Bakı, 10 avqust, AZƏRTAC

Ötən il avqustun 8-i Azərbaycan diplomatiyasının müasir tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biri kimi yadda qalıb. Həmin gün Vaşinqtonda keçirilən yüksəksəviyyəli görüş təkcə iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı baxımından deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın gələcək siyasi və iqtisadi mənzərəsi üçün yeni imkanlar yaratdı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin, ABŞ Prezidenti Donald Trampın və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə keçirilən danışıqlar uzun müddət davam edən diplomatik prosesin mühüm mərhələsinə çevrildi. Görüşün yekununda qəbul edilən sənədlər regionda davamlı sülhün, qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılmış mühüm addım kimi qiymətləndirilir.

Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında “Qadın, İnkişaf, Gələcək” İctimai Birliyinin sədri Gülşən Axundova deyib.

O, Vaşinqtonda baş verənlərin bir günün və ya bir neçə aylıq diplomatik fəaliyyətin nəticəsi olmadığını və bu görüşün uzun illər ərzində formalaşmış siyasi kursun, ardıcıl diplomatik səylərin və müharibədən sonrakı dövrdə həyata keçirilən siyasətin məntiqi davamı olduğunu diqqətə çatdırıb.

“Son illərdə Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasət göstərdi ki, hərbi mərhələdə əldə olunan nəticələr diplomatik müstəviyə uğurla daşına bilər. Münaqişənin başa çatmasından sonra Azərbaycanın əsas məqsədi yeni qarşıdurma yaratmaq deyil, regionda sabitliyi möhkəmləndirmək və gələcək əməkdaşlıq üçün etibarlı zəmin formalaşdırmaq idi. Bu yanaşma tədricən beynəlxalq tərəfdaşların da diqqətini cəlb etdi. Nəticədə Vaşinqton platforması dialoq üçün ən mühüm beynəlxalq məkanlardan birinə çevrildi.

Azərbaycanın sülh gündəliyində xüsusi yer tutan məsələlərdən biri də sülh müqaviləsinin hüquqi və siyasi əsaslarının müəyyənləşdirilməsi idi. Danışıqlar prosesində geniş müzakirə olunan beş baza prinsipi ilk dəfə məhz Azərbaycan tərəfindən irəli sürülmüşdü. Bu prinsiplər dövlətlərin bir-birinin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qarşılıqlı şəkildə tanımasını, gələcəkdə ərazi iddialarından imtina edilməsini, güc tətbiqindən və güclə hədələməkdən çəkinməyi, dövlət sərhədlərinin delimitasiya və demarkasiyasını, eləcə də nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin bərpasını nəzərdə tutur. Sonrakı mərhələlərdə aparılan müzakirələrin də məhz bu prinsiplər əsasında davam etməsi Azərbaycanın sülh təşəbbüsünün danışıqlar prosesində mühüm yer tutduğunu göstərirdi”, - deyə İctimai Birliyin sədri qeyd edib.

Sülh siyasətinin əhəmiyyətinin yalnız irəli sürülən təşəbbüslərlə ölçülmədiyini diqqətə çatdıran Gülşən Axundova onun praktik nəticələrinin vacibliyini deyib: “Son illərdə sərhədlərin delimitasiyası istiqamətində əldə olunan razılaşmalar, diplomatik dialoqun davam etdirilməsi, kommunikasiyaların açılması ilə bağlı müzakirələrin intensivləşməsi və regionda etimad mühitinin formalaşdırılması bu siyasətin konkret nəticələri kimi qiymətləndirilə bilər. Vaşinqtonda qəbul olunan sənədlərdə də beynəlxalq hüquqa, BMT Nizamnaməsinə və dövlətlərin suverenliyinə hörmət prinsiplərinin bir daha təsdiqlənməsi gələcək münasibətlərin hansı əsaslar üzərində qurulacağını nümayiş etdirdi”.

Onun fikrincə, Vaşinqton danışıqlarının diqqət çəkən xüsusiyyətlərindən biri ABŞ Prezidenti Donald Trampın prosesdə birbaşa iştirakı idi. ABŞ administrasiyası tərəflər arasında dialoqun davam etdirilməsi üçün diplomatik səylər göstərdi və görüşün baş tutmasına dəstək verdi. Bu, ABŞ-nin Cənubi Qafqazda sabitliyin möhkəmləndirilməsində maraqlı olduğunu nümayiş etdirən mühüm siyasi addımlardan biri kimi qiymətləndirildi. Prezident Donald Tramp görüş zamanı regionda davamlı sülhün mümkünlüyünə inandığını ifadə etdi. Prezident İlham Əliyev isə Vaşinqton səfərinin Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin inkişafında yeni mərhələ açdığını vurğuladı və əldə olunan nəticələrin uzunmüddətli əməkdaşlıq üçün mühüm zəmin yaratdığını bildirdi.

“Azərbaycan ilə ABŞ arasında son illərdə formalaşan siyasi dialoq da bu prosesdə mühüm rol oynadı. Prezident İlham Əliyev və Prezident Donald Tramp arasında qarşılıqlı məktublar, təbriklər və müxtəlif mövzularda aparılan siyasi yazışmalar iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafına verilən əhəmiyyəti göstərirdi. Hər iki lider enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq, regional sabitlik və beynəlxalq tərəfdaşlıq məsələlərinin vacibliyini dəfələrlə vurğulamışdı. Vaşinqton görüşü zamanı səsləndirilən fikirlər də qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə xidmət edən mühüm siyasi mesajlar kimi diqqəti cəlb etdi.

Azərbaycan ilə Ermənistan arasında davamlı sülhün əldə olunması yalnız iki ölkə üçün deyil, bütün region üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Uzun illər davam etmiş qarşıdurmadan sonra sabitliyin bərqərar olması iqtisadi münasibətlərin genişlənməsinə, beynəlxalq investisiyaların artmasına, yeni logistika marşrutlarının açılmasına və regional inteqrasiyanın güclənməsinə şərait yarada bilər. Bununla yanaşı, humanitar əlaqələrin inkişafı, sərhəd bölgələrinin sosial-iqtisadi dirçəlişi və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın genişlənməsi üçün də yeni perspektivlər formalaşır”, - deyə İctimai Birliyin sədri bildirib.

Son illərdə regionda baş verən dəyişikliklərin Cənubi Qafqazın siyasi xəritəsində yeni mərhələnin formalaşdığını göstərdiyini vurğulayan G.Axundova Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri daxilində suverenliyinin tam təmin olunmasının tarixi ədalətin bərpası kimi qiymətləndirildiyini qeyd edib. “Bunun ardınca başlayan diplomatik proseslər isə yeni regional əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına xidmət edir. Bu baxımdan Vaşinqtonda keçirilən Zirvə Görüşü təkcə növbəti diplomatik tədbir deyil, Cənubi Qafqazın gələcək inkişaf trayektoriyasına təsir göstərə biləcək mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu gün artıq regionun gələcəyindən danışarkən təkcə keçmiş münaqişələr deyil, həm də yeni iqtisadi imkanlar, nəqliyyat dəhlizləri, enerji əməkdaşlığı və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıq məsələləri ön plana çıxır. Bu isə göstərir ki, sülh prosesi yalnız siyasi məqsəd deyil, həm də uzunmüddətli inkişaf strategiyasının ayrılmaz hissəsidir. Qarşıdakı illərdə imzalanmış sənədlərin praktiki icrası, əldə olunan razılaşmaların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi və qarşılıqlı etimadın daha da möhkəmləndirilməsi Cənubi Qafqazın sabit, təhlükəsiz və iqtisadi cəhətdən daha rəqabətqabiliyyətli regiona çevrilməsində mühüm rol oynaya bilər”, - deyə QHT sədri əlavə edib.