Uitkof Moskvaya səfər edir: Bunun arxasında nə dayanır və tərəflər hansı siqnalları gözləyirlər?
Moskva, 1 dekabr, AZƏRTAC
ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkof dekabrın 2-də Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşmək üçün Moskvaya səfər edəcək. Rusiya tərəfi təsdiqləyib ki, danışıqlar günün ikinci yarısında işgüzar formatda keçiriləcək. Kreml bildirir ki, səfər Ukrayna üzrə mümkün sülh planı ilə bağlı davam edən müzakirələr fonunda ABŞ-ın mövqeyini qiymətləndirməyə yönəlmiş növbəti təmas mərhələsi kimi dəyərləndirilir.
Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskovun sözlərinə görə, ABŞ-ın hazırladığı və “Tramp planı” kimi tanınan layihə hazırda Moskvanın danışıqlar üçün əsas kimi nəzərdən keçirməyə hazır olduğu yeganə substantiv sənəddir. Putin də Bişkekdə keçirilmiş mətbuat konfransında qeyd etmişdi ki, Moskva bu materialları gələcək sülh sazişi üçün mümkün baza kimi görür: “Ümumilikdə razıyıq ki, bu, gələcək razılaşmaların əsası kimi qəbul oluna bilər”, – deyə o bildirib, amma hələlik yekun qərarların olmadığını da vurğulayıb.
Amerikalı investor Uitkof bu il Tramp administrasiyası tərəfindən “həssas sülh missiyaları” üzrə xüsusi nümayəndə statusu alıb. O, faktiki olaraq ABŞ Prezidentinin Rusiya üzrə şəxsi emissarına çevrilib. Son bir ildə Uitkof dəfələrlə Putin və onun ətrafı ilə, o cümlədən Kreml daxilində görüşlər keçirib. Bu görüşlərdə həm məhbus mübadiləsi, həm də mümkün nizamlanmanın ümumi konturları müzakirə olunub.
Cari ilin payızından bəri Uitkofun adı mediada “Trampın Ukrayna üzrə sülh planı” kimi təqdim edilən 28 bəndlik sənədlə sıx əlaqələndirilir. Məlumatlara görə, ilkin variant Ukraynanın NATO-ya qəbul edilməsindən imtina edilməsini, müəyyən ərazi güzəştlərini, ordunun və xarici hərbi kontingentin məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tuturdu. Noyabrda sənəd yenidən işlənərək Cenevrədə aparılmış məsləhətləşmələrdən sonra bəndlərin sayı təxminən 19-a endirilib, ən həssas ifadələr isə yumşaldılıb. Avropa mətbuatı yazır ki, yenilənmiş variantdan Ukraynanın NATO-dan imtinası və atəşkəs rejimi əldə olunana qədər ərazi güzəştlərinin açıq şəkildə qeyd edilməsi kimi tələblər çıxarılır, bu məsələlər danışıqların növbəti mərhələlərinə ötürülür.
Rusiya ekspertləri Uitkofun səfərini indikator xarakterli hesab edirlər. Politoloqların fikrincə, ABŞ ilk növbədə Moskvanın gələcək müzakirələr üçün hansı təklifləri daha ciddi qəbul edə biləcəyini anlamağa çalışır. Bir sıra rusiyalı mütəxəssislər vurğulayırlar ki, səfər daha çox kəşfiyyat xarakteri daşıyır və mümkün danışıqların real parametrlərini dəqiqləşdirməyə yönəlib.
Moskvada da bu səfər müxtəlif səviyyələrdə keçirilmiş bir sıra müzakirələrdən, o cümlədən Rusiya və ABŞ-ın güc strukturlarının nümayəndələrinin Əbu-Dabidəki təmaslarından sonra ABŞ-ın niyyətlərini dəqiqləşdirmək imkanı kimi qiymətləndirilir. Analitiklərin fikrincə, Rusiya tərəfi üçün iki məqam prinsipialdır: ABŞ-ın ilkin planın əsas bəndləri üzrə mövqeyinin tam aydınlığı; gələcək sənədlərin dağınıq informasiya siqnalları şəklində deyil, rəsmi şəkildə təqdim olunacağına dair təminatlar.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, sabahkı görüşün nəticəsi olaraq tərəflər “konstruktiv fikir mübadiləsi” haqqında ehtiyatlı, pozitiv açıqlamalarla kifayətlənə və sənəd üzərində işi davam etdirmək barədə razılığa gələ bilərlər. Kəskin irəliləyiş gözlənilmir, lakin müşahidəçilərin bir qisminin fikrincə, nə Moskva, nə də Vaşinqton hazırkı mərhələdə müzakirələrin tam dayanmasını istəyir.
Fəridə Abdullayeva
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Moskva
Bölmənin digər xəbərləri
