Məryəm Əlizadə: Azərbaycan teatrı zamanla birlikdə addımlamalıdır
Bakı, 5 oktyabr, AZƏRTAC
Azərbaycan çağdaş teatr prosesi yalnız tamaşaların hazırlanması ilə deyil, həm də müasir tamaşaçı ilə emosional və intellektual dialoqun qurulması, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və dünya teatr prosesinə fəal qoşulması ilə əlamətdar olmalıdır.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Əməkdar incəsənət xadimi, sənətşünaslıq elmləri doktoru, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti (ADMİU) professor Məryəm Əlizadə müasir teatrın qarşısında duran əsas məsələlər barədə fikirlərini bölüşərkən deyib.
O, “Azərbaycan Mədəniyyəti-2040” Mədəniyyət Konsepsiyasının qarşıdakı illərdə mədəniyyət siyasətinin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirdiyini, teatr xadimlərinin də bu istiqamətləri dərindən öyrənməli və onların həyata keçirilməsində fəal iştirak etməli olduqlarını xüsusi qeyd edib.
“Azərbaycan teatrının sənətkarlıq-peşəkarlıq baxımından inkişafı elə səviyyəyə çatmalıdır ki, o, dünya teatr məkanına çıxa bilsin. Bunun üçün o, çağdaş dünya teatr prosesini, müxtəlif ölkələrin teatr təcrübəsini öyrənməli, əxz etməli və özündəki boşluqları obyektiv şəkildə müəyyənləşdirərək onların aradan qaldırılması yollarını araşdırıb tapmalıdır. Eyni zamanda, milli-mədəni teatr irsimizi, dəyərlərimizi qoruyaraq onları dünya teatr auditoriyasına layiqincə təqdim etməlidir”, - deyə Məryəm Əlizadə bildirib.
Professorun fikrincə, çağdaş teatrımız, eyni zamanda, Azərbaycan dilinin möhtəşəm, zəngin xəzinəsini qoruyaraq onu səhnədən düzgün səsləndirməli və təqdim etməlidir. Çünki Azərbaycan teatrı öz tarixinin bütün mərhələlərində ana dilimizi qoruyaraq onun yüksək ədəbi dil səviyyəsində tamaşaçıya çatdırılmasında mühüm rol oynayıb. Unutmayaq ki, teatr sənəti Azərbaycan dilinin inkişafında, zənginləşməsində və yaşamasında misilsiz rol oynayır və oynamalıdır.
“Biz səhnədən gözəl və səlis Azərbaycan dilində danışan sənətkarları görmək, dilimizin əsrarəngiz melodiyasını eşitmək istəyirik. Azərbaycan mədəniyyəti bizə miras qalmış zəngin mədəni-mənəvi xəzinəmizdir və bu xəzinənin qorunmasında, gələcək nəsillərə ötürülməsində teatr sənətinin görkəmli sənətkar-şəxsiyyətlərinin və bir də gənc sənətçilərimizin rolu böyükdür”, - deyə o əlavə edib.
M.Əlizadə müasir teatrın inkişafında gənc sənətçilərə etimadın və onların rejissor, aktyor, teatr rəssamı, eyni zamanda, pedaqoq kimi çalışmalarına imkan yaradılmasının vacibliyini vurğulayıb. O, tələbəlik illərindən böyük müəllimləri Cəfər Cəfərov, Tofiq Kazımov, Turan Cavid, Mehdi Məmmədov, İslam İbrahimov və digər görkəmli sənətkarların yaradıcılıq və pedaqoji məktəblərindən bəhrələndiyini və öyrəndiklərini öz tələbələrinə sevə-sevə ötürdüyünü qeyd edib.
Professor bildirib ki, görkəmli sənətkar-pedaqoqların yaradıcılığının öyrənilməsi gənc nəslin formalaşmasına böyük təsir göstərir. Bu gün biz teatr sənəti ilə məşğul olan gənclərimizə - rejissorlara, aktyorlara, teatr rəssamlarına, dramaturqlara eksperimentlər üçün meydan açmalı, onlara səbir və inamla yanaşmalıyıq.
“Bu gün ara-sıra eşidirəm ki, istedadlı gənclər azdır və özlərini ifadə edə bilmirlər. Mən bununla qəti razı deyiləm. Unutmayaq ki, istedad və kütləvilik bir yerdə olan hal deyil. ADMİU-nun da vəzifəsi kütləvi şəkildə istedadlar “istehsal etmək” deyil. Bu gün Universitetimiz gənclərə mükəmməl bilik verir, istiqamətlər göstərir, dünyagörüşlərini formalaşdırır… İstedadı olan tələbə burada cilalanır, biliklərlə silahlanır, mədəni səviyyəsini və dünyagörüşünü artıraraq universiteti bitirir”, - deyə Məryəm Əlizadə vurğulayıb.
O qeyd edib ki, bu gün Azərbaycanda teatr təhsili verən ADMİU dünya teatr məktəblərinin təcrübəsini nümunə götürməklə, tələbələrə peşəkar vərdişlərin aşılanması, onların ilbəil püxtələşməsi, dünya teatrının tarixi ilə yanaşı, Azərbaycan teatr tarixinin öyrənilməsi istiqamətində də çox işlər görür. Bu gün teatr təhsilinin əsas məqsədlərindən biri də gənclərin həm öz milli teatr prosesini və tarixini dərindən tanıması, həm də dünya teatr prosesini öyrənərək anlamasıdır.
Məryəm Əlizadə müasir tamaşaçının dəyişən zövqünün teatrın inkişafına güclü təsir etdiyini diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, hər dövrün öz tamaşaçısı var və teatr bu dəyişiklikləri nəzərə almalıdır. Lakin bu, teatrın yalnız tamaşaçının tələbinə uyğunlaşması demək deyil.
“Teatr ilk növbədə emosional sənətdir və o, öz tamaşaçısı ilə məhz emosiya vasitəsilə intellektual dialoqa girə bilir. Tamaşaçı ilə emosional və intellektual dialoq qurmaq hər zaman teatrın əsas vəzifələrindən biri olub və bu gün də belədir”, - deyə professor bildirib.
Onun fikrincə, teatrın yeni nəsil tamaşaçısını qazanması üçün yaradıcılıq axtarışlarından bir an belə uzaqlaşmaması, gənclərə meydan verməsi və eksperimentlərə, yeni yanaşmalara imkan yaratması vacibdir. Bununla yanaşı, teatr tamaşaçısını da yaxından tanımalıdır.
“Teatr öz tamaşaçısını tanımalı, onun mənəvi-intellektual tələblərini və zövqünü öyrənməlidir. Bu baxımdan teatr sosiologiyasına ehtiyac duyulur”, - deyə M.Əlizadə qeyd edib.
Professor müasir texnologiyaların, internetin və süni intellektin teatr sənətinə təsirinin də qaçılmaz olduğunu bildirib. Onun fikrincə, bu təsir daha çox səhnə texnikası və texnologiyaları sahəsində özünü göstərə bilər. Amma canlı ünsiyyət sənəti olan teatr həmişə yaşayacaq.
“Teatrda tamaşaçı yaradıcılıq prosesinin birbaşa şahidi olur, səhnədəkilərlə eyni anı yaşayır. Buna görə də teatrın canlı sənət kimi öz mahiyyətini qoruyacağına inanıram”, - deyə o vurğulayıb.
Məryəm Əlizadə hesab edir ki, teatrın əsas vəzifələrindən biri yalnız tamaşaçı marağını izləmək deyil, həm də onun estetik zövqünün və təfəkkürünün formalaşmasına təsir göstərmək, onu öz ardınca aparmaq, onun ardınca getməməkdir.
“Beləliklə, teatr tamaşaçı təfəkkürünün və estetik zövqünün yeni zamana uyğun olaraq formalaşmasına təsir göstərməlidir. Teatra gələn tamaşaçı sənət nümunəsi ilə qeyri-sənət arasındakı fərqi görə bilməli və daxilən zənginləşərək teatrı tərk etməlidir. Teatrın əsas gücü isə zamanla birlikdə addımlamaqdır”, - deyə professor əlavə edib.
Müxbir- Lalə Minasazova
Bölmənin digər xəbərləri
