Türkiyədə akademik Kamal Abdulla haqqında yeni nəşr işıq üzü görüb
Bakı, 22 may, AZƏRTAC
Türk Mədəniyyətini Araşdırma İnstitutu akademik Kamal Abdullanın 75 illik yubileyinə həsr olunmuş Türk Dünyası Yazarları I Beynəlxalq Simpoziumunun materiallarından ibarət kitab çap edib. Kitabın redaktorları professor Ahmet Ercilasun və professor İsmet Çetindir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, “Prof.Dr. Kamal Abdulla kitabı” adlı yeni nəşr “Ön söz”, “Dost yazıları” və “Elmi məqalələr” bölmələrindən ibarətdir. Bölmələrdəki məqalələr simpozium iştirakçıları tərəfindən təqdim edilib.
“Dost yazıları” bölməsində Ahmet B.Ercilasunun, Coşkun Akın, Hasene Aydının, Kerime Üstünovanın, Murat Cavlakın, Mustafa Üstünovanın və Şahin Sərdarlının yazıları yer alıb. “Elmi məqalələr” bölməsində isə akademik Nizami Cəfərovun, akademik Muxtar Kazımoğlunun, AMEA-nın müxbir üzvü Rafiq Əliyev və Burak Ekenin, professor Azad Məmmədovun, professor Aygül Hacıyevanın, Fatih Keskinin, Fikrət Türkmənin, İsmet Çetinin, Mario Soldaininin, Bəxtiyar Aslanın, Osman Fikri Sərtkayanın, Rövşən Ramizoğlunun və başqalarının Kamal Abdullanın ədəbi və elmi yaradıcılığı ilə bağlı yazıları dərc olunub.
İsmet Çetin kitaba yazdığı ön sözdə yazır: “Simpoziumun birinci bölməsində Fikrət Türkmen, Kerime Üstünova və Nizami Cəfərov Kamal Abdullanın ədəbi-estetik düşüncə sistemi, qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi və dilçilik sahəsindəki ideyaları haqqında məruzələrlə çıxış ediblər”. Növbəti bölmə iclaslarında akademik Kamal Abdullanın roman, hekayə və teatr yaradıcılığı, onun postmodern estetikasında mifoloji qatlar, zaman və ömür fəlsəfəsi, həmçinin bədii dilin strukturu müxtəlif aspektlərdən təhlil olunub.
Simpoziumda qeyd olunub ki, Kamal Abdulla yaradıcılığı yalnız Azərbaycan ədəbiyyatının deyil, bütövlükdə Türk dünyasının ortaq mənəvi sərvətidir. Onun əsərlərində dil, fəlsəfə və mifologiyanın qovuşduğu unikal yaradıcılıq modeli ədəbiyyat və elmin yeni istiqamətlərinə yol açır. Bu nüfuzlu elmi tədbirdə Azərbaycan Dillər Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Türk Dünyası Araşdırmaları Mərkəzinin müdiri Cəlal İbrahimli də iştirak edib. O, simpozium çərçivəsində müxtəlif ölkələrdən gələn alimlərlə Türk dünyası ədəbiyyatlarının qarşılıqlı öyrənilməsi və mədəni inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi istiqamətində müzakirələr aparıb.
Beynəlxalq elmi simpozium akademik Kamal Abdullanın Türk dünyası miqyasında tanınan elmi və ədəbi şəxsiyyət olduğunu bir daha nümayiş etdirib və Azərbaycan-Türkiyə elmi-mədəni əlaqələrinin inkişafına mühüm töhfə kimi dəyərləndirilib. “Prof.Dr. Kamal Abdulla kitabı”nda akademik Kamal Abdullanın dramaturgiyası haqqında Fatih Keskin “Üzeyir Hacıbəylidən Kamal Abdullaya: “Gülçöhrə xanım və Əsgər ağa” adlı yazısında qeyd edir: “Kamal Abdullanın “Gülçöhrə xanım və Əsgər ağa” adlı pyesində onun öz əsərlərinə açıq və örtülü göndərmələrə rast gəlirik. Pyes bu mənada göndərmələrlə fərqlənir. Əsgər ağa ilə Gülçöhrə xanımın söhbətlərində bunu müşahidə edirik. Fani dünyanın mistik elementlərinə toxunan müəllif “Unutmağa kimsə yox”, “Haralara gətirəcək bizi bu yol?”, “Divar önünə”, “Məni daha gözləmə” kimi şeirləri Əsgərin dilindən ifadə edir.
Kitabda Fikrət Türkmənin “Azərbaycanda fikri-ədəbi oyanış və Kamal Abdulla” yazısı diqqət çəkir. Qeyd olunur ki, Kamal Abdullanın hekayələri, romanları zaman sərhədlərini aşır, dünya ədəbiyyatına nüfuz etməyi bacarır. Kamal Abdulla mifdən yazıya, dilin sintaksisi kimi məsələlərdə zəngin bilik və təcrübəyə istinad edərək, fərqli düşüncəni ortaya qoyur.
Kitabda yer alan növbəti diqqətçəkən yazılardan biri də Naciyə Ata Yıldızın “Kamal Abdulla və Gizli Dədə Qorqud” adlanır. Məqalədə akademik Kamal Abdullanın “Gizli Dədə Qorqud” əsəri ilə bağlı tədqiqatları, araşdırmaları özünəməxsus şəkildə təqdim olunur. Əsərin ideya və süjet xəttinin orijinallığı və estetik həll imkanları önə çəkilir. Qeyd olunur ki, Kamal Abdulla mif və tarix arasında körpü rolunu oynayacaq bir əsər ortaya qoymağı bacarıb. Bu da onu həm yazıçı kimi, həm də alim kimi fərqləndirən amillərdən biridir.
Akademik Nizami Cəfərovun “Akademik Kamal Abdullanın dilçilik görüşləri” yazısında alimin dilçilik elmindəki tədqiqatları, araşdırmaları və akademik fəaliyyəti ilə bağlı ətraflı məlumat verilir. Qeyd olunur ki, akademik Kamal Abdullanın elmi fəaliyyəti gənc tədqiqatçılar üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Xalq şairi Ramiz Rövşənin oğlu, tədqiqatçı-alim Rövşən Ramizoğlunun “Kamal Abdullanın əsərlərində “Su” anlayışının mifoloji və mədəni kökləri” adlı yazısında akademik Kamal Abdullanın əsərlərindəki türk sözlərinin işlənmə yeri və rolu haqqında bəhs olunur. “Yarımçıq əlyazma” və “Sehrbazlar dərəsi” əsərlərində “su” anlayışlarının işlənməsi ilə bağlı maraqlı detallar diqqət çəkir.
Səhər Ərdoğan Çəltik “Kamal Abdullanın pyesləri üzərinə ümumi dəyərləndirmə” adlı yazısında akademik Kamal Abdullanın pyeslərini təhlil edib. Qeyd olunur ki, Kamal Abdullanın pyeslərinin dərinliklərində fəlsəfi mövzular yer alır. “Kim deyir ki, Simurq quşu var imiş” pyesində mifoloji nəsnələrə diqqət çəkilir. Həmin nəsnələrin zaman və məkan anlayışlarında işlənmə incəliyi vurğulanır. Postmodern elementlərə də diqqət çəkən müəllif mətndə bu elementlərin önəmini vurğulayır.
Kitab Kamal Abdulla yaradıcılığının görünən və görünməyən tərəflərinin, elmi fəaliyyətinin alt qatlarındakı zaman və məkan prinsiplərinin, sözün və sirrin sehrli aləminə səyahətin nümunələridir. Bunların bəzilərində Kamal Abdullanı tanıyanlar onu tanımadıqlarına, “tanımayanlar” isə onu tanıdıqları qənaətinə gələ bilər. Bu mənada kitab unikaldır. Kitab bütün varlığı ilə sözə, sirrə və göylərə yol alan bir işığın səyahət xəritəsidir.
Bölmənin digər xəbərləri
