına həsr edilmiş Beynəlxalq konfrans, “İncəsənət əşyasının vəsiqəsi”nin (Object İD) muzey təcrübəsinin tətbiqi üzrə Beynəlxalq seminar-treninq keçirmişdir.

Bu layihənin davamı olaraq iyunun 13-də İCOM Azərbaycan Milli Komitəsi Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi ilə birlikdə Bakı şəhərində birgünlük təlim keçirməyi planlaşdırır.

Hazırda Milli Komitə Almaniyanın Xalq Universitetləri Birliyinin Beynəlxalq Əməkdaşlıq İnstitutu (dw international) ilə “Sıxıntı, toz və köhnəlikdən uzaq, muzeylər mədəniyyətlərarası dialoq üçün fasiləsiz təhsil məkanı kimi” (A-MUSE-ALL) layihəsi çərçivəsində iş aparır.

Bununla bağlı Bonn şəhərində seminar-treninq, Bakıda isə ustad dərsi, “dəyirmi masa”, “Muzeylərə dəstək şəbəkələrinin yaradılması və əhəmiyyəti” mövzusunda seminar-treninq təşkil edilmiş, “Bakı rəssamların gözü ilə” mövzusunda virtual sərgi hazırlanmışdır. Milli Komitənin üzvləri mayın 23-24-də Gürcüstanın paytaxtı Tbilisidə sözügedən layihənin davamı olaraq keçiriləcək konfransda iştirak edəcəklər.

Milli Komitə tərəfindən “Uşaq muzeyi yaradaq” adlı Beynəlxalq seminarın keçirilməsi də maraqlı layihələrdən biridir. Artıq Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyində bu layihə reallaşmışdır.

Respublikamızda ilk dəfə olaraq Milli Komitə tərəfindən “Bakı muzeyləri” bələdçisi, “Bakı muzeyləri” adlı veb-sayt, Lətif Kərimov adına Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyinin virtual CD-diski, Beynəlxalq Muzeylər Şurası Azərbaycan Milli Komitəsinin İnformasiya bülletenləri, işğal olunmuş ərazilərdə qalmış mədəni sərvətlərə həsr edilmiş leflet, Mədəni irsin qorunmasına dair normativ-hüquqi aktlar YUNESKO-nun dəstəyi ilə dərc olunmuşdur.

Milli Komitəyə üzv olan respublika muzeyləri hər il mütəmadi olaraq beynəlxalq konfranslarda, seminarlarda və s. aktual mövzular üzrə məruzələrlə çıxış edirlər. Buna Şanxayda keçirilmiş “Sosial harmoniya” mövzusunda konfransı misal göstərmək olar.

Artıq 1977-ci ildən başlayaraq qeyd olunan 18 may - Beynəlxalq Muzeylər Günü hər il Azərbaycanın muzey ictimaiyyəti tərəfindən də geniş miqyasda, maraqlı və rəngarəng tədbirlərlə qeyd edilir.

Dəfələrlə uğurla sınaqdan çıxarılmış və ziyarətçilər tərəfindən bəyənilmiş Bakı muzeylərinin vahid deviz altında həyata keçirdikləri tədbirlər planı ənənəyə çevrilmişdir. Builki aksiya “Muzeylər və xatirə” devizi ilə keçirilir.

Cari il həm də Azərbaycan mətbuatı tarixində mühüm yeri olan, Şərqin ilk fundamental satira nəşri “Molla Nəsrəddin” jurnalının 1-ci nömrəsinin çapdan çıxmasının 105-ci ildönümü ilə əlamətdardır. Bunu nəzərə alaraq İCOM Azərbaycan Milli Komitəsi bu il muzeylərdə Beynəlxalq Muzeylər Gününün məhz “Molla Nəsrəddin: güldürür-düşündürür” mövzusunda qeyd olunmasını məqsədəuyğun hesab edir.

Azərbaycan ədəbiyyatının klassiki, yazıçı-dramaturq, jurnalist və ictimai xadim Cəlil Məmmədquluzadə yaratdığı “Molla Nəsrəddin” jurnalında fəaliyyət göstərən o dövrün maarifpərvər ziyalıları (yazıçılar, şairlər, rəssamlar, bəstəkarlar və s.) ilə birgə xalqın maariflənməsinə, savadlanmasına xidmət etmişlər. Jurnal fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra da (1932-ci ildə) onun irəli sürdüyü ideyalar ədəbiyyat və incəsənətimizin müxtəlif janrlarında yenidən canlandırılmış, dəyərli əsərlərin ərsəyə gətirilməsinə xidmət etmişdir.

Təkrarən nəşr etdirilən “Molla Nəsrəddin” jurnalının bütün nüsxələr toplusu bu gün də insanlar tərəfindən maraqla mütaliə edilir, onların düşüncə tərzinin lazımi qaydada formalaşmasına düzgün istiqamət verir.

Maraqlıdır ki, “Molla Nəsrəddin” jurnalının fəaliyyətində xalqın yaddaşında yaşayan Molla Nəsrəddin obrazının xüsusiyyətləri də (yəni müdrikliyi, hazırcavablığı, lakonik ifadə tərzı və s.) öz əksini tapmışdır. Jurnal Azərbaycan xalqının məişətini, həyat tərzini, milli ənənələrini və tarixini özündə orijinal tərzdə əks etdirən unikal nəşrlərdən hesab edilə bilər. Əksər muzeylərimizin eksponatları arasında “Molla Nəsrəddin” jurnalı, Molla Nəsrəddin obrazı ilə bu və ya digər dərəcədə bağlı olan materiallar mühafizə olunur. Bakı muzeyləri bu materiallar əsasında “Molla Nəsrəddin” jurnalının ideya xəttinə uyğun, ziyarətçiləri düşündürən və onlara xoş təsir bağışlaya bilən maraqlı tədbirlər planı hazırlamışlar.

Respublikamızda vaxtilə “Molla Nəsrəddin” jurnalında fəaliyyət göstərən bir çox görkəmli ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin xatirə muzeyləri fəaliyyət göstərir. Bu muzeylərin hər birinin keçən əsrin əvvəlində əsası “Molla Nəsrəddin” jurnalının nəşri ilə (7 aprel, 1906-cı il) qoyulmuş mollanəsrəddinçi ədəbi məktəbinin nümayəndələri haqqında söz söyləmək imkanları vardır. Bu tarixi şəxsiyyətlərin adlarını daşıyan ev, mənzil və xatirə muzeyləri “Molla Nəsrəddin” jurnalının yubileyinə töhfə olaraq 18 may - Beynəlxalq Muzeylər Gününü Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyində birlikdə qeyd edəcəklər.

Ev-muzeyinin foyesində “C.Məmmədquluzadə-Molla Nəsrəddin” səyyar sənədli sərgisi nümayiş olunacaq, tədqiqatçı, jurnalist, karikaturaçı rəssamlar jurnal haqqında məruzələr edəcəklər. Muzeyin direktoru Pəri Mahmudovanın “Molla Nəsrəddin gülüşü” mövzusunda məruzəsi dinləniləcəkdir. Audiovizual vasitələrin imkanlarından istifadə etməklə C.Məmmədquluzadənin “Ölülər” əsərinin Bakı Bələdiyyə Teatrı tərəfindən hazırlanmış tamaşasından kadrlar göstəriləcəkdir. Tədbirdə Nizami Rayon Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi dram dərnəyinin üzvləri “Molla Nəsrəddin” və mollanəsrəddinçilərin əsərləri əsasında hazırladıqları ədəbi-bədii kompozisiya ilə çıxış edəcəklər.

Muzeydə Molla Nəsrəddin irsi sayıla biləcək çoxsaylı eksponatlar - jurnalın sayları, rəsm əsərləri, xalçalar, mollanəsrəddinçilərə məxsus əşyalar, sənədlər, fotolar mühafizə edilir. Sərgidə bu mədəniyyət nümunələrindən ibarət eksponatlar nümayiş etdiriləcəkdir. Muzeyin Molla Nəsrəddin irsini geniş ictimaiyyətə tanıda biləcək elmi işçiləri bu mövzuda məruzələrlə çıxış edəcəklər.

“Molla Nəsrəddinlə birlikdə gülək” mövzusuna aid sərgi isə Azərbaycan İstiqlal Muzeyində nümayiş etdiriləcəkdir. Sərgidə “Molla Nəsrəddin” jurnalının redaktoru C.Məmmədquluzadənin muzeyin fondunda saxlanılan, jurnalda çap olunan şairlərin və rəssamların şəkilləri nümayiş olunacaqdır. Həmçinin muzeydə uşaqlar üçün bu mövzu ilə bağlı “Molla Nəsrəddin karikaturası” adlı viktorina keçiriləcəkdir.

Qobustan Milli Tarixi-Bədii Qoruğunda “Molla Nəsrəddinlə Torağaya yürüş” adlı maraqlı proqram hazırlanmışdı .

Lətif Kərimov adına Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət muzeyində Molla Nəsrəddin obrazı təsvir olunmuş xalçalardan və Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvləri olan karikaturaçı rəssamların rəsm əsərlərindən ibarət sərgi, Rəssamlar Ittifaqı tərəfindən təqdim edilmiş “Molla Nəsrəddin” jurnalında dərc olunan illüstrasiyalardan ibarət slayd-şou nümayiş etdiriləcəkdir.

Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyində isə “Molla Nəsrəddinlə birgə gülürük” adlı sərgi nümayiş etdiriləcəkdir. Sərgidə muzeyin fondunda saxlanılan arxivlərdən şarjlar, karikaturalar, musiqili komediyalara illüstrasiyalar nümayiş olunacaqdır.

Üzeyir Hacıbəylinin ev-muzeyində mövzuya uyğun “dəyirmi masa” keçiriləcəkdir. Burada Ü.Hacıbəylinin C.Məmmədquluzadə ilə yaradıcılıq əlaqələri, bəstəkarın “Molla Nəsrəddin” jurnalında dərc edilmiş məqalələri müzakirə olunacaq və muzeydə bu mövzuya aid geniş stend hazırlanacaqdır.

Muzey əməkdaşları vaxtilə “Molla Nəsrəddin” jurnalında dərc olunmuş felyetonlardan bir neçəsini səsləndirəcəklər.

Leopold və Mstislav Rostropoviçlərin ev-muzeyi mövzu ilə bağlı “M.Rostropoviç güldürür, düşündürür” adlı tədbir keçirməyi planlaşdırır. Mstislav Rostropoviç dahi musiqiçi olmaqla yanaşı, həm də böyük yumor hissinə malik insan idi. Onun özü, həyat yoldaşı, dostları ilə bağlı maraqlı və gülməli hadisələrdən ibarət əhvalatlar, orta məktəb şagirdləri və muzeyin işçiləri tərəfindən səsləndiriləcəkdir. İlk dəfə olaraq M.Rostropoviçin gülməli əhvalatları Azərbaycan dilinə tərcümə olunub mətbuatda və internetdə yerləşdiriləcəkdir.

Xüsusi olaraq qeyd etmək lazımdır ki, tədbirdə maestronu tanıyan məşhur şəxsiyyətlər, bəstəkarlar, musiqiçilər yaddaşlarında olan maraqlı, yumoristik əhvalatları canlı olaraq dilə gətirəcəklər.

Bir sözlə, Azərbaycan muzeyləri ziyarətçilərini mayın 18-də keçiriləcək maraqlı tədbirlərin iştirakçısı olmağa dəvət edir.