Musiqini öyrətmək və sevdirmək: Pedaqoqun əsl missiyası nədir?
Bakı, 5 oktyabr, AZƏRTAC
Müasir pedaqoq ilk növbədə öz peşəsini və tələbələrini sevməlidir. Çünki müəllimlik yalnız bilik ötürməkdən ibarət deyil. Xüsusilə musiqi təhsilində pedaqoq tələbəyə təkcə ifa texnikasını və nəzəri bilikləri öyrətmir, eyni zamanda onun musiqi zövqünün, düşüncə tərzinin və sənətə münasibətinin formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan Milli Konservatoriyasının nəzdində Sumqayıt Musiqi Kollecinin müəllimi İmran Şəxəliyev bildirib.
Onun sözlərinə görə, müəllim-tələbə münasibətlərində qarşılıqlı hörmət və etimad xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tələbə müəllimin yanında özünü sərbəst hiss etməli, səhv etməkdən və sual verməkdən çəkinməməlidir. Müəllim isə yalnız nöqsanları göstərməklə kifayətlənməməli, gəncin güclü tərəflərini üzə çıxarmağa və inkişaf etdirməyə çalışmalıdır.
“Bəzən tələbənin özündə görə bilmədiyi istedadı müəllim görür. Vaxtında deyilmiş təşviqedici söz, göstərilmiş inam gəncin özünə münasibətini, hətta gələcək həyat yolunu dəyişə bilər. Musiqidə bunun əhəmiyyəti daha böyükdür. Çünki musiqini yalnız qaydalar və texnika ilə öyrətmək mümkün deyil. Tələbə əsəri düzgün ifa etməklə yanaşı, onu hiss etməyi, mahiyyətini anlamağı və dinləyiciyə çatdırmağı bacarmalıdır. Burada müəllimin şəxsi nümunəsi, sənətə sevgisi və tələbə ilə qurduğu mənəvi bağ mühüm rol oynayır”, – deyə İ.Şəxəliyev qeyd edib.
Müəllim bildirib ki, pedaqoq hər bir tələbəyə eyni üsulla yanaşmamalıdır. Gənclərin xarakteri, qabiliyyəti, dünyagörüşü və öyrənmə tempi fərqlidir. Pedaqoqun peşəkarlığı bu fərqləri görmək və hər bir tələbəyə uyğun yanaşma müəyyənləşdirmək bacarığında da özünü göstərir.
Musiqiçi-pedaqoq fəaliyyətinin xüsusiyyətlərindən danışan İ.Şəxəliyev qeyd edib ki, tələbəyə musiqiyə sevgi aşılamaq peşəkar ustalığı öyrətməkdən daha çətindir. Peşəkar bacarıqları müəyyən metodika, ardıcıl məşq və düzgün istiqamətləndirmə ilə formalaşdırmaq mümkün olsa da, musiqiyə sevgi insanın daxilində oyadılmalı olan hissdir.
“Tələbəyə düzgün texnikanı öyrətmək, onun fərdi imkanlarını nəzərə almaq, səhvləri üzərində işləmək və tədricən peşəkar səviyyəyə çatdırmaq uzun və məsuliyyətli prosesdir. Lakin bunun müəyyən sistemi və metodikası var. Musiqiyə sevgi məsələsində isə hazır düstur yoxdur. Hər bir tələbənin musiqini qavraması, hiss etməsi və ona bağlanması fərqlidir. Burada müəllimin şəxsiyyəti və sənətə münasibəti böyük rol oynayır”, – deyə o vurğulayıb.
İ.Şəxəliyevin sözlərinə görə, pedaqoqun məqsədi yalnız yaxşı nəzəriyyəçi və ya ifaçı yetişdirmək deyil. Əsas məqsəd musiqini anlayan, sevən və bu sevgini gələcək nəsillərə ötürə bilən musiqiçi formalaşdırmaqdır: “Peşəkar ustalıq insana necə musiqiçi olmağı öyrədir, musiqiyə sevgi isə ona nə üçün bu sənətlə məşğul olduğunu unutmağa qoymur”.
Gənclərin milli musiqiyə marağının qorunmasının vacibliyindən bəhs edən müəllim bildirib ki, bunun üçün yalnız faktların, tarixlərin və nəzəri anlayışların tədrisi kifayət etmir. Gənclərə həmin biliklərin arxasında dayanan zəngin mədəniyyət, tarixi yaddaş və milli musiqi təfəkkürü də çatdırılmalıdır.
40 ilə yaxın pedaqoji fəaliyyətindən danışan müəllim qeyd edib ki, bu müddət onun üçün sadəcə illərin sayı deyil, həyatının böyük bir hissəsini əhatə edən elmi və pedaqoji yoldur. O, əsasən Azərbaycan xalq musiqisi ilə bağlı fənləri tədris edib, milli musiqinin nəzəri əsaslarını, xüsusilə məqam sistemini gənc nəslə çatdırmağa çalışıb.
İ.Şəxəliyev vurğulayıb ki, bütün bunlarla yanaşı, uzun illər davam edən pedaqoji fəaliyyətinin ən böyük dəyəri tələbələri və onların inkişafını görməkdir. Vaxtilə auditoriyada tələbə kimi qarşısında əyləşən gənclərin bu gün musiqi, elm və pedaqogika sahələrində fəaliyyət göstərməsi, əldə etdikləri bilikləri yeni nəslə ötürməsi ona xüsusi mənəvi məmnunluq verir.
Həyatında və peşəkar fəaliyyətinin formalaşmasında mühüm rol oynamış müəllimlərindən söz açan İ.Şəxəliyev iki pedaqoqu xüsusi ehtiramla xatırlayır. Onlardan biri onun peşə seçiminə, digəri isə elmi fəaliyyətinin istiqamətlənməsinə təsir göstərib.
“Sumqayıt Orta İxtisas Musiqi Məktəbində – indiki Sumqayıt Musiqi Kollecində təhsil aldığım dövrdə mənə musiqi nəzəriyyəsi və harmoniya fənlərini tədris edən Yaşar Mirzəyev musiqi zövqümün formalaşmasına böyük təsir göstərib. O, mənə musiqiyə daha dərindən yanaşmağı, onu sadəcə dinləməyi deyil, anlamağı və təhlil etməyi öyrətdi. Düşünürəm ki, musiqini gələcək peşəm və həyat yolum kimi seçməyimdə onun müstəsna rolu olub.
Konservatoriya illərində isə mərhum musiqişünas alim Məmmədsaleh İsmayılovun mənim üçün xüsusi rolu olub. O, Üzeyir Hacıbəylidən məqam nəzəriyyəsi üzrə dərs almış və bu böyük elmi məktəbin ənənələrini davam etdirən alimlərdən idi. Məmmədsaleh müəllim mənə Azərbaycan milli məqam nəzəriyyəsinin incəliklərini öyrətməklə yanaşı, bu sahəyə tədqiqatçı gözü ilə baxmağı da aşıladı. Konservatoriyanı bitirərkən onun elmi rəhbərliyi ilə hazırlayıb müdafiə etdiyim diplom işi sonrakı elmi fəaliyyətimin əsasını qoydu və milli musiqimizin nəzəri problemlərinin araşdırılması istiqamətində gələcək yolumu müəyyənləşdirdi”, – deyə müəllim bildirib.
İ.Şəxəliyev əlavə edib ki, müəllimlərindən yaddaşında qalan yalnız konkret söz və məsləhətlər deyil, onların elmə, musiqiyə və pedaqoji fəaliyyətə münasibətidir: “Onlardan öyrəndiyim ən mühüm dərs budur ki, musiqini öyrənmək yalnız nəzəri biliklərə yiyələnmək deyil. Musiqini anlamaq, duymaq, araşdırmaq və daim öz üzərində işləmək lazımdır. Bu gün çoxillik pedaqoji təcrübəmə dayanaraq daha yaxşı anlayıram ki, yaxşı müəllimin təsiri auditoriya ilə bitmir. Bu təsir bəzən insanın bütün peşə yolunu istiqamətləndirir və illər sonra onun öz tələbələrinə münasibətində yaşamaqda davam edir".
Müxbir – Günel Alıyeva
Bölmənin digər xəbərləri
