Bakı, 11 dekabr, AZƏRTAC

Tariximizin ən mühüm dönüş nöqtələri Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlı olduğu qədər, bu günədək də ən böyük nailiyyətlərimiz məhz bu dahi şəxsiyyətin miras qoyduğu dəst-xət sayəsində əldə edilir. Tarix boyu inkişaf etməkdə olan bir çox ölkə müstəmləkəçiliyin, imperializmin və irqçiliyin acı təcrübələrinə görə antiimperializm, antimüstəmləkəçilik və antiirqçilik üçün güclü mövqe tutmuşlar. SSRİ-nin dağılmasından hərbi, siyasi, iqtisadi, ictimai, inzibati və digər sahələrdə sonra baş verənlərin izləri və xatirələri acı olsa da, dünənki tarixin reallığını bilmək, gələcək addımları bu gün düzgün proqnozlaşdırmaq baxımından proseslərin yeni nəsillərə düzgün öyrədilməsi vacibdir. Özündə hər dildən, dindən və əqidədən olan insanları sülh içində yaşatmağı ehtiva edən, Ulu Öndər Heydər Əliyevin şah əsərlərindən biri olan azərbaycançılıq məfkurəsi tarixin bütün dönəmlərində iz qoyub. Biz o məfkurənin izlərini 44 günlük Vətən savaşında gördük və düz yola çıxdıq. Bu baxımdan, Ulu Öndər Heydər Əliyev idealları, siyasi irsi haqqında gələcək nəsillərin məlumatlılığını artırmaq hər bir vətəndaşın mənəvi borcudur. Bu, təkcə gələcək nəsillərə aktual məlumatların çatdırılması baxımından deyil, həm də son hadisələrin günümüzdəki inkişafa təsirini anlamaq və düzgün təsvir etmək üçün əvəzedilməz məsələdir. Heydər Əliyev idealları bugünkü və gələcək nəsillərin hadisələri daha düzgün başa düşmələrini, müqayisə və müzakirə edilməli, dərs çıxarmalı olan mövzularda “Növbə sizindir” istinadları ilə empatiya qurmalarını təmin etmək üçün olmalıdır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər politoloq Şəbnəm Həsənovanın “Müstəqilliyimiz kimi əbədi, dönməz-Heydər Əliyev idealları” sərlövhəli məqaləsində yer alıb.

Bildirilib ki, əsrlər boyu çoxsaylı cəhdlərə baxmayaraq, dövlət və sivilizasiyanı dərindən dərk etdiyinə görə Azərbaycan xalqının yetişdirdiyi dahi şəxsiyyətlər ölkəmizi beynəlxalq aləmdə güc və sərvət mənbəyi olan istismar metodundan uzaq tutmaq üçün əllərindən gələni ediblər. Məhz bu çətin mübarizədə uzun müddət döyüşdüyünə görə haqlı olaraq Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının qəlbində taxt quran ən uzunömürlü şəxsiyyətlərindən biridir. Odur ki, Heydər Əliyev idealları sonsuzdur, müstəqilliyimiz kimi əbədidir, dönməzdir.

Müstəqilliyinin ilk illərində Azərbaycan öz torpaqlarında istismar siyasətinin nəticələri ilə üzləşdi, torpaq işğalına, soyqırımına məruz qaldı, bir milyondan çox əhalisi qaçqın və məcburi köçkün düşdü. Bu azmış kimi, daxildə xaos, anarxiya, qardaş qırğını, ölkəni yağmalama dəst-xəti müşayiət olunurdu. Həqiqətən də xalqa qənim kəsilən ünsürlərin sözügedən dövrdəki fəaliyyətləri Azərbaycan dövlətinin təşəkkül və inkişaf siyasətinə təsir edən ən başlıca maneə idi. Azərbaycanın qarşısında çətin sınaqlar dayanırdı. Müasir dövrə yetişmək və varlığını, müstəqilliyini davam etdirmək, baş verən hadisələrə zamanında cavab verə bilmək üçün çox çalışmaq lazım idi. Üstəlik, müstəqilliyinin ilk illərində yaşanan mənfi təcrübələri, onların müxtəlif elementlərdə ehtiva olunan bütün təzahür və izlərini də üzərimizdən atmalı idik. Odur ki, hər bir detalın nəzərə alınmalı olduğu yol uzun və məşəqqətli idi.

Bir millətin xarici siyasətinə təsir edən ən sabit determinant coğrafiya hesab olunur ki, coğrafi baxımdan Azərbaycanın yerləşdiyi məkan bütün dövrlərdə onun hər pilləsini keşməkeşli etmişdi. Bununla belə, dövlətin böyük ölçüsü müstəqil determinant sayıla bilməz, onun geostrateji yeri, yəni, dövlətin digər sahələrə və dövlətlərə münasibətdə mövqeyi xarici siyasətin formalaşdırılması zamanı onun ölçüsündən daha vacibdir. Bununla yanaşı, bir xalqın siyasi ənənəsi onun tarixindən, mədəniyyətindən qaynaqlanır, xarici siyasətin əsas məqsədləri əhəmiyyətli dərəcədə dövlətin tarixi və mədəni ənənələrini rəhbər tutur. Beynəlxalq əlaqələr millətin tarixdən mənimsədiyi üslub və mədəniyyətdən təsirlənən bir hərəkət yolu izləyir. Sülhsevər güclü cəmiyyət, gərginlik və sərvətlərin qeyri-bərabər bölgüsü olan cəmiyyətdən daha güclü xarici siyasət təmin edir. Beynəlxalq münasibətlər və siyasi tarix ədəbiyyatında torpaq bölüşdürülməsi prosesi bir yerdə dinc yaşayan vətəndaşların öz müstəqillikləri üçün beynəlxalq aktorlarla əməkdaşlığını sürətləndirdi. Bütün bu nəzəri amilləri nəzərə alaraq praktiki olaraq müstəqil xarici siyasət, qonşu dövlətlərlə problemlərin həll edilməsi, xarici investorların ölkəyə cəlb edilməsi-bütün bunlar Ulu Öndərimizin adı ilə bağlıdırsa, bugünkü güclü Azərbaycan Ümummilli Liderimizin xalqımıza bəxş etdiyi Prezident İlham Əliyevlə bağlıdır.

Böyük bir proses Heydər Əliyevlə başladı, Prezident İlham Əliyevlə davam edir. Əvvəllər işğal altında olan ölkə torpaqlarının azad olunması yönəlmiş səylər vahid mərkəzdən idarə olunan və bütövlükdə ölkənin müstəqil idarə edilməsinə yönəlmiş milli mübarizəyə çevrildi. Tarixinin hər dövründə müstəqil dövlətə, dövlətçilik ənənəsinə malik olan Azərbaycan xalqının müasir Azərbaycan elə bir güc-nüfuz qazandı ki, bu gün onunla hesablaşmayan heç bir qüvvə yoxdur.

Tarixi proseslər sübut edir ki, dövlətin təbii ehtiyatları da xarici siyasətdə verdiyi qərarlara böyük təsir göstərir. Heydər Əliyevin hələ SSRİ dönəmində hakimiyyətə gəlişindən sonra xalqımızın təbii ehtiyatlarına sahibliyi artdı. Nəzərə alsaq ki, inkişaf etməkdə olan ölkələr kapital, texnologiya və hərbi tədqiqat, inkişaf baxımından inkişaf etmiş ölkələrdən asılı olduqları üçün müstəqil xarici siyasət formalaşdırmaq səlahiyyətlərini itirirlər. Müstəqil xarici siyasət və məhz bu sahiblik də o zamandan boylanacaq olsaq yaxın gələcəkdə-1994-cü ildə Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə sövdələşmə qabiliyyəti və xarici siyasət seçimlərinə kömək etdi. Bir millətin xarici siyasətinin digər güclü determinantı milli bacarıqdır ki, onun öz təbii və insan resurslarından istifadə etmək qabiliyyətini başa düşməsinə imkan verən “Əsrin müqaviləsi” ən böyük azərbaycanlının milli bacarığının bu gün də bar verən məhsuludur.

Bütün dövrlərdə Heydər Əliyevin Azərbaycana idarəçiliyi dönəmi, sadəcə, bir dövlətin və xalqın deyil, böyük bir dövrün və bölgənin tarixi bütövlüyü çərçivəsindən ələ alınmağa layiqdir. İstər ölkə səviyyəsində, istərsə də regional və beynəlxalq səviyyədə yaxın tariximizlə bağlı məsələlər gündəmə gələndə gözümüzün önündə mərd duruşa, ötkəm xasiyyətə, mükəmməl natiqlik qabiliyyətinə, Vətən, torpaq, yurd sevgisinə bürünmüş dahi Ulu Öndər dayanır.

Keçmiş iqtisadi tənəzzül indiki zamanda mənfi amil, indiki iqtisadi qüdrət isə gələcəkdə müsbət təsir rıçaqları gətirir. Bir dövlətin hökumətinin uzun müddət ona məhəl qoymaması və ya ona qarşı çıxması inkişafa mane olan digər mühüm daxili amildir. Bu, inkişafa mane olan, daxili stabilliyi pozan, demokratik ab-havaya mane olan məsələdir. Buna görə də xüsusilə demokratik dövlətdə hökumət həm daxili, həm də xarici siyasətdə ictimai rəyin əhəmiyyətini gözardı edə bilməz. Kütləvi informasiya vasitələri, internet, telekommunikasiya kimi böyük nailiyyətlər sayəsində hazırda dünyada ictimai rəy daha çox əhəmiyyət kəsb edir. Xarici siyasət zamanı ictimai rəy siyasət seçimlərinə, siyasətin icrasına da imkanlar yaratdığı qədər, məhdudiyyətlər də qoyur. Bu gün ictimai rəy sorğuları sübut edir ki, Azərbaycanda respondentlərin 94,7 faizi Prezident İlham Əliyevə etimad göstərir. Bu isə birbaşa Ümummilli Lider Heydər Əliyev ideallarına xalqımızın göstərmiş olduğu sonsuz inam və etimaddır. Buna görədir ki, bu inam və etimad müstəqil xarici siyasət seçimlərimizə imkan yaradır.

Azərbaycan xalqı Heydər Əliyev ideologiyasına da, ideallarına da sadiqdir. Bunun davam etdirilməsi sosial çağırışdır. Məhz bu çağırışa cavab olaraq da Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il 29 sentyabr tarixli Sərəncamı ilə 2023-cü il ölkəmizdə “Heydər Əliyev İli” elan edilib və bununla Tədbirlər planı təsdiqlənib.