Azərbaycan mediası: islahatlar, milli maraqlar və qlobal informasiya məkanında yeni mərhələ
Bakı, 22 iyul, AZƏRTAC
Müasir dövrdə media təkcə informasiya yayan vasitə deyil, həm də dövlətin, cəmiyyətin və milli maraqların qorunmasında mühüm strateji institutlardan biridir. Rəqəmsallaşmanın sürətləndiyi, süni intellekt texnologiyalarının informasiya mühitini köklü şəkildə dəyişdirdiyi, dezinformasiyanın qlobal təhlükəyə çevrildiyi bir zamanda hər bir ölkə güclü və peşəkar media qurmağa çalışır. Azərbaycan da son illərdə həyata keçirdiyi ardıcıl islahatlarla milli medianın hüquqi, iqtisadi və institusional əsaslarını möhkəmləndirməyə xüsusi diqqət yetirib.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Jalə Əliyeva söyləyib.
Deputat bildirib ki, Konstitusiyada təsbit olunmuş söz və mətbuat azadlığı prinsipi ölkədə media fəaliyyətinin əsas hüquqi dayağıdır. Bu prinsip yalnız hüquqi norma kimi deyil, həm də demokratik cəmiyyət quruculuğunun vacib elementlərindən biri kimi dövlət siyasətində öz əksini tapır. Məhz bu yanaşma nəticəsində medianın müasir çağırışlara uyğun inkişafı istiqamətində ardıcıl addımlar atılıb, qanunvericilik bazası yenilənib, media institutlarının fəaliyyəti daha sistemli şəkildə təşkil olunub.
“Son illərdə jurnalistlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində görülən tədbirlər də dövlətin media siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Kütləvi informasiya vasitələrinə göstərilən maliyyə dəstəyi, media nümayəndələrinin fəxri adlarla təltif olunması, peşə fəaliyyətinin stimullaşdırılması və xüsusilə Media Reyestrinə daxil olan jurnalistlərin güzəştli ipoteka kreditlərindən istifadə hüququ əldə etməsi bu sahəyə verilən önəmin göstəricisidir. Belə addımlar jurnalist peşəsinin nüfuzunun artırılmasına, peşəkar medianın formalaşmasına və informasiya təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Media subyektlərinə tətbiq edilən vergi güzəştləri də milli medianın iqtisadi dayanıqlığının gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər nəticəsində media fəaliyyətindən əldə olunan gəlirlərin müəyyən müddətə vergidən azad edilməsi, reklam gəlirləri və dövlət dəstəyi hesabına ayrılan vəsaitlərin güzəştlərə cəlb olunması media qurumlarının maliyyə imkanlarını genişləndirib. Bu isə öz növbəsində rəqabətqabiliyyətli milli media məhsullarının hazırlanmasına, yeni texnologiyaların tətbiqinə və informasiya bazarının inkişafına əlavə stimul yaradır”, - deyə Milli Məclisin deputatı diqqətə çatdırıb.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan mediasının ən böyük sınaqlarından biri isə Vətən müharibəsi dövrü oldu. 44 günlük müharibə zamanı jurnalistlər informasiya cəbhəsində böyük məsuliyyət nümayiş etdirərək, Ermənistanın dezinformasiya kampaniyalarına qarşı operativ və faktlara əsaslanan informasiya siyasəti həyata keçirdilər. Cəbhə bölgəsində çalışan media nümayəndələri təkcə xəbərləri çatdırmır, həm də Azərbaycanın haqlı mövqeyinin dünya ictimaiyyətinə təqdim edilməsində mühüm rol oynayırdılar. Bu gün də postmünaqişə dövründə Qarabağda aparılan bərpa-quruculuq işləri, “Böyük Qayıdış” Proqramı və regionda yaranan yeni reallıqların beynəlxalq auditoriyaya çatdırılmasında Azərbaycan mediası fəal iştirak edir.
Müasir dövrdə milli informasiya resurslarının gücləndirilməsinin xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyini söyləyən Jalə Əliyeva deyib: “Sosial media platformalarının sürətlə inkişaf etdiyi, süni intellekt texnologiyalarının xəbər istehsalına təsir göstərdiyi bir şəraitdə peşəkar jurnalistikanın rolu daha da artır. Operativliklə yanaşı, informasiyanın dəqiqliyi, etibarlılığı və məsuliyyət prinsipləri əsas meyar olaraq qalır. Azərbaycan mediasının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri də dezinformasiyaya qarşı effektiv mübarizə aparmaq, media savadlılığını artırmaq və cəmiyyəti etibarlı informasiya ilə təmin etməkdir.
Bu istiqamətdə beynəlxalq əməkdaşlıq da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ilə Türkiyə arasında media sahəsində strateji əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu iki qardaş ölkənin informasiya təhlükəsizliyi sahəsində birgə fəaliyyətini yeni mərhələyə yüksəldib. Birgə Media Platforması çərçivəsində təcrübə mübadiləsi, beynəlxalq dezinformasiyaya qarşı koordinasiyalı mübarizə, televiziya və kino layihələri, peşə hazırlığı proqramları və ortaq kommunikasiya strategiyası Türk dünyasının informasiya məkanında əməkdaşlığını daha da gücləndirir”.
O bildirib ki, Azərbaycanın media diplomatiyasının mühüm platformalarından birinə çevrilən Şuşa Qlobal Media Forumu da bu siyasətin uğurlu nəticələrindən hesab edilə bilər: “Artıq ənənə halını alan forum dünyanın müxtəlif ölkələrindən jurnalistləri, ekspertləri və media rəhbərlərini bir araya gətirərək qlobal informasiya gündəliyinin ən aktual mövzularının müzakirəsinə imkan yaradır. 2026-cı ildə keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumunda medianın sülhün təşviqində rolu, həqiqətin bərpası, ictimai etimadın gücləndirilməsi, süni intellekt dövründə media etikası və dezinformasiyaya qarşı beynəlxalq əməkdaşlıq kimi məsələlərin geniş müzakirə olunması Azərbaycanın bu sahədə beynəlxalq dialoq mərkəzinə çevrildiyini göstərir”.
Bu gün Azərbaycan mediası artıq təkcə ölkədaxili informasiya məkanının iştirakçısı deyil, həm də qlobal informasiya mühitində milli maraqları müdafiə edən mühüm platformadır. Qarşıdakı dövrdə rəqəmsallaşma, süni intellektin imkanlarından səmərəli istifadə, media savadlılığının yüksəldilməsi, peşəkar jurnalistikanın inkişafı və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi bu sahənin əsas inkişaf istiqamətləri olacaq.
“Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycanda həyata keçirilən media islahatları yalnız jurnalistika sahəsinin inkişafına deyil, eyni zamanda demokratik institutların möhkəmlənməsinə, milli informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunmasına və ölkənin beynəlxalq informasiya məkanındakı mövqeyinin güclənməsinə xidmət edir. Güclü, peşəkar və məsuliyyətli media isə müasir Azərbaycanın inkişaf strategiyasının ayrılmaz tərkib hissəsi kimi ölkənin gələcək uğurlarında da mühüm rol oynamağa davam edəcək”, - deyə Jalə Əliyeva fikrini yekunlaşdırıb.