CƏNUBİ QAFQAZDA QAÇQIN VƏ MƏCBURİ KÖÇKÜNLƏRİN VƏZİYYƏTİNƏ DAİR MƏRUZƏ DİNLƏNİLMİŞDİR
Azərbaycan parlamentinin nümayəndə heyətinin üzvü Bəxtiyar Əliyev AZƏRTAC-ın müxbirinə müsahibəsində demişdir:
- Bu məruzə Avropa Şurası tərəfindən Cənubi Qafqazda qaçqın və məcburi köçkün problemləri ilə bağlı qəbul edilmiş qətnamənin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar hazırlanmışdır.
Məruzəçi, Latviyadan olan deputat Boris Çleviç komitə üzvlərinə hazırladığı məruzəyə dair məlumat vermişdir. Lakin onun məlumatı Azərbaycan nümayəndə heyətinin qəti etirazına səbəb olmuşdur. Ona görə ki, 2002-ci ildə qəbul olunmuş qətnamədə Ermənistan hökumətindən tələb edilmişdi ki, Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində heç kimi yerləşdirə bilməz və yerləşdirməməlidir. Digər tərəfdən azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkünlərin öz yerlərinə qayıtmaq hüququ var və onlar doğma torpaqlarına qaytarılmalıdırlar. Məruzədə bu məsələlər öz əksini tapmamışdır.
Nəhayət, AŞPA 2005-ci ilin yanvar ayında keçirilmiş sessiyasında Dağlıq Qarabağ problemi ilə əlaqədar xüsusi qətnamə qəbul etmişdir. Həmin qətnamədə bir daha Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərinin 20 faizini işğal etdiyi göstərilmiş, işğalçı qüvvələrin həmin ərazilərdən tezliklə çıxarılması, qaçqın və məcburi köçkünlərin öz yurdlarına qaytarılması tələb olunmuşdur.
Təəssüflər olsun ki, B.Çileviçin hazırladığı və müzakirəyə təqdim etmək istədiyi məruzədə bu məsələlər öz əksini tam tapmamışdır. Yalnız bunlarla bağlı məsələlər üstüörtülü şəkildə qeyd olunmuşdur.
Doğrudur, məruzədə vaqon və çadır şəhərciklərində məskunlaşmış qaçqın və köçkünlərin yaşayış şəraitini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə, kənardan heç bir humanitar yardım olmadan Azərbaycan hökumətinin öz vəsaiti hesabına hər cür şəraiti olan yeni qəsəbələr salındığı qeyd edilmişdir. Amma qaçqın və məcburi köçkünlüyü yaradan səbəblər məruzədə açıqlanmamışdır. Qəbul edilmiş qətnaməyə uyğun olaraq, Ermənistan işğal etdiyi əraziləri tezliklə azad etməli, qaçqın və məcburi köçkünlər öz yerlərinə qaytarılmalıdırlar. Problemin həlli yolu da məhz bundan ibarətdir. Ona görə də, bu məsələləri əhatə etmədiyindən məruzə gündəlikdən çıxarılmış, məruzənin Azərbaycan və Ermənistan nümayəndə heyətləri ilə birlikdə onu yenidən nəzərdən keçirməsi qərara alınmışdır. Hətta Ermənistan nümayəndə heyətinin rəhbəri Tiqran Torosyan Azərbaycan deputatının iradlarına haqq qazandırmış, məruzədə kobud səhvlərə yol verildiyini qeyd etmiş və hər iki ölkənin nümayəndə heyətinin iştirakı ilə məruzəyə yenidən baxılması barədə təklifi dəstəklədiyini bildirmişdir. O göstərmişdir ki, AŞPA-nın qəbul etdiyi qətnaməyə qarşı çıxmaq qeyri-mümkündür və qətnamə icra olunmalıdır.
Beləliklə, məruzənin qətnamə layihəsi Avropa prinsiplərinə uyğun olaraq Azərbaycanla bağlı həqiqətləri tam əks etdirən şəkildə yenidən hazırlanacaq və komitənin müzakirəsinə çıxarılacaqdır.