Ekspert: Uşaqları onların dövrünün tələblərinə uyğun yetişdirmək vacibdir
Bakı, 20 iyul, AZƏRTAC
Müasir dövrdə texnologiyanın, informasiya mühitinin və cəmiyyətin sürətli inkişafı uşaqların öyrənmə tərzinə də təsirsiz ötüşmür. Onlar məlumatı müxtəlif rəqəmsal mənbələrdən əldə edir, bilikləri əzbərləməkdən daha çox araşdırmağa və tətbiq etməyə maraq göstərirlər. Eyni zamanda, müasir təhsil yanaşmalarında uşağın emosional inkişafı, şəxsiyyət kimi formalaşması və fərdi xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması prioritetlərdən biri hesab olunur.
Azərbaycan Respublikası Təhsil Cəmiyyətinin koordinatoru Xəyalə Hüseynova AZƏRTAC-a açıqlamasında mövzu ilə bağlı fikirlərini bölüşüb. Onun sözlərinə görə, əvvəlki dövrlərdə tədris prosesi əsasən müəllimin izahı və şagirdin dinləməsi üzərində qurulurdusa, bu gün uşaqlar daha fəal iştirak etməyə, sual verməyə və öz fikirlərini ifadə etməyə üstünlük verirlər. Bu xüsusiyyətlər bəzən böyüklər tərəfindən inadkarlıq kimi qiymətləndirilsə də, əslində uşağın düşünmək və şəxs kimi qəbul olunmaq ehtiyacının göstəricisidir. Müasir dövrdə uşaqlar vizual materiallara, interaktiv tapşırıqlara və real həyatla əlaqələndirilən öyrənmə üsullarına daha çox maraq göstərirlər. Onlar öyrəndikləri biliklərin gündəlik həyatda hansı məqsədlə istifadə olunacağını bilmək istəyirlər. Buna görə də müasir təhsildə əsas məqsəd təkcə məlumat ötürmək deyil, uşağın marağını oyatmaq, onu düşündürmək və öyrəndiklərini praktik həyatda tətbiq etməsinə imkan yaratmaqdır.
Hər bir uşağın öz marağı, bacarığı və fərdi inkişaf yolu var
Xəyalə Hüseynova qeyd edib ki, bəzi valideynlər hələ də övladlarını öz uşaqlıq dövrlərinin meyarları ilə qiymətləndirirlər. Halbuki hər dövr öz tələblərinə uyğun nəsil formalaşdırır və bugünkü uşaqları keçmişin yanaşmaları ilə anlamaq çətinləşir. Bu baxımdan valideynlərin uşaqların fərqli inkişaf xüsusiyyətlərini nəzərə alması vacibdir.
Təhsil eksperti diqqətə çatdırıb ki, valideynlərin öz həyata keçməmiş arzularını övladlarının üzərində reallaşdırmağa çalışması uşağın fərdi inkişafına mənfi təsir göstərə bilər. Hər bir uşağın öz marağı, bacarığı və fərdi inkişaf yolu olduğundan, valideynlərin onun potensialını kəşf edib gerçəkləşdirməsinə dəstək verməsi daha düzgün yanaşmadır.
Müasir təhsil yanaşmasında uşağın şəxsiyyətinin və emosional inkişafının rolu artır
Müsahibimiz bildirib ki, müasir təhsil və tərbiyə yanaşmalarında uşağın yalnız akademik nailiyyətləri deyil, emosional inkişafı, şəxsiyyət kimi formalaşması və özünü ifadə etməsi də mühüm amillərdən biri hesab olunur. Uşağın sağlam inkişafı üçün sevgi, anlayış və qarşılıqlı etimad ən azı bilik qədər vacibdir. Uşağın maddi ehtiyaclarının ödənilməsi onun emosional ehtiyaclarını tam əvəz etmir. Uşaq dinlənilməyə, fikrinə hörmət göstərilməsinə, səhv etdikdə alçaldılmamağa və başqaları ilə müqayisə olunmamağa ehtiyac duyur. Bu yanaşma uşağın özünəinamının və sosial bacarıqlarının inkişafına müsbət təsir göstərir.
X.Hüseynova vurğulayıb ki, müasir tərbiyə modelində məqsəd uşağı yalnız idarə etmək deyil, onu anlamaqdır. Qayda-qanun və məsuliyyət vacib olsa da, bunlar uşağın şəxsiyyətini məhdudlaşdırmamalıdır. Qorxu üzərində qurulan münasibət uşağı valideyndən uzaqlaşdıra bilər, sevgi və anlayış mühitində böyüyən uşaq isə daha məsuliyyətli, yaradıcı və özünəinamlı olur. Müasir müəllim yalnız bilik ötürən şəxs deyil, həm də şagirdin düşünməsinə, araşdırmasına, problem həll etməsinə və öz fikrini sərbəst ifadə etməsinə şərait yaradan bələdçidir. Gələcəyin şəxsiyyəti üçün tənqidi düşüncə, yaradıcılıq, əməkdaşlıq və ömürboyu öyrənmə bacarıqları əzbər bilikdən daha böyük əhəmiyyət daşıyır.
Müsahibimizin fikrincə, uşaqların fərqli öyrənməsi onların yaşadığı dünyanın dəyişməsi ilə bağlıdır. Bu səbəbdən valideyn və müəllimlərin uşağın maraqlarını, ehtiyaclarını və fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq ona düzgün istiqamət verməsi, sevgi və anlayış mühitində inkişafına dəstək olması müasir təhsilin prioritetlərindən biri hesab olunur.
Müxbir - Xatirə Cəfərova
Bölmənin digər xəbərləri
