Davos 2026 - Azərbaycan dünya siyasətinin obyekti deyil, subyektidir - TƏHLİL
Bakı, 22 yanvar, AZƏRTAC
Prezident İlham Əliyevin yanvarın 20-də Davosda “Euronews”a verdiyi müsahibə adi situativ cavablar toplusu kimi deyil, beynəlxalq sistemin transformasiyası və Azərbaycanın inkişaf etməkdə olan qlobal nizamdakı yeri barədə əsaslı konseptual bəyanat kimi dünya ictimaiyyətinin diqqətini cəlb etdi. Dövlət başçısının çıxışı məntiqi olaraq beynəlxalq hüquq prinsipləri, dövlətin real gücü və praktik milli maraqlar arasında yeni strateji balansın aktuallığını nümayiş etdirir və bu müsahibənin rəsmi Bakının xarici siyasətinin öz müqəddəratını təyin etməsinin mühüm markerinə çevrildiyini göstərir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında beynəlxalq münasibətlər üzrə analitik Masil Dəmirov söyləyib.
Onun sözlərinə görə, bu kontekstdə əsas tezis beynəlxalq hüququn universallığında yaşanan böhrandır. Uzun müddət ərzində hamı üçün deklarativ olan mövcud normalar faktiki olaraq bərabəryönümlü tətbiqini itirib. Bu iddia nə etiraz, nə də ritorik radikalizmdir, əksinə, mövcud reallığın ifadəsi kimi təqdim olunur. Bununla yanaşı, qeyd etmək mütləqdir ki, rəsmi Bakı öz siyasətini beynəlxalq hüquqa qarşı qoymur, əksinə, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün bərpasının məhz onun çərçivəsində baş verdiyini vurğulayır.
“Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin fikirlərinə də əsaslansaq, beynəlxalq hüquq dəyər bələdçisi olaraq qalır. Lakin o, qlobal sistemin getdikcə "güc hakimiyyəti"nə tabe olduğu bir kontekstdə dövlət maraqlarını qorumaq üçün yeganə vasitə ola bilməz. Bu tezis məntiqi olaraq, həmçinin regional siyasətlə, o cümlədən Cənubi Qafqazla bağlı növbəti mühakiməyə gətirib çıxarır. Prezident regionun hazırkı vəziyyətini keyfiyyətcə yeni kimi xarakterizə edərək, burada cəmi bir neçə aydır ki, sülhün mövcud olduğunu və əslində bütün iştirakçılar tərəfindən qeyri-adi, lakin strateji cəhətdən əhəmiyyətli bir vəziyyət kimi mənimsənildiyini vurğulayır. Bu kontekstdə, dövlət başçısının ritorikasının triumfizmdən uzaq olması həqiqətən də təqdirəlayiqdir. O, prosesin başa çatmasından deyil, mürəkkəb bir mərhələnin başlanğıcından danışaraq, bu prosesin tam ərsəyə gəlməsi üçün təkcə dövlətlərin yox, həm də cəmiyyətlərin səy və töhfə verməli olduğunun vacibliyini ictimaiyyətin diqqətinə bir daha çatdırır. Xüsusilə nəqliyyat məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması və həyati əhəmiyyətli malların tədarükü də daxil olmaqla, Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması üçün praktik addımlara diqqət yetirilir. Bu nümunələr göstərir ki, rəsmi Bakı üçün sülh sadəcə bəyannamə deyil, qarşılıqlı fayda və münaqişə potensialının yox dərəcəsinə qədər azaldılması üçün funksional mexanizmdir”, - deyə ekspert vurğulayıb.
M.Dəmirov qeyd edib ki, müsahibədə "əbədi sülh" anlayışının necə konsepsiyalaşdırıldığı da əhəmiyyətlidir. Dövlət başçısının məhz bu ifadəni işlətməsi onun diplomatik əminliyindən xəbər verir. Davamlı sülh yalnız iqtisadi, sosial və humanitar əlaqələrə inteqrasiya edildikdə mümkündür. Bu mənada, Prezident İlham Əliyevin şərh etdiyi kimi, Cənubi Qafqaz qlobal siyasətin periferiyası olmaqdan çıxır və öz sabitlik gündəliyini formalaşdıra bilən müstəqil bir məkana çevrilir.
“Müsahibədə dövlət başçısının “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı” ilə təltif edilməsinin qeyd edilməsi güc ritorikasından sülh quruculuğu ritorikasına incə semantik körpü rolunu oynadı. Təbrikləri qəbul edən Prezident bu təltifi Azərbaycanın sülhün bərqərar olmasında səylərinin qəbul edilməsi ilə əlaqələndirərək, onun siyasətini sabitlik və transformasiya simvolu olan BƏƏ-nin qurucusunun nüfuzu ilə müqayisə etdi. Bu isə artıq Cənubi Qafqazın gələcəyinin legitim sülhməramlı mövqeyinin müzakirəsinə keçməyə imkan verdi”, - deyə o əlavə edib.
Ekspert qeyd edib ki, ölkə başçısının regional sabitliyi qlobal enerji bazarlarının vəziyyəti ilə əlaqələndirməsi və neft qiymətlərinin nisbi sabitliyinin qlobal iqtisadiyyatın kəskin balanssızlığa səbəb olmadan siyasi sarsıntılara tab gətirmək qabiliyyəti də mühüm əhəmiyyət kəsb edən məqamdır.
“Müsahibədə enerji sahəsi təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi arqument kimi səciyyələndirilir. Prezident Azərbaycanı Cənubi Qafqazda əsas enerji aktoru və eyni zamanda, Avropaya qaz boru kəmərinin ən əhəmiyyətli təchizatçılarından biri kimi açıq şəkildə təqdim edir. Təchizatların coğrafi əhatə dairəsindən və inkişaf etmiş infrastrukturundan bəhs etmək, rəsmi Bakının Avropa İttifaqı ilə enerji əməkdaşlığına taktiki ittifaq kimi deyil, uzunmüddətli strategiya kimi baxdığını təsdiqləyir. Əhəmiyyətli olan odur ki, bu tərəfdaşlıq qarşılıqlı faydalara əsaslanır - Avropa enerji təhlükəsizliyini gücləndirir, Azərbaycan isə ən böyük və ən ödəməqabiliyyətli bazara çıxış əldə edir. Bundan əlavə, Yaxın Şərq də daxil olmaqla, digər bölgələrə ixracın genişləndirilməsi xarici iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsini və müəyyən mənbələrdən asılılığın azalmasını nümayiş etdirir”, - deyə M.Dəmirli diqqətə çatdırıb.
O həmçinin bildirib ki, müsahibənin Avropa Parlamentinin tənqidlərinə həsr olunmuş son hissəsi Azərbaycan xarici siyasətinin daha bir xarakterik xüsusiyyətini nümayiş etdirərək, emosional reaksiyalardan imtina edilməsi və institusional əlaqələrə keçidi aydın şəkildə göstərir. Rəsmi Bakının sözügedən qətnamələrə və ittihamlara reaksiya verməməsi incimə jesti deyil, tərəfdaşın şüurlu seçimi kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Avropa Parlamentini lobbi qruplarının təsirinə məruz qalan siyasiləşmiş bir qurum kimi qəbul etdiyindən Avropa Komissiyası ilə praktik əməkdaşlığa daha çox üstünlük verir.
“Ümumilikdə Prezident İlham Əliyevin Davosdakı müsahibəsi Azərbaycanın sistemli qeyri-müəyyənlik dövrünə bir çoxlarından daha tez və effektiv şəkildə uyğunlaşan dövlət olduğu mənzərəsini yaradır. Bu çıxışın əsas ideyası ondan ibarətdir ki, yeni dünya nizamında dayanıqlılıq suveren siyasət, regional əməkdaşlıq və iqtisadi qarşılıqlı asılılığın kombinasiyası ilə əldə edilir. Bu məntiqdə Azərbaycan xarici təsir obyekti deyil, qlobal qaydaların yenidən nəzərdən keçirildiyi bir kontekstdə öz strategiyasını formalaşdıran və onu müdafiə edə bilən müstəqil bir dövlətdir”, - deyə ekspert fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
