Azərbaycan yaşıl urbanizasiya modelinin regional nümunəsini formalaşdırır – ŞƏRH
Bakı, 25 may, AZƏRTAC
XXI əsr urbanizasiya əsri kimi xarakterizə olunur və şəhərlər artıq təkcə yaşayış məkanı deyil, iqtisadi gücün, innovasiya potensialının və sosial inkişafın əsas mərkəzlərinə çevrilib. Müasir dövrdə ənənəvi “beton iqtisadiyyatı” modeli öz aktuallığını tədricən itirir və onun yerini yaşıl urbanizasiya konsepsiyası tutur.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında İqtisadi Araşdırmalar Elmi-Tədqiqat İnstitutunun direktor müavini iqtisad elmləri doktoru, professor Zahid Məmmədov bildirib.
Professor qeyd edib ki, BMT və Dünya Bankının məlumatlarına əsasən, qlobal ÜDM-in 80 faizdən çoxu şəhərlərdə formalaşır. Bununla yanaşı, urbanizasiya prosesi ekoloji problemlər, karbon emissiyalarının artması, enerji resurslarına təzyiq, nəqliyyat sıxlığı və həyat keyfiyyətinin zəifləməsi kimi çağırışlar da yaradır. Onun sözlərinə görə, uzun illər iqtisadi inkişafın əsas göstəricilərindən biri tikinti sektorunun genişlənməsi və infrastruktur layihələrinin həcmi olub. Lakin bu model zamanla yaşıl ərazilərin azalması, ətraf mühitə təsirin güclənməsi və sosial balansın pozulması kimi nəticələr doğurub.
Zahid Məmmədov vurğulayıb ki, müasir urbanizasiya artıq “daha çox tikinti” deyil, “daha yüksək həyat keyfiyyəti” prinsipinə əsaslanır: “Yaşıl urbanizasiya modeli resurslardan səmərəli istifadəni, alternativ enerji mənbələrinin tətbiqini, karbon emissiyalarının azaldılmasını, yaşıl zonaların genişləndirilməsini, rəqəmsal idarəetmənin tətbiqini və insan mərkəzli şəhər inkişafını nəzərdə tutur. Burada əsas məqsəd qısamüddətli iqtisadi artım deyil, uzunmüddətli dayanıqlı rifahın təmin edilməsidir”. O qeyd edib ki, bu transformasiya sənaye iqtisadiyyatından postindustrial inkişaf modelinə keçidi ifadə edir. Yeni yanaşmada şəhərlər istehsal mərkəzindən daha çox innovasiya, sosial münasibətlər, elm və texnologiya platformasına çevrilir.
Professor dünyanın bir sıra şəhərlərində tətbiq olunan yaşıl urbanizasiya nümunələrinə də toxunub. Onun sözlərinə görə, Kopenhagen karbon neytral şəhər modeli, Sinqapur isə “ağıllı şəhər” və “yaşıl şəhər” yanaşmalarının inteqrasiyası ilə fərqlənir. Amsterdam və Stokholmda isə yaşıl texnologiyalar artıq iqtisadi artımın mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. “Azərbaycan da urbanizasiya siyasətində yeni mərhələyə daxil olub. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən layihələr yaşıl urbanizasiya modelinin praktik tətbiqi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası elan olunması bu istiqamətdə strateji qərardır”, - deyə o vurğulayıb.
Zahid Məmmədov diqqətə çatdırıb ki, Zəngilan rayonunun Ağalı kəndində reallaşdırılan “Ağıllı kənd” layihəsində günəş enerjisi sistemləri, rəqəmsal idarəetmə, enerji effektiv yaşayış infrastrukturu və innovativ kənd təsərrüfatı texnologiyaları tətbiq olunur. Ağdam şəhərinin yeni Baş planında isə yaşıl nəqliyyat, rəqəmsal həllər və ekoloji təhlükəsizlik prioritetlər kimi müəyyən edilib.
Professor əlavə edib ki, Şuşada tarixi irsin qorunması ilə müasir urbanizasiya prinsiplərinin uzlaşdırılması da bu yanaşmanın tərkib hissəsidir. Zahid Məmmədovun fikrincə, gələcəyin şəhərləri daha çox bina ilə deyil, insanların sağlamlığı, təhlükəsizliyi və həyat keyfiyyəti ilə rəqabət aparacaq. O qeyd edib ki, Azərbaycanın “Ağıllı şəhər”, “Yaşıl enerji zonası” və dayanıqlı inkişaf layihələri ölkənin yaşıl urbanizasiya fəlsəfəsinin regional nümunəsini formalaşdırmaq istiqamətində addımlar atdığını göstərir.
Müxbir - Pərvanə Qafarova
Bölmənin digər xəbərləri
