Qlobal antireytinq - karbon emissiyasında liderlik edən ölkələr
Bakı, 5 may, AZƏRTAC
Son on ildə qlobal enerji sektorunda inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar arasında dərin uçurum yaranıb. Avropa və Asiyadakı sənaye nəhəngləri qazıntı yanacaqlarından istifadəni azaltdıqları halda, sənayesi sürətlə inkişaf edən ölkələr karbon izi artımının rekord həddini nümayiş etdirir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, “Our World in Data” analitik resursunun məlumatlarına və “Global Carbon Budget” hesabatına görə, 2014-cü ildən 2024-cü ilə qədər qazıntı yanacaqlarından və müvafiq sənayedən karbon qazı emissiyalarında dəyişikliklərin təhlili ən sürətli artımın Asiyada qeydə alındığını göstərir. Vyetnam tullantılarını 106 faiz artıraraq mütləq lider olub. Ən sürətlə artan karbon izinə malik ilk üç ölkə siyahısına, həmçinin 63,1 faiz artımla İndoneziya və 48,7 faiz artımla Hindistan daxildir. Bu göstəricilərin əsas hərəkətverici qüvvəsi sürətlənmiş sənayeləşmə ehtiyaclarını ödəmək üçün əlçatan enerjiyə artan tələbatdır.
Reytinqin əks tərəfində son on ildə atmosfer tullantılarını əhəmiyyətli dərəcədə azaldan ölkələr var. Emissiyaların azaldılmasında liderlər Birləşmiş Krallıq (-28,7 faiz), Almaniya (-27,8 faiz) və Yaponiya (-23,7 faiz) olub.
Bu ölkələrin uğuru kömürlə işləyən enerji istehsalının sistematik şəkildə dayandırılması və bərpaolunan enerji mənbələrinin (RES) genişmiqyaslı tətbiqi ilə bağlıdır. ABŞ-də də enerjinin daha təmiz yanacaqlara keçidi ilə əlaqədar olaraq 11,3 faizlik azalma (4,9 milyard tona qədər) müşahidə olunub.
Bəzi ölkələrdə qeydə alınan azalmalara baxmayaraq, qlobal iqlim trayektoriyası ən böyük emissiya edənlər tərəfindən müəyyən edilir. Hesabat dövründə Çinin emissiyaları 23,2 faiz artıb. Mütləq ifadədə göstərilən artım 2,3 milyard ton təşkil edib ki, bu da əksər digər böyük iqtisadiyyatların illik emissiyalarını üstələyib.
Dünyanın üçüncü ən böyük emissiya edən ölkəsi olan Hindistan qarışıq dinamika nümayiş etdirir. On il ərzində ümumi artım təxminən 50 faizə çatsa da, 2025-ci ilin artım tempi (pandemiyanın yaratdığı anomal dövr istisna olmaqla) rekord səviyyəyə - cəmi 0,7 faizə düşüb. Ekspertlər bunu ölkədə təmiz enerji sektorunun görünməmiş inkişafı ilə əlaqələndirirlər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, dünyada ümumi istehsal inkişaf etməkdə olan bazarlara doğru dəyişdikcə, iqlim böhranına qarşı qlobal mübarizənin uğuru Vyetnam, İndoneziya və Hindistan kimi ölkələrin aşağıkarbonlu texnologiyaları öz iqtisadi modellərinə inteqrasiya etmək qabiliyyətindən asılı olacaq.
Bütövlükdə, hesabata daxil olan ölkələr qlobal karbon emissiyalarının təxminən 80 faizinə malikdir və bu da onların milli enerji strategiyalarını bütün planetin gələcəyi üçün vacib edir.
Bölmənin digər xəbərləri
