AZƏRBAYCAN PREZİDENTİ İLHAM ƏLİYEVİN YEKUN NİTQİ
- Bilirsiniz, hər şey ölkənin iqtisadi potensialına bağlıdır. Əgər maliyyə imkanı yoxdursa, heç bir iş görmək mümkün deyildir. Nə qədər yaxşı layihə olsa, nə qədər yaxşı ixtira, yaxud yeni texnologiya olsa, əgər biz bunu praktikada, həyatda tətbiq etmiriksə, bunun mənası itir. Bilirsiniz ki, dünyada elm çox sürətlə inkişaf edir, yerində durmur, yeni texnologiyalar tətbiq olunur. Əgər inkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsinə nəzər salsaq görərik ki, onlar daha çox elmin hesabına inkişaf edirlər. Harada elm, yeni texnologiya varsa, inkişaf edirsə, orada iqtisadi inkişaf da mövcuddur. Ona görə biz bu sahəyə çox böyük diqqət göstərməliyik. Azərbaycanın çox gözəl və zəngin elmi potensialı var, yaxşı bilikli, qabaqcıl alimləri var. Sadəcə olaraq, gərək biz indiki vəziyyətdə, Azərbaycanın iqtisadi cəhətdən güclənən dövründə elmə daha çox diqqət göstərək, mövcud olan problemlərin aradan qaldırılması üçün praktik addımlar ataq. Mən sizin təşəbbüsünüzü dəstəkləyirəm. Təklif verin, hansı məsələ lazımdırsa, biz onu həll edək, maliyyə cəhətdən də dəstəkləyək.
Mən keçən il Xaçmaz rayonunda olarkən Xanarx kanalının tikintisi ilə tanış oldum və həqiqətən gördüm ki, yüksək texnologiya tətbiq edilir. Bəlkə də Azərbaycanda ilk dəfədir ki, bu səviyyədə kanallar tikilir. Bu, sözün əsil mənasında kanaldır. Bütün texnoloji parametrlər gözlənilir və bu kanal əbədi olacaqdır. Buna nə korroziya, nə də torpağın şoranlaşması - heç biri təsir etməyəcəkdir. Çünki əsaslı tikilir. Belə olan halda, əlbəttə, maliyyə imkanlarımız artdıqca, gərək bu məsələlərə daha ciddi yanaşaq.
Yenə də demək istəyirəm ki, bu, əsas məsələlərdən biridir. İnfrastruktur layihələri, su, elektrik enerjisi, qaz təchizatı, yolların salınması növbəti illərdə bizim üçün prioritet məsələlər olacaqdır. Ona görə mən bu gün istədim ki, biz iki layihəni müzakirə edək. Çünki bu iki layihə mövcuddur. Samur-Abşeron kanalı artıq neçə ildir ki, tikilir və böyük işlər görülübdür, amma çox işlər də görülməlidir, bunların maliyyə mənbələri yoxdur. Ona görə, biz gərək qərar qəbul edək ki, bunu hansı vəsait hesabına edəcəyik. Digər layihə, sadəcə, bir nəzəriyyə idi, uzun illər idi ki, müzakirə olunurdu. Bunun elmi cəhətdən kifayət qədər əsasları var idi. Amma biz gərək bunu əməli cəhətdən də sınayaq. Ona görə göstəriş verildi ki, quyular qazılsın və orada ehtimal olunan böyük həcm dəqiqləşdirilsin və sınaqdan keçsin. Bir müddət işləsin ki, görək debitlər bu səviyyədə qalacaq, yoxsa qalmayacaq.
Bu layihələrin həyata keçirilməsi ilə Bakının, Sumqayıtın, ümumən Abşeronun və digər rayonların su problemi həll olunmalıdır. Hər iki layihə təxminən 2008-2009-cu illərdə başa çatmalıdır. Bunu etmək üçün bütün texniki imkanlar var. Azərbaycanda texnika var, gözəl mütəxəssislər var, iş təcrübəsi var və indi maliyyə imkanlarımız da var.
Mən yenə deyirəm, düzdür, büdcəmiz artır, amma bizim ehtiyaclarımız da artır. Ölkə inkişaf etdikcə qarşımıza yeni məsələlər çıxır, həm sosial sahədə, həm iqtisadi sahədə, həm də infrastruktur sahəsində həlli tələb olunan yeni problemlər çıxır. Biz onların hamısını həll edəcəyik. Amma su əsas məsələdir, su həyat deməkdir. Bizim insanlarımız gərək yaxşı, keyfiyyətli su içsinlər, insan orqanizminə yararlı su içsinlər. Hər iki layihə bunu təmin edəcəkdir. Ona görə, mən hesab etdim ki, biz gərək yığışaq. Artıq gələn ilin büdcəsi müzakirə olunur. İstədim ki, bizim bu görüşümüz büdcə təsdiq olunanadək keçirilsin ki, gələn ilin büdcəsində bunu nəzərdə tutaq. Eyni zamanda, Dövlət Neft Fonduna da göstəriş verildi. Neft Fondunun icraçı direktoru da burada iştirak edir. Bir müddət əvvəl mən ona tapşırıq verdim ki, bu məsələ ilə bağlı öz təkliflərini versin və biz artıq praktiki işlərə başlayaq: Samur-Abşeron kanalının tikintisinin davam etdirilməsi, böyük su anbarının tikintisi və kanalın Bakıya qədər qalan hissəsinin tikintisi, bir də Oğuz-Qəbələ zonasından çəkiləcək kəmərin texniki-iqtisadi əsaslandırılmasının hazırlanması və əməli işlərin başlanması.
Hökumətə də tapşırıq verirəm ki, bu məsələlər bir daha araşdırılsın və təklif hazırlansın. Biz gələn ilin büdcəsində imkan daxilində bunları nəzərdə tutaq. Əlbəttə, 2007-2008-ci illərdə maliyyə imkanlarımız daha da geniş olacaq və bunların hamısını edəcəyik. Bir daha demək istəyirəm ki, görülən və görüləcək işlərin təməlində 1990-cı illərin ortalarında başlanmış iqtisadi islahatlar, iqtisadi siyasət dayanır. Məhz o illərdə Azərbaycanın indiki və gələcək inkişaf strategiyası işlənildi və tətbiq olunmağa başladı.
Yenə də Heydər Əliyevin neft strategiyasına qayıdıram. Əgər 1994-cü ildə o çətin, ağır şəraitdə “Əsrin müqaviləsi” imzalanmasaydı, Azərbaycana milyardlarla dollar sərmayə qoyulmasaydı, indi bu işlərin heç birini görmək mümkün olmayacaqdı. Çünki biz bunları nəyin hesabına görə bilərdik? Azərbaycan nə o illərdə heç bir yerdən yardım alıb, nə də indi alır. Heç bir ölkədən heç bir maliyyə dəstəyi görmür. Əlbəttə, beynəlxalq maliyyə qurumlarının ayırdıqları kreditlər bizə çox kömək edir. Amma o pullar gələcəkdə qaytarılmalıdır. Bir neçə ildən sonra biz onları qaytarmağa başlayacağıq.
Əgər bu güclü iqtisadi potensial yaranmasaydı, biz nə su kəməri çəkə bilərdik, nə elektrik stansiyaları tikə, nə də yol sala bilərdik. Nəzərə alsaq ki, indi biz böyük inkişafın başlanğıcındayıq, Azərbaycanı necə gözəl perspektivlər gözlədiyini təsəvvür etmək olar.
2006-cı ildən başlayaraq Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri istismara veriləcəkdir. 2006-cı ildə Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri də işə düşəcəkdir. Azərbaycanın qeyri-neft sektoru inkişaf edəcəkdir. Çünki bunların bir-biri ilə bilavasitə əlaqəsi var. Regionlarda işlər yaxşı gedir. Yüz minlərlə yeni iş yeri açılıbdır. Yəni ölkəmiz çox gözəl perspektivlərə malikdir. Bütün işləri vaxtlı-vaxtında görmək bizdən asılıdır. Əgər biz bu il vəsait ayırmasaq, deməli, məsələ bir il uzanacaq, yubanacaqdır. Deməli, su kəmərləri, kanallar 2008-2009-cu illərdə yox, 2010-2011-ci illərdə istismara veriləcəkdir. O vaxta qədər əhali neyləsin?! O vaxta qədər əhali artacaq, yeni müəssisələr yaranacaq, yeni evlər tikiləcəkdir.
Siz deyirsiniz ki, çoxlu fərdi evlər tikilib. Bu da inkişafın əlamətidir. Biz deyə bilmərik ki, ev tikmə. İmkanı var, pulu var, şəraitini yaxşılaşdırmaq istəyir, ev tikir. İndi görün, 2008-ci ilə kimi nə qədər ev tikiləcəkdir. Onların hamısı işıq, su, qaz tələb edir. Ona görə biz indidən başlamalıyıq ki, o vaxta qədər bu işləri görək. Uzun illər ərzində Azərbaycanda nə su, nə işıq problemi, nə də başqa problem olmamalıdır. Biz bunu təmin etməliyik. Bu, bizim borcumuzdur. Bilirsiniz, bu, hansısa hədiyyə deyil, hansısa xeyriyyəçilik deyildir. Dövlətin, hökumətin borcudur ki, insanları lazım olan infrastrukturla təmin etsin. Su da olmalıdır, istənilən yerdə kranı açanda su gəlməlidir. Hər bir evdə işıq da olmalıdır, qaz da olmalıdır və olacaqdır. Bunu etmək üçün bizim bütün imkanlarımız var və artır. Siyasətimiz var, iradəmiz var. Ona görə mən deyəndə ki, iqtisadi potensialı gücləndirmək lazımdır, əlbəttə, bu məqsədi daşıyır. Gələn ilin büdcəsi də artacaq, 2007-ci ilin büdcəsi daha da böyük olacaq və qarşıda duran bütün məsələlər öz həllini tapacaqdır.
Ona görə mən hesab edirəm ki, bu müşavirədən sonra əməli işlərə başlamalıyıq. Bütün hazırlıq işləri görülməlidir, təkliflər verilməlidir, qərar qəbul olunmalıdır və tezliklə işlərə başlamalıyıq. Sizə bu işləri görmək üçün uğurlar arzulayıram. Əminəm ki, bu işləri yüksək dünya standartlarına cavab verən səviyyədə görəcəksiniz. Sağ olun.