Dövlət Proqramı təqaüdçüsü: Azərbaycanda biotexnologiya sahəsinin inkişafına töhfə vermək istəyirəm
Bakı, 20 iyul, AZƏRTAC
“Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022-2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nın təqaüdçüsü, hazırda Böyük Britaniyanın Mançester Universitetinin Tibb və sağlamlıq elmləri fakültəsində molekulyar biologiya üzrə doktorantura təhsili alan Edqar Şahbazov elmi fəaliyyətini neyrodegenerativ xəstəliklərin epigenetikasının molekulyar əsaslarının araşdırılmasına həsr edib. O, bundan əvvəl Dövlət Proqramı çərçivəsində İsrailin Yerusəlim Yəhudi Universitetində magistratura təhsili alıb.
Gənc tədqiqatçı AZƏRTAC-a müsahibəsində Dövlət Proqramının Azərbaycan gənclərinin inkişafına verdiyi töhfələr, gələcək planları və hazırladığı yeni tədqiqat modeli haqqında danışıb. Müsahibəni təqdim edirik.
- Dövlət Proqramı çərçivəsində Mançester Universitetində təhsil almaq imkanını necə qazandınız? Bu prosesdə sizi ən çox motivasiya edən nə oldu?
-Bu, Dövlət Proqramı çərçivəsində ilk təhsil təcrübəm deyil. Magistratura təhsilimi İsrailin Yerusəlim Yəhudi Universitetində almışam. Həmin dövrdə epigenetika sahəsinə böyük marağım yarandı və doktorantura təhsilimi məhz bu istiqamətdə davam etdirmək qərarına gəldim. Magistraturanı başa vurduqdan sonra Mançester Universitetinin Tibb və sağlamlıq elmləri fakültəsində fəaliyyət göstərən laboratoriyaya müraciət etdim. Bu sahədə dünyanın qabaqcıl universitetlərindən birində təhsil almaq, güclü elmi mühitdə çalışmaq və aparılan tədqiqatların bir hissəsi olmaq mənim üçün əsas motivasiya mənbəyi idi.
Dövlət Proqramının təmin etdiyi dəstək də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xaricdə təhsil alarkən dövlətin dəstəyini arxanda hiss etmək insanı daha məsuliyyətli və məqsədyönlü olmağa sövq edir.
- Xaricdə təhsil almağa başladığınız ilk dövrlərdə hansı çətinliklərlə qarşılaşdınız və yeni akademik mühitə uyğunlaşma prosesi necə keçdi?
- Doktorantura təhsili magistratura və bakalavriat səviyyələrindən fərqli olaraq daha müstəqil bir mərhələdir. Burada sizə istiqamət göstərən mexanizmlər məhduddur və bütün qərarlarınızı özünüz verməlisiniz. Uğur da, uğursuzluq da birbaşa sizin məsuliyyətinizdir. Digər tərəfdən, Dövlət Proqramı ilə xaricdə təhsil alan hər bir tələbə ölkəsini təmsil etdiyini hiss edir. Bu isə əlavə məsuliyyət yaradır. Dövlətin insan kapitalına yatırdığı investisiyanın doğruldulması üçün daim öz üzərində çalışmalı, hər addımı diqqətlə planlaşdırmalısınız.
Mühitə uyğunlaşmaq da vacib mərhələlərdən biridir. Ailədən, dostlardan uzaq olmaq, eyni zamanda, ciddi akademik yük altında çalışmaq müəyyən çətinliklər yaradır. Bununla belə, düşünürəm ki, azərbaycanlı gənclər yeni mühitə uyğunlaşmaq baxımından kifayət qədər çevikdirlər və mənim üçün də bu proses uğurla keçdi.
- Mançester Universitetindəki təhsil və tədqiqat mühiti Azərbaycandakı təcrübənizdən hansı cəhətləri ilə fərqlənir?
- Mançester Universitetində dünyanın müxtəlif ölkələrindən gəlmiş istedadlı tədqiqatçılar fəaliyyət göstərirlər. Belə bir mühitdə daim öz üzərində işləməli, daha çox oxumalı və yeni biliklər əldə etməlisiniz. Təbii ki, dil, mədəniyyət və rəqabət mühiti baxımından fərqlər mövcuddur. Bununla yanaşı, son illər Azərbaycanda da təhsil və elm sahəsində mühüm islahatların həyata keçirildiyini müşahidə edirik. Bu proseslər yaxın gələcəkdə ölkəmizin beynəlxalq elmi mühitdə daha güclü mövqe qazanmasına şərait yaradacaq.
- Dövlət Proqramının Azərbaycan gənclərinin elmi potensialının inkişafındakı rolunu necə qiymətləndirirsiniz? Bu proqramdan faydalanmaq istəyən gənclərə nə tövsiyə edərdiniz?
- Dövlət Proqramı təkcə gənclərin elmi potensialının deyil, ümumilikdə Azərbaycanın insan kapitalının inkişafına xidmət edir. İstedadlı gənclərin dünyanın aparıcı universitetlərinə göndərilməsi və onların qazandıqları bilikləri yenidən ölkəyə gətirməsi uzunmüddətli perspektivdə böyük nəticələr verir.
Gənclərə tövsiyəm odur ki, özlərini bu proqram üçün hazır hiss edirlərsə, mütləq müraciət etsinlər. Xaricdə qazandıqları təcrübəni gələcəkdə Azərbaycanda tətbiq etməyi də qarşılarına əsas məqsəd kimi qoysunlar. Bu, həm onların şəxsi inkişafına, həm də ölkəmizin tərəqqisinə xidmət edəcək.
- Gələcəkdə əldə etdiyiniz bilik və təcrübəni Azərbaycanda tətbiq etməyi planlaşdırırsınızmı? Ölkənin elm və təhsil sahəsinə hansı töhfələri vermək istərdiniz?
- Əlbəttə, məqsədim əldə etdiyim bilik və təcrübəni Azərbaycanın inkişafı naminə səfərbər etməkdir. Xüsusilə biotexnologiya və süni intellektin sintezi istiqamətində böyük potensial görürəm.
Hazırda həmkarlarımla birlikdə müxtəlif startap ideyaları üzərində düşünürük. Hələlik bu layihələr barədə ətraflı danışmaq tezdir, lakin gələcəkdə onların reallaşdırılması istiqamətində addımlar atacağıq.
Mənim əsas hədəflərimdən biri Azərbaycanda biotexnologiya sahəsinin inkişafına və gələcəkdə bu istiqamətdə ixtisaslaşmış elmi mərkəzlərin formalaşmasına töhfə verməkdir.
- Son olaraq, hazırladığınız yeni tədqiqat modeli haqqında danışmağınızı istərdik. Bu modelin elm üçün əhəmiyyəti nədən ibarətdir və gələcəkdə hansı istiqamətlərdə tətbiq olunması nəzərdə tutulur?
- Hazırda üzərində çalışdığımız əsas layihələrdən biri üçqat modifikasiya edilmiş (C. Elegans) model orqanizmi ilə bağlıdır. Bu model vasitəsilə Altsheymer, Parkinson, Hantinqton xəstəlikləri, eləcə də bəzi psixi və neyrodegenerativ pozuntuların molekulyar əsaslarını daha dərindən araşdırmaq mümkün olacaq. Bundan əlavə, son bir il ərzində hüceyrələrdə enerji istehsalına cavabdeh olan mexanizmlərlə immun sistemi arasındakı əlaqələri araşdıran tədqiqatı uğurla tamamlamışıq. Hesab edirəm ki, bu istiqamətdə aparılan işlər gələcəkdə Altsheymer, Parkinson kimi xəstəliklərin yaranma səbəblərinin daha dərindən öyrənilməsinə və yeni müalicə üsullarının hazırlanmasına töhfə verə bilər.
Doktorantura təhsilinə başlayarkən düşünürdüm ki, aparacağım tədqiqatlar yalnız elmi məqalələrlə məhdudlaşacaq. Lakin bu gün görürəm ki, əldə etdiyimiz nəticələr gələcəkdə insanların həyatına birbaşa təsir göstərə biləcək potensiala malikdir. Bu isə mənim üçün ən böyük motivasiya mənbəyidir.
Müxbir - Nərmin Murad
Bölmənin digər xəbərləri
