İndiki dövrdə “infodemiya” pandemiya qədər təhlükəlidir
Qahirə, 15 aprel, AZƏRTAC
Dünyada COVID-19 pandemiyasına qarşı mübarizənin davam etdiyi bir şəraitdə ən azı onun qədər təhlükəli olan “infodemiya” (yanlış informasiyaların yayılması) da ölkələrə və cəmiyyətlərə ciddi təhlükə törədir. Sosial şəbəkələrdə istər yeni növ koronavirusla bağlı, istərsə də iqtisadi-sosial fəsadlara səbəb olan məlumatların ictimailəşdirilməsi artıq bir sıra beynəlxalq təşkilatlar, dövlət xadimlərinin haqlı narahatlığına səbəb olub. Dünya Səhiyyə Təşkilatı dəfələrlə “infodemiya” ilə bağlı müraciətlər yayıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreşin bəyanatında İkinci Dünya müharibəsindən sonra bəşəriyyətin üzləşdiyi ən böyük çağırış olan koronavirus pandemiyasının tüğyan etdiyi bir vaxtda “təhlükəli yanlış informasiya epidemiyası”nın fəsadlarında önə çəkilir. “İnterneti təhlükəli konspirasiya nəzəriyyələri bürüyüb. Nifrət dolu bu məlumatlar virus kimi yayılır, təşviş doğurur və insanları təhqir edir”, - deyə bəyanatda vurğulanır. Baş katib sosial media şirkətlərini COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar yazılan statuslarda kin və nifrət doğuran feyk xəbərlərin qarşısını almağa, insanları elmi əsaslara söykənən məlumatlara və rəsmi informasiyalara etibar etməyə çağırıb. “Gəlin birlikdə yalanların və absurd məlumatların qarşısını alaq”, - deyə A.Quterreş bəşəriyyətə çağırış edib.
Təəssüf ki, yanlış informasiyalar təkcə sosial şəbəkələr deyil, həmçinin mətbuat vasitələri, hətta bəzən nüfuzlu media orqanları tərəfindən də yayılır. Ötən ay Misir hökuməti dünyanın ən mötəbər sayılan KİV-dən biri - “The Guardian” qəzetinin müxbirinin koronavirusla bağlı yalan məlumat yaydığına görə akkreditasiyasını ləğv etmiş, “Nyu-York Times” qəzetinin büro rəhbərinə isə xəbərdarlıq məktubu göndərmişdi. Bundan başqa, İraq Prezidenti Bərham Saleh də aprelin 14-də CNN telekanalında Kristian Amanpura müsahibəsində “Reuters” informasiya agentliyinin onun ölkəsində koronavirusla bağlı yanlış informasiya yaydığını və bu səbəbdən İraq Mətbuat İdarəsinin agentliyin müxbirinin akkreditasiyasını ləğv etdiyini bildirib.
“Statista.com” portalının məlumatında bildirilir ki, koronavirusun ən çox yayıldığı ölkələrdən biri olan İtaliyada pandemiya ilə əlaqədar yayılan informasiyaların 7,3 faizi yalan məlumatlar olub. Bu feyk xəbərlər həm KİV-lərdə, həm də sosial şəbəkələrdə yer alıb.
“İnfodemiya” adlandırılan yeni bəlanın qlobal iqtisadi-sosial fəsadları da geniş müzakirə mövzusudur. Belə ki, ərzaq ehtiyatı, maliyyə problemləri, o cümlədən valyuta məzənnələri ilə bağı şübhəli proqnozlar bəzi ölkələrdə ciddi təbəddülatlara səbəb olub. Mağazalarda rəflərin boşaldılması, valyutadəyişmə məntəqələrində uzun növbələr, ABŞ və Kanada kimi varlı ölkələrdə əhalinin supermarketlərə kütləvi axın etməsi məhz “infodemiya” ilə bağlıdır.
Dünyada baş verən bütün bu proseslərin fonunda Azərbaycan hakimiyyətinin düşünülmüş və təmkinli siyasəti təqdirəlayiqdir. Belə ki, KİV-lər və əhali yalnız Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın məlumatlarına istinad və etibar edir, cəmiyyət görülən tədbirlər və koronavirusla bağlı vəziyyət haqqında dəqiq informasiya ilə təmin olunur.
Azərbaycan hökuməti ölkədəki iqtisadi-sosial vəziyyətə də tam nəzarət edir. Milli valyutamız, manatın məzənnəsi ilə sosial şəbəkələrdə yayılan yanlış məlumatları və proqnozları şərh edən dövlət başçısı İlham Əliyev 2020-ci ilin birinci rübünün sosial-iqtisadi yekunlarına həsr olunan videokonfrans şəklində keçirilən müşavirədə çıxışı zamanı deyib: “İndi koronavirus pandemiyası geniş vüsət alan kimi, bəzi ölkələrin milli valyutaları tənəzzülə uğradı, ancaq hazırda Azərbaycanda bunun heç bir əsası yoxdur. Bizim kifayət qədər resurslarımız var və dövlət orqanlarının nümayəndələri bu məsələ ilə bağlı açıqlamalar vermişdilər. Ancaq bəzi adamlar şayiə yaydılar, bəzi adamlar panikaya qapıldılar. Biz valyuta bazarında dərhal fəallıq gördük və dollara tələbat artdı. İlkin mərhələdə böyük həcmdə dolların satışı da nəzərdə tutuldu. Amma sonra gördülər ki, makroiqtisadi vəziyyət sabitdir, manatın vəziyyəti sabitdir və indi bu ajiotaj yoxdur. Ona görə Azərbaycan vətəndaşlarından artıq dərəcədə xahiş edirəm, şayiələrə uymasınlar, inanmasınlar”.
Digər tərəfdən, “infodemiya” konkret ölkələrə qarşı çirkin niyyətlərini həyata keçirmək istəyən müəyyən beynəlxalq təşkilatlar və qurumlar tərəfindən də geniş yayılır. Karantin rejimini pozanlara qarşı inzibati məsuliyyət tədbirlərinin tətbiq edilməsini siyasiləşdirmək, bunun əsasında ölkəmizə qarşı geniş kampaniya aparmaq istəyənlərə, xüsusən AŞPA-nın Azərbaycan üzrə məruzəçilərinə cavabında isə Prezident İlham Əliyev vurğulayıb: “Azərbaycan xalqı hər şeyi yaxşı görür. Görür ki, bunların çirkin bəyanatlarının arxasında heç də Azərbaycanda demokratiya, insan haqlarının qorunması məsələsi dayanmır. Azərbaycanı qaralamaq, şantaj etmək, nüfuzdan salmaq, beləliklə, ölkəmizin maraqlarına zərbə vurmaq bu qurumun məqsədidir”.
Bütün bu proseslərin fonunda görünən odur ki, BMT və digər beynəlxalq təşkilatlar, habelə hökumətlər koronavirus pandemiyası kimi ağır bir dövrdə yanlış informasiyaların, virusdan daha sürətlə yayılan və fəsadları ondan heç də az olmayan “infodemiya”nın nəticələrini təhlil edərək müəyyən tədbirlər görəcəklər.
Oqtay Bayramov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Bölmənin digər xəbərləri
