Tarix və coğrafiya iki dost və mehriban millət arasında çox böyük bağlılıqlar yaratmışdır. Bu bağlılıqlar siyasi şəxslərin üzərinə çox böyük məsuliyyət qoyur ki, biz siyasi, iqtisadi, mədəni və sair sahələrdəki əməkdaşlığı daha da genişləndirək və möhkəmləndirək. Bizim münasibətlərimizin təminatı müştərək tariximiz, dinimiz və müştərək mədəniyyətimizdir. Bizim sərhədlərimiz qarşılıqlı təhlükəsizliyimizi və inkişafımızı bir-birinə bağlayır.

Mən bu gün hörmətli Prezidentlə görüşümüzdə qeyd etdiyim kimi, bir daha deyirəm ki, İran-Azərbaycan sərhədləri sülh, dostluq və qardaşlıq sərhədləridir. Biz Azərbaycan Respublikasının təhlükəsizliyini və inkişafını özümüzün təhlükəsizliyimiz və inkişafımız hesab edirik. Bunu bir daha bəyan edirəm ki, hər iki ölkənin yüksək səviyyəli siyasi rəhbərliyinin münasibətlərimizin inkişafına böyük iradəsi vardır.

Bu gün imzalanan sənədlərin sayı və müxtəlif sahələri əhatə etməsi onu göstərir ki, bizim münasibətlərimiz bütün istiqamətlərdə inkişaf edəcəkdir. Biz buna əminik, elə bir mövzu yoxdur ki, müzakirələr və məsləhətləşmələr yolu ilə həll olunmasın. Münasibətlərimizi bütün istiqamətlərdə inkişaf etdirəcəyik və Allahın köməyi ilə yaxın zamanlarda Azərbaycan Respublikasının Təbriz şəhərində baş konsulluğunun açılmasının şahidi olacağıq. Mən inanıram ki, bu gün imzalanan sənədlər siyasi, iqtisadi və mədəni münasibətlərimizdəki inkişafı daha da genişləndirəcəkdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin və onun komandasının mənə göstərdiyi yüksək qonaqpərvərliyə görə minnətdarlığımı bildirirəm. Azərbaycan xalqına və hökumətinə dərin təşəkkürümü çatdırıram. Azərbaycan xalqının ümummilli lideri mərhum Heydər Əliyevin istəyi var idi ki, Azərbaycan-İran münasibətləri bütün sahələrdə inkişaf etsin. Bu, onun davamçıları, yəni bizlər tərəfindən həyata keçirilir və keçiriləcəkdir. Əminəm ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev siyasi bacarığı və idarəçilik qabiliyyəti ilə Azərbaycanı gün-gündən daha da inkişaf etdirəcəkdir.

X X X

Sonra Prezidentlər jurnalistlərin suallarına cavab verdilər.

SUAL: Hörmətli cənab Prezident Əliyev, İran İslam Respublikası Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri və imzalanan sənədlərdən sonra Azərbaycan-İran münasibətlərinin gələcəyini necə görürsünüz?

İLHAM ƏLİYEV: Mən qeyd etdim ki, biz bu səfərə çox böyük əhəmiyyət veririk. Biz İranla Azərbaycan arasında olan münasibətlərə böyük önəm veririk. İran bizim üçün qonşu, dost ölkədir. Çox istəyirik ki, iki ölkə arasında olan münasibətlər daha da inkişaf etsin və bütün sahələrdə daha da güclənsin.

Bu gün imzalanmış sənədlər iki tərəfin siyasi iradəsini ifadə edir. Eyni zamanda, sənədlərin böyük əməli-praktiki əhəmiyyəti vardır. Enerji mübadiləsi sazişi, Naxçıvana İrandan təbii qazın ötürülməsi, Bakı-Astara yolunun yenidən qurulması və digər məsələlər bu sazişlərdə öz əksini tapıbdır. Əminəm ki, bu sazişlərin icrası nəticəsində iki ölkə, xalqlarımız bir-birinə daha da yaxın olacaqlar. Beləliklə, İranla Azərbaycan arasında münasibətlər yeni pilləyə qalxacaqdır. Biz bunu arzulayırıq. Əminəm ki, bu sazişlər bu arzuya çatmaq üçün gözəl zəmin yaradır.

SUAL: Mənim sualım İran Prezidentinədir. Cənab Prezident, ölkələrimiz arasında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində, o cümlədən İslam Konfransı Təşkilatında və digər qurumlarda uğurlu əməkdaşlıq edirlər. Bu əməkdaşlığın gələcəyi barədə nə deyərdiniz?

MƏHƏMMƏD XATƏMİ: Qeyd olunduğu kimi, bizim ikitərəfli münasibətlərimizdən əlavə, beynəlxalq və regional təşkilatlar çərçivəsində də Azərbaycan-İran əməkdaşlığı mövcuddur. O cümlədən İslam Konfransı Təşkilatı çərçivəsində. Təqribən bir aydan sonra həmin təşkilata üzv olan ölkələrin dövlət başçılarının zirvə toplantısı keçiriləcəkdir. Mən belə düşünürəm ki, region ölkələri, o cümlədən müsəlman ölkələri arasında müştərək problemlər, məsələlər vardır. Bunların birgə əməkdaşlıq nəticəsində aradan qaldırılmasına nail olmaq mümkündür. Xüsusilə, biz İslam Konfransı Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığımızı genişləndirməklə, islam dünyasının problemlərinə və məsələlərinə birgə münasibət bildirməklə qarşıya çıxan məsələlərin həllinə nail ola bilərik.

Birgə inkişaf bütün islam ölkələrinin müştərək məsələsidir. Biz gərək birlikdə əməkdaşlıq edək. Xüsusilə də islam dininin elmə, biliyə və inkişafa verdiyi önəmli rola görə əməkdaşlıq etməliyik. Bu gün islam dünyasında səhv və ifrat hərəkətlər baş verir və bu hərəkətlərə görə başqa ölkələr islam dünyasını ittiham edirlər. Biz gərək İslam Konfransı Təşkilatı çərçivəsində sübut edək ki, islam dini sülh, əmin-amanlıq, təhlükəsizlik və inkişafın tərəfdarıdır.

Biz islam dünyasındakı bacı və qardaşlarımızın çəkdikləri əzab-əziyyətə biganə qala bilmərik. Bu sıradan biz Fələstin və İraqda müsəlman bacı-qardaşlarımızın çəkdikləri əzab-əziyyətlərə biganə qalmamalıyıq və bunlara qarşı öz münasibətimizi bildirməliyik. Biz belə düşünürük ki, Fələstin xalqının öz ədalətli haqqına çatması və orada sülhün bərpa olunması üçün əməkdaşlıq edilməlidir. İslam Konfransı Təşkilatının istəyi bundan ibarətdir ki, İraqda xalq hakimiyyəti qurulsun və xalqın seçdiyi demokratik bir hökumət yaradılsın.

Bizim İƏT çərçivəsindəki əməkdaşlığımızın səviyyəsi çox yüksəkdir. Ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə müsbət nəticələrə çatacağıq.

SUAL: Bu gün təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığa dair sənəd imzalandı. Ümumiyyətlə, ölkələrimiz arasında bu sahədə əməkdaşlıq və Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyin təmin olunması istiqamətində birgə əməkdaşlıq barədə Prezident Əliyevin fikirləri necədir?

İLHAM ƏLİYEV: İmzalanan sənəd böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu, bizə imkan verəcək ki, təhlükəsizlik məsələlərində səylərimiz daha da güclənsin və əlaqələndirilsin. Biz çox istəyirik ki, bölgədə sülh, əmin-amanlıq olsun. Amma əfsuslar olsun ki, hələlik regionda buna nail ola bilmirik. Region üçün, bölgədə təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün ən böyük maneçilik törədən problem Ermənistanın Azərbaycana təcavüzüdür. Bu təcavüzün nəticəsində Azərbaycan torpaqlarının 20 faizi işğal edilib və 1 milyondan artıq azərbaycanlı qaçqın, köçkün vəziyyətinə düşübdür.

Ermənistanın bu işğalçı siyasəti müasir dünyada gedən proseslərlə ziddiyyət təşkil edir. Ermənistan tərəfindən edilən bu təcavüz, əlbəttə, çox çəkə bilməyəcəkdir. Azərbaycan öz doğma torpaqlarını azad edəcəkdir. Biz istəyirik ki, buna sülh yolu ilə nail olaq. Məhz buna görə sülh danışıqlarında iştirak edirik. Biz tələb edirik ki, bu məsələ öz həllini beynəlxalq hüquq normaları əsasında tapsın, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa olunsun. Biz bütün başqa ölkələrin ərazi bütövlüyünü tanıyırıq və eyni münasibəti gözləyirik. Əgər bu region üçün ən böyük təhlükə, yəni Ermənistanın işğalı aradan qalxarsa, o zaman bölgəyə sülh, əmin-amanlıq, əməkdaşlıq gələcəkdir. Amma əlbəttə, Ermənistanın işğalçı siyasətinə görə hələlik tam mənada regional əməkdaşlıq mümkün deyildir. Biz çalışmalıyıq ki, regionda sülhün, təhlükəsizliyin təmin olunmasında öz səylərimizi birləşdirək. Bu baxımdan imzalanmış sazişlər, İranla Azərbaycan arasında bu sahədə olan əməkdaşlıq xüsusi rol oynayır.

SUAL: Mənim sualım İran Prezidentinədir. Cənab Prezident, Azərbaycanla İran arasında iqtisadi əməkdaşlıq ildən-ilə genişlənir. Sözsüz ki, Sizin bu səfəriniz bu əlaqələrə yeni təkan verəcəkdir. İqtisadi əməkdaşlıq çərçivəsində Naxçıvanda İran tərəfindən xeyli layihələr həyata keçirilir. Ümumiyyətlə, bu səfərinizdən sonra Naxçıvanda yeni layihələrin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulurmu?

MƏHƏMMƏD XATƏMİ: Mən bu suala cavab verməzdən əvvəl İslam Konfransı Təşkilatı ilə əlaqədar bir məsələyə toxunmaq istərdim. Bu təşkilat çərçivəsində qəbul olunan qətnamələrdə Ermənistanın Azərbaycan ərazilərini işğal etməsi faktı tanınır və bu fakt pislənilir. İslam Konfransı Təşkilatının üzvü kimi İran qəbul olunan qətnaməni dəstəkləyir.

Mən burada bir daha elan edirəm ki, Dağlıq Qarabağ Azərbaycan Respublikasının ərazisidir, Azərbaycan Respublikasına məxsusdur. Biz bu məsələnin həlli istiqamətində zor işlədilməsini pisləyirik. Bu məsələnin həlli istiqamətində aparılan danışıqları və problemin sülh yolu ilə həll olunması üçün göstərilən iradəni alqışlayır və dəstəkləyirik və məsələnin həlli ilə bağlı əlimizdən gələn köməyi əsirgəməyəcəyik. Biz bu sahədə əməkdaşlıq etməyə hazırıq.

İndiyədək İran İslam Respublikası ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında əməkdaşlıq çox geniş və müxtəlif istiqamətli olmuşdur. O cümlədən qeyd etmək istərdim ki, mənim səfərim zamanı imzalanan və razılaşdırılan bir çox məsələlərin bir hissəsi də Naxçıvan Muxtar Respublikasına aiddir. Bu da şübhəsizdir ki, bizim münasibətlərimiz gələcəkdə də davam edəcək və indikindən daha geniş şəkildə inkişaf edəcəkdir.

X X X

Mətbuat konfransında Azərbaycan Prezidenti Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyev, Naxçıvan MR Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbov, xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov, Azərbaycanın Tehrandakı səfiri Abbasəli Həsənov, İranın Bakıdakı səfiri Əhəd Qəzai, nazirlər, komitə rəhbərləri, İran nümayəndə heyətinin üzvləri iştirak edirdilər.