BMT: Münaqişələr, iqlim böhranı və inflyasiya qlobal aclıq fəlakətini dərinləşdirir
Bakı, 22 iyul, AZƏRTAC
Qlobal aclıq 2025-ci ildə ardıcıl üçüncü ildir ki, azalıb və bu, irəliləyişin mümkün olduğunu göstərir. Lakin nailiyyətlər kövrək olaraq qalır və 2030-cu ilə qədər Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (DİM) çatmaq üçün çox yavaşdır.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu faktlar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının beş agentliyi tərəfindən dərc edilmiş “Dünyada ərzaq təhlükəsizliyi və qidalanmanın vəziyyəti” (SOFI) dalı son hesabatında yer alır.
Hesablamalar göstərir ki, dünya əhalisinin 7,8 faizi və ya təqribən 645 milyon insan 2025-ci ildə aclıqla üzləşib. Bu, əvvəlki dörd illə müqayisədə təxminən 43 milyon nəfər azdır. Asiya, Latın Amerikası və Karib dənizi son illərdə sabit artımlar qeydə alsa da, Afrika hazırda aclıqla üzləşən ən çox insana ev sahibliyi edir. 2025-ci ildə bu qitədə təxminən 309 milyon insan kifayət qədər qidalanmayıb, Asiyada isə bu rəqəm 292 milyondur. Afrikada aclıq səviyyəsi 2024-cü ildəki 20,3 faizdən növbəti il 20,0 faizə düşsə də, əhalinin sürətli artımı o deməkdir ki, hazırda mütləq baxımdan ən çox aclıq çəkən insan məhz bu qitədədir.
BMT qeyd edir ki, həmçinin planetimizdə milyardlarla insan kifayət qədər qidalanmır. Qidaya çıxışın daha geniş ölçüləri oxşar bir fərqi göstərir. 2025-ci ildə planetdə təxminən 2,1 milyard insan - dünya əhalisinin dörddəbirindən bir qədər çoxu (25,8 faiz) orta və ya ağır qida çatışmazlığı ilə üzləşib, yəni, bəzən yedikləri qidanın keyfiyyəti və ya miqdarı ilə bağlı ciddi problemlər mövcud olub.
Hesabata görə, 2025-ci ildə qlobal aclığın azaldılmasında 2020 və 2024-cü illərlə müqayisədə müəyyən irəliləyiş olsa da, bu göstərici hələ də pandemiyadan əvvəlki səviyyələrdən yüksəkdir.
Afrikada əhalinin yarıdan çoxu, yəni 56,6 faizi 2025-ci ildə orta və ya ağır ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşib, Asiyada bu rəqəm 20,3 faiz, Latın Amerikası və Karib dənizi regionunda 22,9 faiz, Şimali Amerika və Avropada isə 8,7 faiz təşkil edib.
BMT münaqişə, iqlim və artan xərclərin qlobal aclığın artmasına təsirini də qeyd edib. İllik SOFI hesabatı Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO), Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatının İnkişafı Fondu (IFAD), BMT Uşaq Fondu (UNICEF), Dünya Ərzaq Proqramı (WFP) və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən dərc olunur.
Onlar xəbərdarlıq edirlər ki, Yaxın Şərqdəki münaqişələr, hava şəraitinin kəskin dəyişməsi və həm rəsmi inkişaf yardımının, həm də humanitar maliyyələşdirmənin azalması qlobal aclığa son qoymaq istiqamətində son irəliləyişləri sarsıda bilər.
FAO-nun baş iqtisadçısı Maksimo Torero bildirib ki, Hörmüz boğazı ətrafındakı böhran qida istehsalına, məhsuldarlığa və aclığa təsir göstərəcək. O əlavə edib: “Enerji və gübrə qiymətlərinin artması ilə əlaqəli böhranın qida inflyasiyasına təsirinin müddətindən asılı olaraq, 2030-cu ildə 510 ilə 520 milyon arasında insanın hələ də aclıqla üzləşə biləcəyini güman edirik”.
2026 və 2027-ci illərdə El-Nino iqlim modeli də daxil olmaqla, ekstremal hava şəraitinin mümkün təsirləri proqnozlara daxil edilməyib, halbuki bu amillər də vəziyyəti daha da çətinləşdirə bilər.
Bununla yanaşı, qidalanma hədəflərində irəliləyişlər hələ də qeyri-kafi olaraq qalır. Uşaqların böyüməsinin ləngiməsi, arıqlama, artıq çəki, aşağı doğum çəkisi kimi göstəricilər cüzi irəliləyişlər göstərir, 15-49 yaşarası qadınlar arasında anemiya halları isə artır. Yetkinlərdə piylənmə də artmaqdadır və 2012-ci ildəki 12,1 faizdən 2024-cü ildə 16,2 faizə yüksəlib. Bundan əlavə, dünyada 6 aydan 23 aya qədər uşaqların yalnız 30,8 faizi minimal müxtəlif qida rasionuna malikdir və 5 aydan kiçik 150 milyon uşaq hələ də böyümənin ləngiməsi problemi ilə üzləşir.
Hesabatda, həmçinin enerji və əksər qida ehtiyaclarını ödəyən yerli mövcud qidaların minimum orta qiyməti kimi müəyyən edilən sağlam pəhrizin dəyəri araşdırılır. 2025-ci ildə orta qlobal xərc adambaşına hər gün 4,28 alıcılıq qabiliyyəti pariteti dollarına yüksəlib ki, bu da 2021-ci ildəki 3,44 və 2017-ci ildəki 2,94 dollardan çoxdur. Bununla belə, sağlam qidalanmağa imkanı olmayan insanların sayı 2021-ci ildəki 2,97 milyarddan 2025-ci ildə 2,69 milyarda düşüb, lakin bu tendensiya dərin regional bərabərsizliyi gizlədir.
Bölmənin digər xəbərləri
