COP28 iqlim sammitində neft-qaz sektorunun gələcəyi müzakirə ediləcək
Bakı, 27 noyabr, AZƏRTAC
Qlobal neft-qaz sənayesinin gələcəyi bu ayın sonunda Dubayda başlayacaq BMT-nin iqlim sammiti çərçivəsində əsas müzakirə mövzularından biri olacaq.
AZƏRTAC xəbər verir ki, sammit ərəfəsində Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) qazıntı yanacaqların gələcəyi ilə bağlı yeni hesabatı dərc olunub. Həmin hesabatı şərh edən Agentliyin rəhbəri Fatih Birol bildirib ki, neft-qaz sektorunun aparıcı şirkətləri və hasilatçı ölkələr iqlim böhranına töhfə vermək və ya "bu həllin bir hissəsi olmaq" arasında seçim etməlidir. Onun sözlərinə görə, qazıntı yanacağı şirkətləri bərpa olunan enerjiyə qlobal investisiyaların yalnız 1 faizinə sahibdir. "Sənayenin barışmalı olduğu narahatedici həqiqət ondan ibarətdir ki, uğurlu təmiz enerji keçidləri neft və qaza daha az tələbat yaradır ki, bu da qazıntı yanacaqları hasilatının zamanla azaldılması deməkdir. Bu vəziyyətdən çıxış yolu yoxdur”,- deyə F.Birol vurğulayıb.
Builki iqlim sammitinə dünyanın ən böyük neft hasilatçısı olan ölkələrdən biri - Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ev sahibliyi etməsi də maraq doğurur. COP28-ə sədrik edəcək naziri Sultan Əl Cabir karbon tutma və saxlama kimi tanınan texnologiyaya üstünlük verdiyi üçün tənqidə məruz qalıb. Karbonun tutulması elektrik stansiyalarında qazıntı yanacaqlarının yandırılması nəticəsində yaranan CO2-nin böyük hissəsinin atmosferə emissiyasını dayandırır və ya onu təkrar istifadə edir, yaxud yerin altında saxlayır. Amma bu proses bahalıdır və ilkin mərhələdədir.
Bəzi tənqidçilər deyirlər ki, qazıntı yanacağı istehsalçıları neft və qaza arxalanmağa davam etmək üçün həmin texnologiyadan istifadə etməyə ümid edirlər. Fatih Birol bununla bağlı bildirib ki, dünyanın iqlim məqsədlərinə çatmaq üçün “ağlasığmaz dərəcədə böyük miqdarda karbon tutulması tələb olunur və bu, bir illüziyadır.
Hesabatda bildirilir ki, cari neft və qaz istehlakına əsaslanaraq, təsirləri məhdudlaşdırmaq üçün əsas hədd kimi görünən sənayedən əvvəlki səviyyədən 1,5 dərəcə Selsidən çox yüksələn temperaturun qarşısını almaq üçün dünya təxminən 32 milyard ton karbon tutmalı və ya çıxarmalı olacaq. Amma bu texnologiyaları gücləndirmək üçün lazım olan elektrik enerjisinin miqdarı bu gün bütün dünyanın elektrik tələbatından çox olacaq. Hazırda dünyada hər il cəmi 45 milyon ton karbon tutulur. Neft və qaz sənayesi karbon tutma və saxlama sahəsində ən böyük investorlardan biridir, lakin bərpa olunan enerjiyə kifayət qədər sərmayə qoymadığı üçün hesabatda ağır tənqidlərə məruz qalıb.
BEA-nın məlumatına görə, dünyanın bütün təmiz enerji investisiyaları təxminən 1,8 trilyon dollar məbləğində qiymətləndirilir. Lakin qazıntı yanacağı istehsalçıları bunun yalnız 1faizini və ya 18 milyard dollarını təmin ediblər, sərmayənin qalan hissəsi isə hökumətlər və digər sənayelərdən gəlir.
Qazıntı yanacağı sənayesi 2022-ci ildə 5 trilyon dollar gəlir əldə etdiyini bildirib ki, bu da rekord məbləğdir. Həmçinin bu ilin əvvəlində BP və “Shell” rekord mənfəət əldə etdikdən sonra neft hasilatını azaltmaq üzrə əvvəlki öhdəliklərini geri götürüblər.
Fatih Birol BBC-yə müsahibəsində deyib ki, o, ayrı-ayrı ölkələrlə bağlı şərh verməyəcək, lakin bu gün elan edilən hər hansı yeni qazıntı yanacağı layihələri "yalnız iqlim riskləri ilə deyil, həm də biznes riskləri ilə" üzləşəcək, çünki həmin neft 7-8 ildən sonra bazara çıxacaq və o zaman qlobal neft istehlakı azalacaq.
Bölmənin digər xəbərləri
