Azərbaycan İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının əhəmiyyətli üzvünə çevrilir
Bakı, 29 aprel, Rabil Kətanov, AZƏRTAC
Müasir dünyada regional xarakter daşıyan beynəlxalq təşkilatların əhəmiyyətinin artması müşahidə olunur. Eyni coğrafi məkanda yerləşən dövlətlərin sərhəd və milli yaxınlığı əməkdaşlıq üçün geniş perspektivlər açır. Sərhədyanı regionların inkişafı, beynəlxalq ticarətə inteqrasiya, nəqliyyat və tranzit sahələrdə əməkdaşlıq iqtisadi inkişafa, mehriban qonşuluğa və fövqəladə vəziyyətlərdə qarşılıqlı yardıma geniş imkanlar yaradır. İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına (İqƏT) bu prizmadan yanaşdıqda qurumun təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün üzv dövlətlər üçün mühüm olduğu anlaşılır.
İqƏT 1985-ci ildə Türkiyə, İran və Pakistanın əməkdaşlığı ilə yaradılmış hökumətlərarası təşkilatdır. Bu təşkilatın həlledici məqsədi dayanıqlı iqtisadi inkişafa nail olmaq, ticarəti təşviq etmək, dünya iqtisadiyyatına inteqrasiya etmək və səmərəli nəqliyyat sistemini inkişaf etdirməkdən ibarət olub. Müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan təşkilata 1992-ci ildə qoşulub. Azərbaycanla yanaşı Mərkəzi Asiya respublikaları da yeni iqtisadi modelə keçid ilə əlaqədar olaraq region dövlətləri ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələri qurmaq naminə İqƏT-ə üzv olublar. Hazırda təşkilatda Azərbaycan, Türkiyə, İran və Pakistan ilə yanaşı Əfqanıstan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Tacikistan, Türkmənistan da təmsil olunur.
Azərbaycan İqƏT tərkibində həm geosiyasi həm də iqtisadi baxımdan aparıcı dövlətdir. Azərbaycanın irəli sürdüyü və beynəlxalq əhəmiyyətə malik olan layihələrdə İqƏT dövlətləri də iştirak edirlər. Cənub Qaz Dəhlizi, “Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi”, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu, Orta Dəhliz və digər layihələr İqƏT dövlətlərinin iştirakı ilə həyata keçirilir. İqƏT-ə üzv olan ölkələrdə ümumilikdə 550 milyon əhali yaşayır. Bu o deməkdir ki, təşkilat həm region, həm də istehlakçı potensialı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. 550 milyonluq istehlakçısı olan təşkilatın böyük perspektivi var. Onun üzvləri arasındakı illik ticarət dövriyyəsi 76 milyard dollara çatır. Rəqəmlər göstərir ki, təşkilata üzv olan ölkələr həm onun daxilində, həm də qarşılıqlı əlaqə və ticarətdə mühüm çəkiyə malikdirlər.
Azərbaycanın İqƏT-ə üzvlüyü ölkənin iqtisadi və geosiyasi potensialını regionda daha geniş şəkildə tətbiq etməsinə imkan yaradıb. Xüsusilə enerji sektorunda Azərbaycanın zəngin neft və qaz ehtiyatları təşkilat üzvləri üçün enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) və Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələr İqƏT regionunda enerji resurslarının nəqli və paylanması sahəsində əməkdaşlığın əsasını təşkil edir. Bu layihələr təkcə Azərbaycanın iqtisadi inkişafına töhfə verməyib, həm də İqƏT üzvü olan digər ölkələr üçün enerji bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirib. Azərbaycanın bu layihələrdə lider mövqeyi təşkilat daxilində onun nüfuzunu artırıb və iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni perspektivlər açıb.
Nəqliyyat və logistika sahəsində də Azərbaycan İqƏT-in əsas tərəfdaşlarından birinə çevrilib. Ölkənin Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafında oynadığı rol regionda ticarət və iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsinə xidmət edir. Xüsusilə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti və Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı kimi layihələr İqƏT ölkələri arasında mal və xidmətlərin sərbəst hərəkətini asanlaşdırır. Azərbaycanın bu infrastruktura sərmayə qoyması və nəqliyyat şəbəkələrinin modernləşdirilməsinə verdiyi dəstək təşkilatın ticarət potensialını artırmağa kömək edir. Bu layihələr həm də İqƏT-in “İpək yolu”nun bərpası kimi qlobal təşəbbüslərinə uyğun gəlir və regionun dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyasını sürətləndirir.
Ticarət sahəsində Azərbaycan İqƏT-in Ticarət və İnvestisiya Palatası (ECO CCI) vasitəsilə üzv ölkələr arasında ticarət maneələrinin aradan qaldırılmasına və qarşılıqlı investisiya imkanlarının artırılmasına dəstək verib. İqƏT çərçivəsində azad ticarət sazişlərinin hazırlanması və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi kimi təşəbbüslər Azərbaycanın iqtisadi maraqlarına xidmət edir. Ölkənin ixrac potensialı, xüsusilə qeyri-neft sektorunda, İqƏT bazarlarında genişlənməyə imkan yaradır. Kənd təsərrüfatı məhsulları, sənaye malları və turizm sektoru Azərbaycanın İqƏT ölkələri ilə ticarət əlaqələrində mühüm yer tutur.
İqƏT-in dövlət başçılarının Aşqabadda keçirilən zirvə görüşündə çıxış edən Prezident İlham Əliyev deyib: “İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sonuncu Zirvə Toplantısında mən həmkarlarıma Zəngəzur dəhlizi haqqında məlumat vermişdim. Bu gün deyə bilərəm ki, Zəngəzur dəhlizi reallığa çevrilir. Bu yeni nəqliyyat infrastrukturu Şərq-Qərb və Şimal-Cənub dəhlizlərinin önəmli hissəsinə çevriləcək. Əminəm ki, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv ölkələr bu dəhlizdən istifadə edəcəklər”.
Prezident İlham Əliyev təşkilata üzv ölkələrin daha sıx əməkdaşlığı və iqtisadi inkişafa nail olması üçün yeni təşəbbüs irəli sürdü. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi bu təşəbbüs üzv dövlətlərin Avropa ilə ticarət əlaqələrinin, investisiya yatırımının artımına səbəb olacaq.
Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində torpaqlarını erməni işğalından azad etməsi regionda yeni siyasi və iqtisadi reallıqların yaranmasına səbəb oldu. Bu reallıqlar yeni tranzit yolların çəkilməsinə, ticarətin genişlənməsinə, üzv dövlətlərdə yeni iş yerlərinin yaranmasına, regional təhlükəsizliyin güclənməsinə böyük imkanlar yaradıb. Bu istiqamətdə işlər davam edir və İqƏT dövlətləri artıq tranzit marşrutlardan istifadə edirlər.
İqƏT-in 17-ci Zirvə görüşünün Xankəndidə keçiriləcəyi nəzərdə tutulub. Bu tədbirə də Azərbaycanın uğurla ev sahibliyi edəcəyinə şübhə yoxdur. Zirvə görüşündə Azərbaycanın regionda yaratdığı siyasi reallıqlar müzakirə olunacaq və İqƏT üzvləri arasında əməkdaşlıq əlaqələrinin daha də inkişaf etməsi üçün əsaslı zəmin yaradılacaq.
Bölmənin digər xəbərləri
