Bu gün Ümumdünya Su Monitorinqi Günüdür
Bakı, 18 sentyabr, AZƏRTAC
2003-cü ildən etibarən hər il sentyabrın 18-i Ümumdünya Su Monitorinqi Günü və ya Ümumdünya Su Keyfiyyətinin Monitorinqi Günü kimi qeyd olunur.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Amerika Təmiz Su Fondunun təşəbbüsü ilə təsis edilən bu ekoloji bayram indi planetin su ehtiyatları problemləri haqqında ictimaiyyətin məlumatlılığının artırılmasına və çirklənmədən mühafizədə iştiraka yönəlmiş məlumat və maarifləndirici proqrama çevrilib. Proqram insanlara yerli su obyektlərinin vəziyyətinin əsas monitorinqini özləri həyata keçirməyə imkan verir və Su Ətraf Mühit Federasiyası və Beynəlxalq Su Assosiasiyası tərəfindən dəstəklənir.
Ümumdünya Su Monitorinqi Gününün əvvəlcə ABŞ Konqresi tərəfindən Təmiz Su Aktının qəbul edildiyi tarix - 1972-ci il oktyabrın 18-i şərəfinə oktyabrın 18-də qeyd edilməsi planlaşdırılırdı. Həmin sənəd ölkənin su ehtiyatlarının bərpası və mühafizəsi məsələlərini həll edir. Ancaq zaman keçdikcə bayram populyarlıq qazandı və digər ölkələrdə keçirilməyə başladı. Buna görə də, 2007-ci ildən bəri, ilin bu vaxtında su hövzələrində, sututarlarda su donan ölkələrin iştirakını asanlaşdırmaq üçün onun tarixi bir ay əvvələ köçürüldü.
Bu günün ənənəvi tədbiri insanların həyatı və canlı orqanizmlər üçün keyfiyyətini və təhlükəsizliyini qiymətləndirmək üçün planetin müxtəlif su hövzələrindən su nümunələrinin götürülməsidir. Maraqlananlar yerli çaylarda, göllərdə və digər mənbələrdə suyun keyfiyyətini müəyyən etmək üçün bir sıra sadə sınaqlar keçirməyə və nəticələri Ümumdünya Su Monitorinqi Günü internet saytında dərc etməyə dəvət olunur. Üstəlik, sınaq müddəti 22 Mart Ümumdünya Su Günündə başlayır.
Hər il daha çox insan Su Monitorinqi Gününün qeyd edilməsində iştirak edir. Ümumdünya Su Monitorinqi Günü saytının məlumatına görə, 2011-ci ildə Günün tədbirlərində 77 ölkədən 340 min insan iştirak edib. Bu gün dünyanın 150 ölkəsindən 1,8 milyon insan öz su obyektlərinə nəzarət edir. Sadə testlər dəsti ilə həm böyüklər, həm də uşaqlar yaxınlıqdakı su obyektlərinin keyfiyyətini, o cümlədən suyun temperaturunu, turşuluğunu (pH), şəffaflığı və həll olunmuş oksigeni yoxlaya bilərlər. Nəticələr daha sonra Ümumdünya Su Monitorinqi Gününün veb-saytı vasitəsilə bütün dünya üzrə iştirakçı icmalarla paylaşılır.
Su elə bir elementdir ki, onsuz Yer üzündə həyat mümkün olmaz. İnsan orqanizminin dörddə üçü sudan ibarətdir. Suyun keyfiyyətinə dair tələblər insanları patogen bakteriya və viruslardan qorumağa imkan verir, ona görə də onun keyfiyyətinə diqqət yetirmək öz sağlamlığı və uzunömürlülüyü haqqında düşünən planetin hər bir sakini üçün vacib vəzifədir.
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi ölkə ərazisində xüsusilə də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda kompleks şəkildə monitorinqlər həyata keçirilir.
Təəssüf ki, ölkəmiz transsərhəd çayların çirkləndirilməsi problemindən əziyyət çəkir. Ən çox çirklənməyə məruz qalan çaylarımızdan biri olan Oxçuçayda iki ildən çoxdur ki, monitorinqlər aparılır. Mütəmadi olaraq nümunələr götürülərək laboratoriyada analiz olunur. Nəticəyə əsasən onu demək olar ki, Oxçuçay mütəmadi olaraq ağır metallarla çirklənməyə məruz qalır. Çayın suyunun tərkibində dəmir, manqan və bir çox ağır metalların miqdarı dəfələrlə yolverilən qatılıq həddini ötüb. Kimyəvi analizlərlə yanaşı, bioindikatorlara görə də Oxçuçayın qiymətləndirilməsi aparılıb. Bioindikatorlara görə çayda polisaprob orqanizmlər üstünlük təşkil etdiyindən çirkli çay kimi qiymətləndirilib. Buna səbəb Ermənistan ərazisindən dağ sənaye mədən və filiz saflaşdırma kombinatlarından, həmçinin məişət tullantı sularının təmizlənmədən Oxçuçaya axıdılmasıdır.
Bu azmış kimi Ermənistanın Azərbaycanla sərhəddə iri metallurgiya zavodu tikmək istəməsi Araz çayında fəlakətlə nəticələnə bilər. Təəssüf ki, dünya birliyi Ermənistanın Azərbaycana qarşı törətdiyi ekoloji terroru da görmək istəmir, vandalizmi dayandırmaq üçün həmin ölkəyə təzyiq göstərmir. Lakin Azərbaycan Ermənistanın dağıdıcı siyasətinə və ətraf mühitə qənim kəsilən əməllərinə son verilənədək mübarizəsini davam etdirəcək.
Bölmənin digər xəbərləri
