Astronomlar kosmosda indiyədək görünməmiş ən böyük partlayışı aşkar ediblər
Bakı, 12 may, AZƏRTAC
Astronomlar kosmosda indiyədək görünməmiş ən böyük partlayış olduğunu bildiriblər. Bu partlayış fövqəlnova kimi tanınan hər hansı qeydə alınmış partlayan ulduzdan 10 dəfədən çox parlaqdır və üç ildən çox davam edib. Bu müddət adətən bir neçə ay ərzində görünən parlaq fövqəlnovalardan daha uzundur. Alimlər ehtimal edirlər ki, partlayış böyük bir qaz buludunun qara dəlik tərəfindən udulması nəticəsində baş verib.
AZƏRTAC BBC telekanalına istinadla xəbər verir ki, kosmik fəzadakı parıltı ilk dəfə 2020-ci ildə Kaliforniyadakı “Zwicky Transient Facility” tərəfindən avtomatik olaraq aşkar edilib və qeydə alınıb. Astronomlar bu məlumatları bir ildən sonra araşdırıblar. Onlar hadisəni “AT2021lwx” adlandırıb, lakin məsafə çox uzaq olduğundan, onun parlaqlığını hesablamaq mümkün olmayıb.
Ötən il Sauthempton Universitetindən Filip Vaysermanın başçılıq etdiyi bir qrup hadisənin işığını təhlil edib və onun məsafəsini hesablamağa nail olub. Bu, 8 milyard işıq ilidir. Vayserman fenomenin parlaqlığını belə təsvir edib: “Aman Tanrım, biz düşündük ki, bu, hədsizdir!” Onun rəhbərlik etdiyi qrup bu qədər parlaq bir partlayışa nəyin səbəb ola biləcəyi ilə bağlı versiya irəli sürməkdə çətinlik çəkib. Elmi ədəbiyyatda bu qədər parlaq və uzun müddət davam edən bir partlayışı izah edə biləcək heç bir şey yox idi. Vayserman deyib: "Fövqəlnovalar və gelgitlərin pozulması hadisələrinin çoxu onların yoxa çıxmasından əvvəl yalnız bir neçə ay davam edir. Bir kosmos hadisəsinin iki ildən çox davam etməsi çox qeyri-adi idi."
Astronomlar hesab edirlər ki, partlayış böyük bir qaz buludunun nəticəsidir, ehtimal ki, bizim Günəşimizdən minlərlə dəfə böyükdür və sonda superkütləli qara dəlik tərəfindən udulub. Bu, kosmosda şok dalğaları göndərəcək və qara dəliyi əhatə edən nəhəng bir üzük dairəsi kimi buludun həddindən artıq qızdırılan qalıqlarını buraxacaq. Bütün qalaktikaların ürəyində nəhəng qara dəliklər olduğu düşünülür. Alimlər hesab edirlər ki, bu cür güclü partlayışlar qalaktikaların mərkəzində baş verir. Ola bilər ki, bu hadisələr olduqca nadir olsa da, o qədər enerjilidir ki, onlar qalaktikaların mərkəzlərinin zamanla necə dəyişdiyini göstərən əsas proseslərdir.
Kral Astronomiya Cəmiyyətinin icraçı direktorunun müavini Robert Masseyin sözlərinə görə, indi bu kimi daha böyük partlayışlar üçün axtarışlar davam edir.
Bölmənin digər xəbərləri
